Cô gái GenZ và hành trình lan tỏa giá trị của chánh niệm trong cộng đồng

(Sóng trẻ) - Giữa nhịp sống vội vã, các bạn trẻ  hiện nay đang có xu hướng tìm về một chốn bình yên thông qua chánh niệm. Đây không chỉ là biện pháp giúp con người thấu hiểu bản thân, mà còn là cách để kết nối và lan tỏa những giá trị tích cực đến cộng đồng.

Trong xã hội hiện nay, khi người trẻ đang đối diện với nhịp sống ngày càng nhanh cùng nhiều áp lực trong học tập, công việc và các mối quan hệ, nhu cầu tìm kiếm sự cân bằng trong đời sống tinh thần cũng trở nên rõ nét hơn. Từ đó, bạn Nguyễn Diệu Linh (hiện là sinh viên năm cuối ngành Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương) đã tìm cho mình một phương pháp để cân bằng và chữa lành từ bên trong.

Bắt đầu từ những trải nghiệm không như ý trong cuộc sống, Diệu Linh đã tìm hiểu và thực hành chánh niệm trong khoảng 4 năm. Qua quá trình ấy, Linh dần học cách lùi lại trước những biến động, quan sát cảm xúc thay vì để chúng cuốn đi, đồng thời hướng vào bên trong để hiểu rõ hơn những nhu cầu và giới hạn của chính mình.

Phóng viên (PV): Xin chào Diệu Linh! Theo bạn, chánh niệm mang ý nghĩa như thế nào đối với người trẻ nói riêng và đời sống nói chung trong bối cảnh hiện nay? 

Diệu Linh: Theo mình, chánh niệm trước hết là một cách để trở về với đời sống nội tâm, nhận biết và đón nhận những gì đang diễn ra một cách tỉnh thức, thay vì vội vàng phán xét, chống đối hay để bản thân bị cuốn theo những phản ứng nhất thời. Chánh niệm cũng không đòi hỏi một không gian hay hoàn cảnh đặc biệt, mà có thể được thực hành từ những điều rất giản dị trong đời sống hằng ngày như khi đi, ăn, học hay làm việc.

Với mình, điều này đặc biệt có ý nghĩa với người trẻ khi chúng ta đang sống trong nhịp sống nhanh với nhiều áp lực, thông tin, kỳ vọng và sự so sánh từ xã hội. Thay vì phải chờ đến một chuyến đi hay vài ngày nghỉ để “chữa lành”, chánh niệm gợi mở rằng: bình an không nhất thiết sẽ nằm ở một nơi nào đó chúng ta phải đi tìm, mà có thể bắt đầu ngay trong khoảnh khắc hiện tại.

Vì vậy, với mình, chánh niệm không phải là chạy trốn khỏi cuộc sống để tìm sự bình an, mà là học cách có mặt với cuộc sống một cách trọn vẹn hơn. Và đôi khi, sự bình an ấy bắt đầu từ một điều rất đơn giản: dừng lại một chút, nhận biết hơi thở của mình, và nhận ra rằng mình đang thực sự ở đây, trong khoảnh khắc này. 

PV: Trong nhịp sống ngày càng nhanh, khi người trẻ phải đối diện với áp lực thành công, sự so sánh và những tác động không ngừng từ mạng xã hội, điều gì đã thôi thúc bạn tìm đến chánh niệm như một cách để trở về và lắng nghe chính mình?

Diệu Linh: Có lẽ điều đưa mình đến với chánh niệm trước hết không phải là mong muốn trở thành một người “luôn bình an”, mà là nhận ra có những lúc mình đang sống nhưng lại không thực sự có mặt trong đời sống của chính mình. Là một người trẻ, mình từng bị cuốn vào nhịp sống nhanh, những mục tiêu phải đạt được và cả sự so sánh với người khác. Mình nhận ra rằng nếu cứ chờ đến khi mọi thứ ổn thỏa hay có một khoảng thời gian thật rảnh mới cho phép bản thân bình an, có lẽ mình sẽ phải chờ rất lâu.

Chánh niệm đến với mình như một lời nhắc đơn giản rằng: mình không cần phải đi đâu xa để trở về với chính mình. Đôi khi, chỉ cần dừng lại một chút, nhận biết hơi thở, cảm xúc và những gì đang diễn ra trong khoảnh khắc hiện tại. Từ đó, mình không nhìn chánh niệm như một cách để trốn khỏi áp lực, mà là cách để ở lại với cuộc sống mà không bị cuốn đi. Giữa một thế giới luôn thúc giục chúng ta phải nhanh hơn, nhiều hơn và thành công hơn, đôi khi điều mỗi người cần là chậm lại một chút, lắng nghe bản thân và thực sự hiện diện với cuộc sống của mình.

PV: Từ trải nghiệm của bản thân, chánh niệm đã giúp bạn nhận diện và đối diện với những cảm xúc, áp lực hay bất an như thế nào?

Diệu Linh: Trước hết, mình nghĩ áp lực, bất an hay những điều không như ý là một phần tự nhiên của cuộc sống. Với chánh niệm, thay vì vội vàng đẩy những cảm xúc ấy ra xa hay tự hỏi tại sao mình lại phải trải qua chúng, mình học cách nhận diện và gọi tên chúng đúng như chúng đang là. 

Vì vậy, chánh niệm không phải là cách để loại bỏ những nỗi buồn hay áp lực, mà là khả năng ở lại với những trải nghiệm ấy một cách tỉnh thức, không để chúng hoàn toàn cuốn mình đi. Mỗi khi gặp một điều không như ý, mình thường dành cho bản thân một khoảng lặng để nhìn lại và tự hỏi trải nghiệm ấy đang dạy mình điều gì. Từ đó, mình nhận ra rằng khi biết lắng nghe và hiện diện với từng cảm xúc, dù vui hay buồn, mình cũng đang học cách sống trọn vẹn và chân thật hơn với chính mình. 

PV: Bạn có thể chia sẻ về những dự án hoặc hoạt động mà bản thân đã thực hiện để lan tỏa giá trị của chánh niệm đến với các bạn trẻ hiện nay không?

Diệu Linh: Mình từng thực hiện một số hoạt động với mong muốn đưa chánh niệm đến gần hơn với người trẻ, trong đó có dự án Softer Stronger, podcast “Lành” và chương trình phòng ngừa “Chạm vào Sự Sống” dành cho học sinh THPT và sinh viên đại học. Với mình, chánh niệm là một nền tảng quan trọng để người trẻ học cách dừng lại, nhận biết những gì đang diễn ra bên trong và đối xử với chính mình bằng sự tử tế, thay vì luôn cố gắng chịu đựng hay vượt qua mọi thứ thật nhanh.

Từ góc nhìn của một người học Công tác xã hội, mình đặc biệt quan tâm đến việc đưa chánh niệm vào các hoạt động phòng ngừa, giúp học sinh, sinh viên sớm nhận diện cảm xúc, tự quan sát và chăm sóc đời sống tinh thần. Mình hiểu rằng, nếu muốn tạo ra một không gian bình an cho người khác, trước hết mình cần biết cách lắng nghe, hiện diện và không vội vàng phán xét, bởi chánh niệm không chỉ là điều để học hay nói về, mà còn là một giá trị có thể được đưa vào cách chúng ta sống và đồng hành cùng người trẻ.

PV: Từ một trải nghiệm mang tính cá nhân, điều gì khiến bạn muốn đưa những giá trị của chánh niệm ra khỏi phạm vi của bản thân để chia sẻ và tạo ra những kết nối tích cực hơn trong cộng đồng?

Diệu Linh: Có lẽ điều khiến mình muốn đưa chánh niệm ra khỏi phạm vi của bản thân là bởi mình đã thực sự nhận thấy những thay đổi tích cực mà nó mang lại. Qua thực hành, mình học cách dừng lại trước những phản ứng, quan sát cảm xúc thay vì bị cuốn theo và đón nhận những điều không như ý một cách nhẹ nhàng hơn.

Những thay đổi ấy dần giúp mình nhìn bản thân, người khác và cuộc sống sâu sắc hơn. Từ đó, mình muốn chia sẻ chánh niệm không như một “công thức” giải quyết mọi vấn đề, mà như một cách để mỗi người hiểu và sống với chính mình tốt hơn.

Với định hướng Công tác xã hội và quan tâm đến giáo dục, mình mong muốn đưa chánh niệm vào môi trường học đường, giúp người trẻ sớm nhận diện cảm xúc, biết dừng lại và kết nối với chính mình. Mình tin rằng khi một người biết bình tĩnh, lắng nghe và hiện diện hơn, sự thay đổi ấy cũng có thể lan tỏa đến những người xung quanh, trở thành một cây cầu kết nối con người với chính mình và cộng đồng một cách lành mạnh hơn.

PV: Là một người thuộc thế hệ Gen Z - một thế hệ có cách tiếp nhận thông tin nhanh và dễ bị cuốn theo các xu hướng, Diệu Linh đã làm thế nào để những giá trị này được đón nhận như một biện pháp thực hành lâu dài thay vì chỉ trở thành một cách “chữa lành” nhất thời?

Diệu Linh: Mình nghĩ thách thức lớn nhất nằm ở chính cách Gen Z tiếp nhận chánh niệm. Chúng mình quen với tốc độ của mạng xã hội và những xu hướng thay đổi liên tục, nên nếu chánh niệm chỉ được nhìn như một xu hướng chữa lành. Nó đến rất nhanh rồi bị lãng quên cũng rất mau. Với mình, chánh niệm không phải là cách để loại bỏ những cảm xúc khó chịu hay khiến bản thân luôn bình an, mà là khả năng ở lại và nhìn nhận đời sống đúng như nó đang diễn ra.

Để chánh niệm trở thành một phần của đời sống, người trẻ có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ như nhận biết hơi thở, lắng nghe người đối diện hay quan sát cảm xúc trước khi phản ứng. Mình cũng cho rằng giáo dục có thể tạo ra không gian để người trẻ tiếp cận và thực hành điều này một cách bền bỉ hơn. Quan trọng nhất, đừng biến chánh niệm thành một áp lực mới, bởi đôi khi, chỉ cần nhận ra mình đang mất kết nối với chính mình và biết dừng lại, đó đã là một bước trở về.

PV: Cảm ơn Diệu Linh đã dành thời gian tham gia phỏng vấn. Chúc bạn sẽ đạt được nhiều thành công trong tương lai.