Chàng trai 9X bỏ ống kính máy quay để “đánh thức” cổ phục Việt

(Sóng trẻ) - Sáng lập Ỷ Vân Hiên từ vô vàn cái "không", hành trình gần một thập kỷ của anh Nguyễn Đức Lộc là lời giải cho bài toán đánh thức di sản, đưa cổ phục sống dậy kiêu hãnh giữa đời sống đương đại.

Lời từ biệt đài truyền hình và tiếng gọi của vạt áo nghìn năm

Nhìn vẻ ngoài hiện đại, năng động và có phần sành điệu của Nguyễn Đức Lộc, ít ai nghĩ rằng anh lại là một người "nặng lòng" với quá khứ. Lộc từng có nhiều năm công tác trong lĩnh vực truyền hình. Thế nhưng, tình yêu lịch sử đã chảy tràn trong anh từ những ngày còn là cậu học trò nằm trong đội tuyển học sinh giỏi môn Lịch sử. Sự cộng hưởng giữa truyền thống làm nghề may của gia đình bên ngoại cùng niềm đam mê thời trang đã gieo những hạt mầm đầu tiên cho chàng trai ấy.

Nhiều người hỏi anh có tiếc nuối những năm tháng làm báo chí, truyền hình không? Lộc khẳng định chắc nịch: "Không tiếc. Chắc chắn là không tiếc". Bởi lẽ, chính những nghiệp vụ truyền thông, tư duy hình ảnh, cách tổ chức một buổi chụp hình, cho đến việc xây dựng thương hiệu và làm marketing đều trở thành bệ phóng vững chắc cho anh sau này.

Nhớ lại những ngày đầu tiên manh nha ý định tìm hiểu về cổ phục, Lộc kể về một sự thật khiến anh nghẹn ngào: “Thời điểm những năm trước, khi gõ từ khóa cổ phục lên Google, kết quả trả về gần như là con số không tròn trĩnh. Không có thông tin, không có hình ảnh chuẩn xác, hoặc nếu có thì lại bị lai tạp, nhầm lẫn với trang phục của các triều đại Trung Quốc hay Hàn Quốc”. Nó khiến anh nhận ra một thực tế xót xa: nếu người Việt Nam không tự đi tìm và lấp đầy những khoảng trống lịch sử ấy trên nền tảng số, thì văn hóa mặc của cha ông sẽ mãi mãi nằm lại dưới lớp bụi thời gian.

Và rồi, cơ duyên thực sự bùng nổ khi Lộc lần đầu tiên được tận tay chạm vào một hiện vật áo dài cổ thực thụ thông qua những người bạn sưu tầm. Khoảnh khắc ấy, với anh, như mở ra một chân trời hoàn toàn mới. "Mình không nghĩ cổ vật của người Việt tinh tế đến thế, lộng lẫy và rực rỡ đến thế. Cảm giác lúc ấy thực sự thôi thúc mình phải làm một điều gì đó để những vẻ đẹp này có một vị trí rõ nét hơn, được trân trọng hơn trong đời sống”, Lộc bộc bạch.

Tuy nhiên, sau nhiều năm tự mày mò nghiên cứu và tham gia các hội nhóm đam mê văn hóa, anh hiểu ra rằng nếu chỉ hoạt động theo phong trào tự phát thì sẽ "nay lên mai xuống", rất khó để đi được đường dài. Lộc quyết tâm vạch ra một con đường riêng biệt, thành lập doanh nghiệp chuyên nghiệp để kinh doanh văn hóa, lấy văn hóa làm cốt lõi để nuôi sống chính nó.

Bước đi táo bạo mang tên Ỷ Vân Hiên

Tháng 8 năm 2018, Ỷ Vân Hiên chính thức ra mắt. Lựa chọn dấn thân vào một lĩnh vực vốn dĩ còn thưa vắng người đi ở Việt Nam với vô vàn cái "không" - không tư liệu, không chuyên gia, không nguồn vốn - Lộc phải đối mặt với muôn vàn khó khăn. Thế nhưng, điều ấy không thể nào ngăn nổi ý chí quyết tâm và ước mơ đã được nung nấu từ lâu trong lòng anh.

Lộc kể lại kỷ niệm đáng nhớ trong ngày họp báo ra mắt công ty: “Lúc đó, một thương hiệu mới mở ra, ai biết mình là ai? Nhưng nhờ những mối quan hệ từ hồi làm báo, hôm đó có tới mấy chục phóng viên, nhà báo từ các đài đến dự. Thế là sự kiện cứ thế được lan tỏa”.

Không chỉ vậy, tinh thần cầu thị của chàng trai trẻ đã thuyết phục được những chuyên gia gạo cội đứng ra làm cố vấn. Từ học giả Trần Quang Đức (tác giả cuốn sách đình đám “Ngàn năm áo mũ”), họa sĩ thiết kế mỹ thuật Nguyễn Mạnh Đức, cho đến nghệ nhân phục chế mũ mão triều Nguyễn - chú Vũ Kim Lộc,... tất cả đều nhiệt tình đồng hành và bảo chứng chuyên môn cho Ỷ Vân Hiên. Cùng với sự ủng hộ, nguồn vốn quý báu từ những người anh em thân thiết, các sản phẩm của Ỷ Vân Hiên khi ra mắt đã lập tức gây tiếng vang lớn.

Với Nguyễn Đức Lộc, làm cổ phục không phải là câu chuyện sao chép rập khuôn hay chỉ phục dựng một cái áo thật đẹp rồi đem cất vào tủ kính. “Lịch sử là những thứ đã qua, và chắc chắn rằng chúng ta sẽ không bao giờ có thể nhìn thấy lịch sử chính xác như nó vốn có”, anh khẳng định. Hiểu rõ rào cản của thời gian khiến việc tái hiện lịch sử chuẩn xác tuyệt đối là điều không thể, Ỷ Vân Hiên chú trọng vào hàm lượng nghiên cứu trong từng đường nét làm cho các sản phẩm bám sát nhất với tư liệu cổ để người hiện đại có thể hình dung chân thực nhất. Qua đó, Lộc mong muốn thay đổi những nhận thức và quan điểm sai lầm của công chúng, giúp họ thấy rõ cha ông ta đã từng có một thời kỳ huy hoàng đến thế.

Để hoàn thiện mỗi bộ trang phục, từ y phục của các bậc vua chúa đến áo quần dân dã, đội ngũ Ỷ Vân Hiên phải mất hàng tuần, thậm chí vài tháng ròng rã. Từng hoa văn, đường nét thêu thùa phải đạt đến độ tinh xảo. Sự kết hợp khắt khe giữa yếu tố khoa học lịch sử và tính thẩm mỹ của thời trang đương đại đã mang lại những trái ngọt xứng đáng.

Ỷ Vân Hiên liên tục được chọn làm đơn vị cung cấp phục trang cho nhiều dự án nghệ thuật lớn như dự án phim "Phượng Khấu" với kinh phí phục trang khổng lồ lên tới gần 3 tỷ đồng, các dự án điện ảnh lịch sử "Hùng thiêng Đất Việt", sân khấu kịch "Huyền thoại Gò Rồng ấp", hay MV ca nhạc "Không thể cùng nhau suốt kiếp". Sự tận tụy của Lộc và cộng sự đã giúp trang phục cổ Việt Nam tỏa sáng lộng lẫy qua những góc máy điện ảnh.

Thế nhưng, đích đến cuối cùng của Lộc là đưa cổ phục "sống" trong nhịp đập của đời sống thường nhật. "Văn hóa không thể bảo tồn chết. Nó cần phải trở lại đời sống của người Việt, chúng ta mặc nó hàng ngày trong các dịp lễ Tết, ăn hỏi, sự kiện quan trọng", Lộc chia sẻ đầy tâm huyết. Và thực tế đã chứng minh, hình ảnh những bạn trẻ xúng xính trong tà áo Nhật Bình, áo Tấc, áo Giao Lĩnh đi chụp ảnh cưới hay du xuân giờ đây đã trở thành một trào lưu mạnh mẽ.

Lộc thẳng thắn không giấu giếm mục đích kiếm tiền từ cổ phục. Bởi lẽ, kinh doanh đàng hoàng, có lợi nhuận để nuôi sống đam mê và tạo ra giá trị thực sự cho xã hội mới là cốt lõi của sự phát triển bền vững. Tuy nhiên, vượt lên trên những giá trị vật chất, khát khao để lại một di sản tinh thần mới là điều anh hướng tới.

Trải qua gần một thập kỷ gắn bó với vạt áo nghìn năm, từ những ngày mỏi mắt tìm kiếm dòng chữ "cổ phục Việt Nam" trên mạng mà không thấy, Nguyễn Đức Lộc tự hào vì nay anh đã góp phần định hình lại cả một phong cách thẩm mỹ cổ trang cho thế hệ mới. Cuộc hành trình ngược thời gian ấy, dẫu còn vô vàn chông gai, nhưng chắc chắn sẽ ngày càng rực rỡ bởi ngọn lửa đam mê chưa bao giờ tắt.