Những kỷ vật kể chuyện nghề báo

(Sóng trẻ) - Tại Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhiều kỷ vật nghề báo được lưu giữ đã góp phần kể lại câu chuyện lịch sử của báo chí cách mạng.

Kỷ vật của nhà báo Huỳnh Văn Tiểng

Huỳnh Văn Tiểng (tên thật Huỳnh Minh Siêng, 1920 - 2009) là nhà báo lão thành của báo chí Cách mạng Việt Nam. Ông tham gia hoạt động cách mạng từ năm 16 tuổi, nổi tiếng với những ca khúc cách mạng trong nhóm Hoàng Mai Lưu. Cuộc đời làm báo của ông gắn liền với sự nghiệp phát thanh và truyền hình Việt Nam với nhiều chức vụ quan trọng: Phó Giám đốc Đài Tiếng nói Nam Bộ, Phó Tổng biên tập Đài Tiếng nói Việt Nam, đến Trưởng Ban Vô tuyến truyền hình Việt Nam - cái nôi của ngành truyền hình nước nhà…. Bảo tàng MTTQ trân trọng trưng bày máy đánh chữ nhãn hiệu Olympia do ông sử dụng trong thời gian làm Giám đốc Đài TH TP. HCM. Chiếc máy gỗ nặng nhắc nhớ về một giai đoạn hào hùng của phát thanh - truyền hình Việt Nam, khi các phóng viên phải mày mò từng bản tin trên bàn phím cơ học.

Kỷ vật của bà Trịnh Thị Ngọ (Hannah Hà Nội)

Bà Trịnh Thị Ngọ (1931 - 2016), thường được biết đến với biệt danh “Hannah Hà Nội”, là nữ phát thanh viên tiếng Anh huyền thoại của Đài Tiếng nói Việt Nam thời chiến. Bà Ngọ đã trực tiếp truyền đi các thông điệp tuyên truyền yêu nước đến lính Mỹ qua sóng phát thanh đối ngoại. Tại Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, hai kỷ vật gắn với hoạt động của bà được trưng bày cạnh nhau gồm tai nghe dùng để tiếp nhận tín hiệu phát thanh và túi đựng truyền đơn phục vụ công tác tuyên truyền. 

Những năm tháng kháng chiến, thông tin là một “vũ khí” đặc biệt quan trọng. Chiếc tai nghe của bà Nguyễn Thị Ngọ - dùng để bắt sóng Đài Tiếng nói Việt Nam và Đài Giải phóng trong vùng địch - là minh chứng cho sự dũng cảm và kiên cường của những người làm công tác thông tin.

Giữa hoàn cảnh bị kiểm soát gắt gao, việc tiếp cận và truyền tải thông tin cách mạng đòi hỏi sự mưu trí, bản lĩnh và tinh thần thép. Chiếc tai nghe nhỏ bé nhưng đã góp phần kết nối những “mạch nguồn” thông tin quý giá, nuôi dưỡng niềm tin và ý chí chiến đấu.

Chiếc túi đựng truyền đơn, một vật dụng tưởng chừng bình thường lại gắn liền với những hoạt động bí mật và đầy nguy hiểm. Những tờ truyền đơn bên trong không chỉ mang thông tin, mà còn là lời kêu gọi, là ngọn lửa lan tỏa tinh thần yêu nước.

Qua từng chuyến đi, từng lần trao tay trong điều kiện hoạt động bí mật, chiếc túi dần trở thành biểu tượng cho sự bền bỉ và tinh thần trách nhiệm của những người làm công tác tuyên truyền. Không chỉ là vật dụng chứa đựng truyền đơn, nó còn phản ánh quá trình tổ chức, lan tỏa thông tin cách mạng một cách linh hoạt, kiên trì trong bối cảnh bị kiểm soát gắt gao. Những dấu vết thời gian in trên chiếc túi là minh chứng cho một “mặt trận thông tin” thầm lặng nhưng quyết liệt, góp phần duy trì dòng chảy tư tưởng và củng cố niềm tin trong quần chúng.

Kỷ vật của phong trào Phụ nữ Đòi quyền sống

Phong trào Phụ nữ Đòi quyền sống (gọi tắt là Hành động) khởi xướng từ năm 1970 tại Sài Gòn do luật sư Ngô Bá Thành và bà Trần Thị Lan lãnh đạo. Phong trào quy tụ hàng ngàn phụ nữ từ mọi tầng lớp cùng đấu tranh đòi hòa bình, quyền dân sinh - dân chủ, chống chính quyền Sài Gòn và quân xâm lược Mỹ, nổi bật với các hoạt động đốt thẻ cử tri (1971), ủng hộ báo chí và góp phần vào thắng lợi năm 1975. Bảo tàng ghi nhận lịch sử này qua nhiều hiện vật quý. Đặc biệt, thẻ Đoàn viên Phụ nữ và số đầu Tập san “Hành động” - ấn phẩm chính thức của phong trào - đã được trao tặng cho bảo tàng. 

Những kỷ vật này giúp người xem hình dung rõ hơn sự sôi nổi của phong trào, khi phụ nữ ở khắp Nam Bộ mạnh dạn lên tiếng đấu tranh bằng nhiều hình thức như mít-tinh, biểu tình và phát hành báo chí nội bộ. 

Kỷ vật của Ni cô Tuấn Liên

Ni cô Tuấn Liên tham gia phong trào “Báo nói” đầu thập niên 70. Hiện vật gắn liền với Ni cô Tuấn Liên đang được trưng bày tại bảo tàng là microphone cổ bà từng sử dụng trong các buổi phát thanh “Báo nói”. 

Chiếc micro cũ là minh chứng cho thấy những tiếng nói tuyên truyền trong nước không chỉ đến từ phái đoàn chính thức mà còn từ những người tu hành yêu nước thời bấy giờ. 

Áp phích cổ động chống chiến tranh xâm lược

Một kỷ vật khác thu hút sự chú ý là áp phích tuyên truyền có nội dung: “Cô ấy chiến đấu để đuổi quân xâm lược Mỹ ra khỏi đất nước của mình”. Áp phích này ra đời trong những năm kháng chiến chống Mỹ, thể hiện hình ảnh và ý chí kiên cường của phụ nữ Việt Nam trên mặt trận kháng chiến. Bức tranh in trên áp phích cho thấy một phụ nữ Việt Nam đấu súng bên cạnh khẩu hiệu kêu gọi đồng lòng chống ngoại xâm. 

Đây là minh chứng cho thấy báo chí và truyền thông thời chiến đã đồng hành sâu sắc với phong trào xã hội: không chỉ có báo giấy, báo nói mà cả hình ảnh tuyên truyền cũng làm nhiệm vụ cổ vũ tinh thần chiến đấu.

Những kỷ vật nghề báo được trưng bày tại Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chính là “phần hồn” sống động của ký ức lịch sử. Chúng kể lại đời sống và tâm huyết của nhà báo, phóng viên, và cả những chiến sĩ cầm bút không chuyên, qua đó giúp khách tham quan hiểu sâu sắc hơn về vai trò và trách nhiệm to lớn của báo chí cách mạng Việt Nam. Những hiện vật giản dị này nhắc nhở mỗi người về truyền thống đấu tranh hào hùng, về sức mạnh của thông tin và hình ảnh trong thời chiến. Đối với thế hệ hôm nay và mai sau, chúng sẽ tiếp tục truyền lửa nghề báo, như một lời cam kết rằng báo chí luôn là tiếng nói trung thực, mạnh mẽ, phục vụ Tổ quốc và nhân dân.