Lặng lẽ phía sau những bản hòa ca: Người thợ già 60 năm gắn bó với kèn Tây xứ đạo.

Quang Huy Theo Sóng trẻ 2026-04-03 18:56:30

(Sóng trẻ) - Tại làng Phạm Pháo (xã Hải Anh, tỉnh Ninh Bình), tiếng kèn đồng không chỉ là âm thanh quen thuộc mà còn là một phần đời sống văn hóa của người dân nơi đây. Giữa không gian làng quê yên bình, vẫn có những nghệ nhân ngày ngày miệt mài chế tác những chiếc kèn Tây tinh xảo bằng chính đôi tay thủ công.

Rời thành phố Nam Định cũ, xuôi theo trục quốc lộ 37B, chúng tôi băng qua cây cầu Ninh Cường mới soi bóng dòng sông Ninh Cơ để tìm về xã Hải Anh. Tại đây, làng nghề Phạm Pháo vẫn vẹn nguyên nhịp sống cũ với tiếng búa gõ đồng vang vọng. Chúng tôi tìm đến thăm nghệ nhân Nguyễn Văn Cường - người giữ lửa nghề lâu năm nhất vùng đất này. Điều thú vị là tại đây, bất kể ai gắn bó với nghiệp làm kèn đều được dân làng trân trọng gọi bằng hai tiếng "nghệ nhân".

Bước chân vào xưởng máy của ông Cường, tận mắt chứng kiến hàng ngàn chi tiết kèn đang thành hình, ta mới thấu cảm hết vì sao những người thợ nơi đây lại nhận được sự quý mến và nể trọng sâu sắc đến thế. (Ảnh: Quang Huy) — Bước chân vào xưởng máy của nghệ nhân Nguyễn Văn Cường, tận mắt chứng kiến hàng ngàn chi tiết kèn đang thành hình, ta mới thấu cảm hết vì sao những người thợ nơi đây lại nhận được sự quý mến và nể trọng sâu sắc đến thế. (Ảnh: Quang Huy)

Từ năm 1908, khi giáo xứ Phạm Pháo xây dựng ngôi thánh đường nguy nga, đội kèn đồng – hay còn gọi là nhạc 'Tây' – cũng sớm ra đời. Qua thời gian dài sử dụng, những nhạc cụ phương Tây tinh xảo này dần hư hỏng, mà việc tìm nơi sửa chữa bấy giờ lại vô cùng gian nan. Chính từ nhu cầu cấp thiết đó, những người con xứ đạo vốn thành thạo cách chơi kèn đã tự mình mày mò, quyết tâm tìm ra 'bệnh' để hồi sinh những khí cụ đồng. (Ảnh: Quang Huy) — Từ năm 1908, khi giáo xứ Phạm Pháo xây dựng ngôi thánh đường nguy nga, đội kèn đồng hay còn gọi là nhạc "Tây" cũng sớm ra đời. Qua thời gian dài sử dụng, những nhạc cụ phương Tây tinh xảo này dần hư hỏng, mà việc tìm nơi sửa chữa bấy giờ lại vô cùng gian nan. Chính từ nhu cầu cấp thiết đó, những người con xứ đạo vốn thành thạo cách chơi kèn đã tự mình mày mò, quyết tâm tìm ra 'bệnh' để hồi sinh những khí cụ đồng. (Ảnh: Quang Huy)

Gắn bó với những lá đồng suốt gần 6 thập kỷ, nghệ nhân Nguyễn Văn Cường tự nhận nghiệp làm kèn đến với mình như một định mệnh 'bề trên đã chấm sổ'. Dù từng bôn ba qua đủ nghề từ thợ mộc, kim hoàn cho đến thợ xây để mưu sinh, nhưng cuối cùng, tiếng kèn gia truyền vẫn kéo ông trở lại. Là hậu duệ đời thứ 4, ông không chỉ nối nghiệp tổ tiên mà còn mang trong mình sứ mệnh giữ lửa cho một nghề độc bản, nơi mỗi chiếc kèn đều thấm đẫm tâm huyết của dòng tộc. (Ảnh: Quang Huy) — Gắn bó với những lá đồng suốt gần 6 thập kỷ, nghệ nhân Nguyễn Văn Cường tự nhận nghiệp làm kèn đến với mình như một định mệnh "bề trên đã chấm sổ". Dù từng bôn ba qua đủ nghề từ thợ mộc, kim hoàn cho đến thợ xây để mưu sinh, nhưng cuối cùng, tiếng kèn gia truyền vẫn kéo ông trở lại. Là hậu duệ đời thứ 4, ông không chỉ nối nghiệp tổ tiên mà còn mang trong mình sứ mệnh giữ lửa cho một nghề độc bản, nơi mỗi chiếc kèn đều thấm đẫm tâm huyết của dòng tộc. (Ảnh: Quang Huy)

Cho đến nay, với đôi bàn tay tài hoa và sự am tường về nhạc lý, nghệ nhân Nguyễn Văn Cường có thể chế tác thuần thục tới 15 loại kèn đồng khác nhau. Từ những âm thanh réo rắt của Clarinet, Saxophone, Trumpet đến những quãng trầm hùng tráng của Trombone, Baritone hay Tubas... Đặc biệt, niềm tự hào lớn nhất trong xưởng kèn của ông chính là chiếc Helicon – 'gã khổng lồ' mang lại dải âm trầm đầy uy lực. (Ảnh: Quang Huy) — Cho đến nay, với đôi bàn tay tài hoa và sự am tường về nhạc lý, nghệ nhân Nguyễn Văn Cường có thể chế tác thuần thục tới 15 loại kèn đồng khác nhau. Từ những âm thanh réo rắt của Clarinet, Saxophone, Trumpet đến những quãng trầm hùng tráng của Trombone, Baritone hay Tubas... Đặc biệt, niềm tự hào lớn nhất trong xưởng kèn của ông chính là chiếc Helicon – "gã khổng lồ" mang lại dải âm trầm đầy uy lực. (Ảnh: Quang Huy)

Kèn Phạm Pháo chỉ thua kém kèn nhập ngoại về độ bóng bẩy, nhưng điều đó không ảnh hưởng tới chất lượng âm thanh bởi người thợ kèn Phạm Pháo có thể bảo đảm tất cả các yêu cầu của kèn một cách chuẩn xác. (Ảnh: Quang Huy)

Trong hàng ngàn chi tiết, nghệ nhân Nguyễn Văn Cường khẳng định bộ phím piston chính là thử thách khắc nghiệt nhất. Để tiếng kèn chuẩn xác và 'nhẹ hơi', hệ thống piston phải đạt độ kín tuyệt đối—thậm chí còn khắt khe hơn cả piston xe máy. Sự tỉ mỉ đến từng mi-li-mét trong việc căn chỉnh các lỗ chuyển hơi chính là bí quyết giúp những đôi bàn tay thô ráp tại Phạm Pháo tạo ra sự chính xác tinh vi mà máy móc khó lòng thay thế. — Trong hàng ngàn chi tiết, nghệ nhân Nguyễn Văn Cường khẳng định bộ phím piston chính là thử thách khắc nghiệt nhất. Để tiếng kèn chuẩn xác và "nhẹ hơi", hệ thống piston phải đạt độ kín tuyệt đối thậm chí còn khắt khe hơn cả piston xe máy. Sự tỉ mỉ đến từng mi-li-mét trong việc căn chỉnh các lỗ chuyển hơi chính là bí quyết giúp những đôi bàn tay thô ráp tại Phạm Pháo tạo ra sự chính xác tinh vi mà máy móc khó lòng thay thế.

Trong góc xưởng, những chiếc kèn đồng nhuốm màu thời gian vẫn kiên nhẫn 'đợi' bàn tay nghệ nhân đánh thức. Chỉ sau một cuộc 'đại phẫu' tỉ mỉ, chúng sẽ lại rạng rỡ lên đường, tiếp tục sứ mệnh dệt nên những bản nhạc làm say lòng người. (Ảnh: Quang Huy) — Trong góc xưởng, những chiếc kèn đồng nhuốm màu thời gian vẫn kiên nhẫn 'đợi' bàn tay nghệ nhân đánh thức. Chỉ sau một cuộc "đại phẫu" tỉ mỉ, chúng sẽ lại rạng rỡ lên đường, tiếp tục sứ mệnh dệt nên những bản nhạc làm say lòng người. (Ảnh: Quang Huy)

Nguyễn Trung Kiên (30 tuổi) là một trong số những người con trai của nghệ nhân Nguyễn Văn Cường quyết chí theo cha làm, giữ lửa nghề. Trung Kiên chia sẻ: “Có lẽ mình là người thợ làm kèn trẻ nhất của mảnh đất này. Không chỉ với bản thân mình mà với tất cả những người lớn lên ở xứ đạo, cây kèn đã trở thành hình ảnh quen thuộc trong các Thánh lễ”. (Ảnh: Quang Huy)

Nhờ tình yêu và lòng tận hiến với nghề làm 'kèn Tây', nghệ nhân Nguyễn Văn Cường đã nhận được nhiều bằng khen và phần thưởng danh giá của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam. (Ảnh: Quang Huy) — Nhờ tình yêu và lòng tận hiến với nghề làm "kèn Tây", nghệ nhân Nguyễn Văn Cường đã nhận được nhiều bằng khen và phần thưởng danh giá của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam. (Ảnh: Quang Huy)

Theo Sóng trẻ Quang Huy

Cùng chuyên mục

Bình luận

Các tin đã đăng

Vững tay lái băng qua những “tọa độ lửa" trên dãy Trường Sơn huyền thoại

Hành trình 7 năm bền bỉ của cô gái 9X miệt mài ‘gieo chữ’ cho tuổi xế chiều

Lặng lẽ phía sau những bản hòa ca: Người thợ già 60 năm gắn bó với kèn Tây xứ đạo.

Áo dài Tết: Ranh giới giữa sáng tạo và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc

"Nghiêng ly 3 giây": Hành động nhỏ ý nghĩa lớn

Định danh điện tử: Tiện ích đi đôi với quản lý

Đừng bỏ lỡ

Cả nước chào năm mới Bính Ngọ 2026

Tin nổi bật1 tháng trước

(Sóng trẻ) - Đêm 29 Tết (16/2), không khí hân hoan lan tỏa khắp cả nước khi hàng triệu người dân đổ ra đường, hòa mình vào những màn pháo hoa rực sáng và các chương trình nghệ thuật chào năm mới. Thời khắc chuyển giao không chỉ khép lại năm cũ, mà còn khơ

Phố cà phê đường tàu tấp nập hoạt động trở lại bất chấp lệnh cấm

Tin nổi bật3 tháng trước

(Sóng trẻ) - Sau nhiều lần bị giải tỏa và cảnh báo nguy hiểm, phố cà phê đường tàu Khâm Thiên - Lê Duẩn vẫn tấp nập trở lại. Bất chấp biển cấm và yêu cầu dừng hoạt động, hàng quán tiếp tục lấn chiếm sát đường ray, thu hút đông đảo du khách

1200 chỗ ở miễn phí được Đại học Bách Khoa bố trí cho người dân nhân dịp Quốc Khánh 2/9

Tin nổi bật7 tháng trước

(Sóng trẻ) - Từ ngày 30/8/ đến hết 3/9, Đại học Bách Khoa Hà Nội bố trí 1200 chỗ ở miễn phí phục vụ người dân từ nhiều nơi đến Thủ Đô để tham dự Lễ diễu binh, diễu hành mừng 80 năm ngày Quốc Khánh 2/9.

XEM THÊM TIN