Nhìn lại lịch sử theo cách mới của Gen Z

(Sóng trẻ) - Thế hệ Gen Z đang dần tìm đến lịch sử bằng những cách tiếp cận đa dạng, hiện đại, qua đó nhìn lại quá khứ chân thực hơn và gợi mở nhiều suy ngẫm.

Những ngày cuối tuần, không khó để bắt gặp hình ảnh các bạn trẻ xếp hàng tham quan những không gian lịch sử giữa lòng Hà Nội. Những địa chỉ quen thuộc như Bảo tàng Lịch sử Quốc gia hay di tích Nhà tù Hỏa Lò thu hút dòng người trẻ đến tham quan ngày một đông hơn. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở cách thế hệ Gen Z tiếp cận lịch sử: bắt đầu từ sự tò mò, thích thú theo trend rồi dần chuyển thành những suy ngẫm sâu sắc hơn về lịch sử.

“Ban đầu em đi tại vì em thấy mọi người đăng trên tiktok nhiều, nên em cũng rủ bạn em đi cùng đến chụp ảnh” - Bạn Ninh Đức Cường (sinh viên năm hai khoa Du lịch, trường Kinh doanh và Công nghệ) chia sẻ khi vừa bước ra khỏi một phòng trưng bày thuộc Bảo tàng lịch sử Quốc gia. Cường cho biết, trước đây lịch sử với cậu chủ yếu là những con số, sự kiện khô khan trên sách vở khiến cậu có phần chán nản và không hứng thú khi còn ngồi trên ghế nhà trường. “Nhưng khi tận mắt nhìn thấy những hiện vật như chiếc mũ sắt, lá thư tay hay những bức ảnh thời chiến, em mới cảm nhận rõ hơn chiến tranh thực sự đã diễn ra như thế nào và em cũng thấy suy nghĩ nhiều lắm về thế hệ trước đó”.

Không gian trưng bày với ánh sáng, âm thanh và cách kể chuyện trực quan đã góp phần kéo gần khoảng cách giữa người trẻ và quá khứ. Tuy nhiên, điều giữ chân họ lâu hơn lại nằm ở những chi tiết rất đời thường. 

Tại Nhà tù Hỏa Lò, cách người trẻ tiếp cận lịch sử cũng trở nên phong phú hơn. Không chỉ dừng lại quan sát đơn thuần, nhiều người trẻ kết hợp lắng nghe và trải nghiệm thông qua việc sử dụng tai nghe hệ thống thuyết minh tự động, đồng thời di chuyển qua các không gian trưng bày. Mỗi điểm dừng, mỗi hiện vật lại đi kèm một câu chuyện được kể bằng giọng đọc trầm kết hợp âm thanh nền khiến người tham quan như đang chạm gần hơn vào những năm tháng đã qua.

Không chỉ nghe khi di chuyển, ở một số khu vực, người tham quan còn ngồi lại theo dõi các đoạn phim tư liệu được trình chiếu. Trong không gian yên tĩnh và ánh sáng dịu, từng hàng ghế kín người, nhiều bạn trẻ chăm chú hướng mắt lên màn hình. Không còn những bước chân vội hay tiếng trò chuyện, thay vào đó là sự tập trung và im lặng kéo dài.

Ninh Đức Duy, sinh viên năm hai khoa Điện tử viễn thông, trường Đại học Công nghệ - ĐHQG Hà Nội chia sẻ: “Lúc ngồi xem những đoạn phim này, em thấy cảm xúc khác hẳn, không phải kiểu xem cho biết mà kiểu mình đang thực sự chứng kiến một phần lịch sử”. Theo Duy, việc kết hợp giữa hình ảnh, âm thanh và không gian giúp người xem dễ nhập tâm hơn so với cách tiếp cận truyền thống.

Duy cũng cho rằng trải nghiệm này khiến lịch sử trở nên “dễ chạm” hơn với người trẻ. “Đeo tai nghe rồi nghe từng câu chuyện, tự nhiên mình đi chậm lại rồi chú ý hơn vào những gì mình đang xem. Có những đoạn em phải dừng lại nghe hết rồi mới đi tiếp”, Duy bày tỏ.

Có thể thấy, việc ứng dụng công nghệ và đa dạng hóa hình thức trưng bày đang góp phần thay đổi cách người trẻ tiếp cận di tích lịch sử. Từ chỗ chỉ tham quan, quan sát, nhiều bạn đã bắt đầu dành thời gian để lắng nghe, suy ngẫm và kết nối sâu hơn với những câu chuyện của quá khứ.

Dù vậy, không phải tất cả người trẻ đều có cách tiếp cận sâu như vậy. Vẫn còn không ít trường hợp đến di tích chủ yếu để chụp ảnh, “check-in” mà chưa thực sự tìm hiểu nội dung bên trong. Duy thẳng thắn nhìn nhận: “Em nghĩ chuyện đó cũng bình thường vì ai cũng có cách tiếp cận riêng. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở chụp ảnh thì hơi phí, vì ở đây có nhiều thứ đáng để hiểu hơn”.

Từ góc nhìn của người trong cuộc, Duy cho rằng các không gian lịch sử cần có thêm những hình thức truyền tải phù hợp với giới trẻ. “Nếu có thêm những hoạt động trải nghiệm hoặc cách kể chuyện sinh động hơn thì sẽ thu hút tụi em ở lại lâu hơn cũng như hiểu sâu hơn”, Duy đề xuất. Thực tế cho thấy, sự thay đổi trong cách tiếp cận lịch sử của Gen Z đang diễn ra dù chưa đồng đều. Từ những bước chân ban đầu mang tính tò mò, nhiều bạn trẻ đã bắt đầu dừng lại lâu hơn, quan sát kỹ hơn và suy nghĩ nhiều hơn về những gì mình thấy.

Giữa nhịp sống hiện đại, những không gian lịch sử không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, mà còn trở thành điểm chạm để người trẻ kết nối với quá khứ theo cách riêng của mình. Và trong hành trình đó, mỗi nhận thức nhỏ, mỗi cảm xúc thật đều góp phần làm cho lịch sử trở nên sống động hơn khi không chỉ nằm trong sách vở mà hiện diện ngay trong trải nghiệm của thế hệ hôm nay.