Meta và Snap đối mặt cáo buộc pháp lý vì thiết kế mạng xã hội gây nghiện ở thanh thiếu niên

(Sóng trẻ) - Hai nguyên đơn trẻ tuổi đưa Meta và Snap ra tòa ở Los Angeles, cáo buộc các nền tảng cố ý thiết kế để gây nghiện và gây tổn hại sức khỏe tâm thần.

Ngày 28/10, Tòa Thượng thẩm Los Angeles bắt đầu chọn bồi thẩm đoàn cho phiên xử Meta (công ty mẹ của Instagram và Facebook), cùng Snap (chủ sở hữu Snapchat). Nguyên đơn là hai người trẻ S.J. (16 tuổi, Illinois, Mỹ) và K.D.B. (18 tuổi, Mississippi, Mỹ), khởi kiện từ năm 2023.

Theo hai nguyên đơn, các tính năng như tự động phát video, cuộn bảng tin vô tận, chuỗi tương tác liên tiếp (streaks) và thông báo đẩy khiến họ dùng ứng dụng một cách cưỡng chế, dẫn đến trầm cảm, lo âu, rối loạn ăn uống và hành vi tự làm hại bản thân. Hai người yêu cầu bồi thường thiệt hại nhưng chưa nêu số tiền cụ thể.

Ban đầu, họ còn kiện cả TikTok (ByteDance) và YouTube (Alphabet), nhưng đã dàn xếp với hai nền tảng này trước phiên xử. Nguyên đơn ở Illinois cũng dàn xếp với Meta. Vì vậy, phiên tòa lần này xét các cáo buộc của cả hai người với Snap và của nguyên đơn ở Mississippi với Meta.

Thẩm phán Carolyn Kuhl là chủ tọa phiên xử. Các luật sư cho biết phần trình bày mở đầu bắt đầu từ ngày 4/11 và phiên tòa kéo dài đến giữa tháng 12. Meta và Snap đề nghị tách thành hai phiên riêng vì xét chung sẽ làm lẫn lộn bằng chứng; thẩm phán chưa quyết định. Trong tháng 11, Mark Zuckerberg, Giám đốc điều hành Meta, Adam Mosseri, người đứng đầu Instagram và Evan Spiegel, Giám đốc điều hành Snap, dự kiến ra làm chứng.

Meta không đồng tình với các cáo buộc và khẳng định đã xây dựng biện pháp bảo vệ trên nền tảng suốt một thập kỷ. Người phát ngôn công ty cho rằng sức khỏe tâm thần của người trẻ chịu tác động của nhiều yếu tố, không đơn thuần là do mạng xã hội.

Snap cho rằng Snapchat khác mạng xã hội truyền thống vì ứng dụng mở ra bằng camera, không phải bảng tin hay bảng xếp hạng bài đăng của người khác. Người phát ngôn công ty nói cáo buộc bóp méo trải nghiệm của nguyên đơn, đồng thời dẫn một nghiên cứu độc lập của Đại học Amsterdam cho thấy Snapchat là nền tảng lớn duy nhất có tác động tích cực đến đời sống tinh thần và sự gắn bó bạn bè của thanh thiếu niên.

Đây là một trong hơn 3.000 vụ kiện được gộp xử tại Tòa Thượng thẩm Los Angeles. Hai vụ này được chọn làm vụ thử nghiệm, nên phán quyết có thể ảnh hưởng cách các bên giải quyết số vụ còn lại. Ngoài ra, hơn 3.800 vụ kiện của các bang, học khu và cá nhân với cáo buộc tương tự đang chờ xử tại tòa liên bang ở California.

Hồi tháng 3 năm nay, một bồi thẩm đoàn ở Los Angeles kết luận Meta và YouTube sơ suất trong vụ do một phụ nữ trẻ khởi kiện, buộc hai công ty bồi thường tổng cộng 6 triệu USD (tương đương khoảng 156 tỷ đồng). Meta đang kháng cáo, lập luận rằng Điều 230 của Đạo luật về Chuẩn mực Truyền thông (Communications Decency Act) năm 1996 miễn trách nhiệm cho nền tảng trực tuyến với nội dung người dùng đăng, nên Meta không cần chịu trách nghiệm cho khiếu nại này. Theo các chuyên gia, nếu thắng ở điểm này, công ty có thể làm chệch hướng hàng nghìn vụ kiện về sức khỏe tâm thần của giới trẻ.

Đồng thời, vào tháng 8 năm nay, Meta đạt các thỏa thuận dàn xếp trị giá lên tới 18 tỷ USD (tương đương khoảng 469.000 tỷ đồng) với gần như mọi bang và vùng lãnh thổ của Mỹ về tác động của các nền tảng tới sức khỏe tâm thần thanh thiếu niên. Công ty đồng ý thay đổi cách thanh thiếu niên truy cập Instagram và Facebook, gồm giới hạn thời gian dùng mặc định hai giờ mỗi ngày với người dưới 18 tuổi và chỉ phụ huynh mới gỡ được.