Mời bạn đọc tham gia diễn đàn ‘Người cao tuổi với chuyển đổi số’

(Sóng trẻ) - Làm thế nào để người cao tuổi chủ động và tận dụng được những cơ hội của chuyển đổi số? Trước những lợi ích và thách thức trong quá trình người cao tuổi tiếp cận với công nghệ, trang tin điện tử Sóng trẻ tổ chức diễn đàn, nhằm ghi nhận những câu chuyện và góc nhìn thực tế.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Theo Dữ liệu dân cư quốc gia, cả nước hiện có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm gần 16% dân số. Dự báo đến năm 2030, con số này sẽ tăng lên gần 18 triệu người.

Cùng với già hóa dân số, chuyển đổi số ngày càng hiện diện trong đời sống. Với người cao tuổi, các tiện ích số mang lại nhiều thuận lợi nhưng cũng đòi hỏi khả năng tiếp cận, sử dụng và bảo đảm an toàn.

Nhận thức được vai trò của nhóm dân số này, ngày 20/2/2025, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 379/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm”. Đề án xác định người cao tuổi là một chủ thể có thể tham gia, đóng góp vào quá trình chuyển đổi số. Cùng với đó, phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai nhằm phổ cập kiến thức, kỹ năng số cho người dân.

Tuy nhiên, thực tế tham gia môi trường số của người cao tuổi vẫn còn những khía cạnh cần được quan tâm. Khảo sát của Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam về khả năng thích ứng với chuyển đổi số của người cao tuổi tại Hà Nội cho thấy khoảng cách giữa việc tiếp cận và sử dụng công nghệ trong đời sống.

Khảo sát được thực hiện từ tháng 5 đến tháng 8/2026 với 100 người cao tuổi tại phường Tây Tựu và xã Yên Xuân. Phường Tây Tựu đại diện cho khu vực có mức độ đô thị hóa cao, xã Yên Xuân đại diện cho khu vực ngoại vi. Trong nhóm được khảo sát, 92 người sở hữu điện thoại thông minh nhưng điểm năng lực thích ứng với chuyển đổi số trung bình chỉ đạt 1,79/5.

Điểm sử dụng dịch vụ số thực tế đạt 1,25/5. Trong đó, điểm sử dụng dịch vụ công trực tuyến đạt 1,17/5; thanh toán số 1,32/5 và đặt lịch khám trực tuyến 1,13/5. Mức độ lo ngại trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến đạt 4,23/5.

Bên cạnh đó, sự đối lập giữa hai kênh hỗ trợ cũng là điểm đáng chú ý. Hỗ trợ từ con cháu trong hộ đạt 3,83/5, trong khi hỗ trợ từ bạn bè hàng xóm, cán bộ địa phương và các tổ chức đoàn thể chỉ đạt trung bình 1,37 điểm.

Dù chỉ phản ánh một bộ phận người cao tuổi được khảo sát, kết quả trên bước đầu cho thấy việc tham gia môi trường số còn phụ thuộc vào khả năng ứng dụng thực tế, mức độ an toàn và sự hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng. Đây cũng là vấn đề cần được nhìn nhận ở nhiều góc độ, từ góc nhìn của người cao tuổi đến vai trò của những người đồng hành.

Hướng đến Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026, trang tin điện tử Sóng trẻ mở diễn đàn “Người cao tuổi với chuyển đổi số”, mời người cao tuổi, người thân, chuyên gia, cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và bạn đọc cùng trao đổi:

- Người cao tuổi đang gặp những khó khăn nào khi sử dụng dịch vụ công, ngân hàng, y tế và các nền tảng trực tuyến?

- Ứng dụng và dịch vụ số cần thay đổi gì về giao diện, ngôn ngữ, thao tác và phương thức hỗ trợ?

- Gia đình, chính quyền địa phương, tổ chức đoàn thể và doanh nghiệp cần phối hợp thế nào để người cao tuổi ít phụ thuộc hơn?

- Cần trang bị những kỹ năng nào để người cao tuổi nhận diện lừa đảo và bảo vệ tài khoản, dữ liệu cá nhân?

- Làm thế nào để người cao tuổi không chỉ tiếp cận mà còn chủ động tham gia và đóng góp trong môi trường số?

Bạn đọc có thể bình luận dưới các bài viết thuộc diễn đàn hoặc gửi bài, ảnh và video về email [email protected]. Vui lòng cung cấp họ tên, địa chỉ và thông tin liên hệ; ghi rõ nguồn đối với hình ảnh, video gửi kèm.

Những ý kiến, câu chuyện và đề xuất phù hợp sẽ được tòa soạn lựa chọn, xác minh, biên tập và đăng tải trong các bài tiếp theo của diễn đàn.