Côn Sơn - Kiếp Bạc: Di sản thế giới cùng những giá trị vượt thời gian

(Sóng trẻ) - Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc 2025 vừa khép lại trong không khí hân hoan, ngay sau khi quần thể di tích này cùng với Yên Tử (Quảng Ninh) và Vĩnh Nghiêm (Bắc Ninh) được UNESCO ghi danh vào danh mục Di sản thế giới.

Lễ hội năm nay không chỉ để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong lòng người dân và du khách thập phương, mà còn đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình gìn giữ và phát huy giá trị di sản. Trong suốt thời gian diễn ra, những giá trị nổi bật toàn cầu của khu di tích được tái hiện sinh động thông qua hàng loạt hoạt động văn hóa, tín ngưỡng và nghệ thuật đặc sắc, thể hiện rõ vị thế mới của Côn Sơn - Kiếp Bạc khi chuyển mình từ di tích quốc gia đặc biệt trở thành di sản văn hóa thế giới.

Chùa Côn Sơn

Ẩn mình dưới chân núi Côn Sơn hùng vĩ, chùa Côn Sơn (còn được gọi là Thiên Tư Phúc Tự) là một trong những di tích lịch sử và văn hóa tiêu biểu của Việt Nam. Theo truyền thuyết, nơi đây từng là địa điểm Đinh Bộ Lĩnh sử dụng hỏa công để vây bắt tướng nhà Ngô trong thời kỳ loạn 12 sứ quân vào thế kỷ X.

Chùa Côn Sơn được xem là một trong ba trung tâm lớn của thiền phái Trúc Lâm, cùng với chùa Yên Tử và chùa Quỳnh Lâm (Quảng Ninh). Ngôi chùa gắn liền với tên tuổi của nhiều danh nhân lịch sử, văn hóa như Nguyễn Trãi, Trần Nguyên Đán và Thiền sư Huyền Quang - vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm. Trước kia, chùa có quy mô lớn với 83 gian, bao gồm tam quan, thượng - hạ điện, tả - hữu vu, lầu chuông và gác trống, thể hiện rõ sự uy nghi, bề thế của một trung tâm Phật giáo xưa.

Trải qua những biến động của lịch sử, ngày nay chùa chỉ còn lại một kiến trúc nhỏ nép mình dưới tán cây cổ thụ. Dẫu vậy, nơi đây vẫn lưu giữ nhiều dấu tích, cổ vật quý giá, là minh chứng sống động cho giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh trường tồn. Không chỉ là điểm đến linh thiêng, chùa Côn Sơn còn là không gian để du khách tìm hiểu, cảm nhận vẻ đẹp kiến trúc và chiều sâu văn hóa Việt Nam.

Đền Kiếp Bạc

Đền Kiếp Bạc là một trong những di tích lịch sử quan trọng bậc nhất, gắn liền với tên tuổi của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn - vị anh hùng dân tộc đã ba lần chỉ huy quân dân Đại Việt đánh bại quân Nguyên Mông ở thế kỷ XIII. Nơi đây từng là căn cứ quân sự trọng yếu, đồng thời cũng là vùng đất hội tụ linh khí sông núi, được truyền tụng có thế đất “rồng chầu, hổ phục”, minh đường rộng mở - địa thế lý tưởng để gây dựng cơ nghiệp.

Tên gọi Kiếp Bạc bắt nguồn từ sự kết hợp của hai làng cổ Vạn Yên (làng Kiếp) và Dược Sơn (làng Bạc). Ngôi đền tọa lạc trên khu đất rộng, được bao quanh bởi dãy núi Rồng và dòng Lục Đầu Giang thơ mộng, tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ vừa nên thơ. Bước qua cổng tam quan uy nghi, du khách sẽ chiêm ngưỡng quần thể kiến trúc cổ kính gồm ba tòa điện chính.

Tòa điện ngoài cùng thờ danh tướng Phạm Ngũ Lão - người học trò trung nghĩa của Trần Hưng Đạo. Tòa thứ hai là chính điện, nơi đặt tượng Hưng Đạo Đại Vương, còn tòa trong cùng thờ phu nhân và hai con gái của ngài. Ngoài ra, trong khuôn viên đền còn lưu giữ nhiều báu vật lịch sử như giếng Ngọc “mắt rồng” linh thiêng, bảy pho tượng danh nhân, cùng bốn bài vị thờ các con trai của Trần Hưng Đạo và hai tướng Yết Kiêu, Dã Tượng - những người từng theo ngài vào sinh ra tử.

Việc một địa điểm hay quần thể được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới không chỉ là niềm tự hào của quốc gia và địa phương, mà còn là trách nhiệm chung trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa quý báu ấy. Bởi khi đã trở thành di sản của nhân loại, Côn Sơn - Kiếp Bạc không còn chỉ thuộc về Hải Phòng hay Việt Nam, mà là tài sản chung của thế giới, được đặt dưới sự giám sát và bảo vệ nghiêm ngặt của UNESCO.

Thực tế, trên thế giới đã từng có những di sản bị thu hồi danh hiệu đó là bài học đắt giá cho mọi địa phương sở hữu di sản. Chính vì vậy, việc tìm hiểu, trân trọng và chung tay gìn giữ di sản không chỉ là hành động thể hiện ý thức văn hóa, mà còn là cách để mỗi người góp phần bảo vệ niềm tự hào chung của dân tộc.