Những vòng xe trên "lưỡi dao" chi phí

(Sóng trẻ) - Giữa lòng đô thị hối hả, những bóng áo đồng phục shipper đông đúc chen chúc nhau như một nguồn mạch lưu thông giúp duy trì sự tiện lợi của hàng nghìn người. Thế nhưng trong thời kỳ khó khăn, khi giá xăng biến động và áp lực chi tiêu đè nặng, những bánh xe ấy đang phải gồng mình trong một cuộc chiến sinh tồn khắc nghiệt: chạy đua với thời gian, với từng đồng tiền xăng tăng và với cả những kỳ vọng mưu sinh xa vời.

Cuộc đua nghiệt ngã với thuật toán ứng dụng

6h sáng, khi nhiều tuyến phố ở Hà Nội còn lác đác người qua lại, Nguyễn Tiến Minh (22 tuổi), sinh viên năm cuối Đại học Xây dựng Hà Nội, đã bắt đầu cuốc xe đầu tiên trong ngày.

Tranh thủ ngày không lên giảng đường, Minh rời phòng trọ từ sớm để chạy những đơn đầu ngày, khi đường sá còn thông thoáng. Với cậu, mỗi khung giờ đều gắn với một cơ hội kiếm thêm thu nhập.

Trên chiếc xe máy cũ, Minh di chuyển từ khu vực Nguyễn Khang sang đường Láng, tuyến đường chỉ ít phút sau sẽ ken đặc người và xe. Chiếc áo giao hàng đã sờn vai, điện thoại gắn trước tay lái liên tục rung báo đơn mới. Với Minh, một ngày chạy ship là chuỗi chuyển động gần như không ngắt quãng.

“Giờ cao điểm là lúc áp lực nhất. Quãng đường đi lấy hàng rồi giao cho khách thường mất nhiều thời gian, trong khi khách thúc, mình cũng sợ giao chậm sẽ bị hủy đơn hoặc đánh giá xấu”, Minh nói.

Nam sinh cho biết cậu thường bật chế độ nhận đơn tự động để tránh giảm tỷ lệ hoạt động. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa nhiều lúc phải chấp nhận những cuốc xa, khó đi hoặc rơi đúng vào thời điểm đường tắc. “Nếu hủy nhiều, tỷ lệ năng suất bị ảnh hưởng, sau đó app có thể hạn chế nhận đơn”, Minh chia sẻ.

Trong guồng quay ấy, shipper gần như phải thích nghi với cách vận hành của ứng dụng. Đường xa, giờ cao điểm hay thời tiết khắc nghiệt đều có thể trở thành một phần của ca làm, nếu họ muốn giữ nhịp công việc.

Sự phát triển mạnh của dịch vụ giao hàng công nghệ đã biến đường phố thành một “công xưởng không mái che”. Ở đó, shipper là mắt xích quan trọng, nhưng cũng là nhóm dễ tổn thương. Họ không có lương cứng, thu nhập phụ thuộc vào số đơn hoàn thành, còn các rủi ro như hỏng xe, va chạm hay chi phí phát sinh phần lớn phải tự gánh.

Giá xăng biến động kéo theo bài toán chi tiêu mòn mỏi

Công việc của Minh thường kéo dài từ sáng sớm đến tối muộn. Để đảm bảo khoản thu nhập hàng tháng, cậu chọn cách chạy nhiều hơn, lấy số lượng bù cho mức tiền không cao ở từng cuốc xe.

Đến cuối ngày, thứ Minh quan tâm không chỉ là tổng doanh thu hiện trên ứng dụng, mà còn là kim xăng đang dần chạm vạch thấp. Với shipper, mỗi lần giá xăng tăng không đơn thuần là một biến động thị trường, mà tác động trực tiếp đến chi phí đi lại và phần tiền thực nhận sau một ngày làm việc.

“Có lúc giá xăng tăng cao, mình cảm giác tiền kiếm được bị đội chi phí lên rất nhiều. Nếu chạy không đều hoặc đơn ít thì gần như công sức bị bào đi đáng kể”, Minh nói.

Thu nhập vốn đã chịu tác động từ chiết khấu ứng dụng, nay thêm áp lực xăng xe khiến nhiều shipper phải tính toán chặt chẽ hơn trong chi tiêu hằng ngày. Từ chuyện đổ xăng, chọn quãng đường, đến bữa ăn dọc đường, mọi khoản đều được cân nhắc kỹ.

Minh cho biết giữa các shipper thường truyền tai nhau những kinh nghiệm nhỏ để tiết kiệm chi phí, như chọn cây xăng quen, canh thời điểm đổ xăng, tìm quán ăn bình dân hoặc ưu tiên những tuyến đường đỡ tốn nhiên liệu hơn. Những mẹo nhỏ ấy, với họ, là cách để bám trụ qua giai đoạn khó khăn.

“May là mình đã cầm cự được 2 hôm để qua ngày xăng tăng lên 30.000 đồng/lít, không thì chắc là tiền đi làm không đủ bù tiền xăng mất. Hôm nay xăng giảm xuống còn khoảng 24.000 đồng/lít thì tính ra mình đi được nhiều hơn 1 ngày đi làm so với khi đổ 30.000 đồng đấy” - Minh nhẩm tính. 

Những mỏ neo tinh thần phía sau tay lái

Nếu chỉ nhìn vào thu nhập trên mỗi chuyến xe, khó có thể lý giải vì sao nhiều shipper vẫn bền bỉ bám đường mỗi ngày. Với Minh, động lực không chỉ đến từ số tiền kiếm được, mà còn từ mong muốn san sẻ gánh nặng với gia đình.

Dù đang là sinh viên năm cuối, Minh vẫn tranh thủ những buổi không có tiết học để đi làm thêm. Cậu nói muốn tự lo một phần chi phí sinh hoạt và đỡ đần cha mẹ trong bối cảnh học phí, tiền trọ và các khoản chi tiêu đều tăng.

Kết thúc ngày làm việc khi đồng hồ đã sang 0h, Minh trở về phòng trọ, nghỉ ngơi chốc lát rồi lại ngồi vào bàn học. Cởi áo shipper ra, cậu lại trở về với vai trò của một sinh viên kỹ thuật đang chạy nước rút cho những môn học cuối khóa.

Công việc mưu sinh và việc học đôi khi chồng lấn, khiến nhịp sống của Minh gần như kín đặc. Nhưng với nam sinh 22 tuổi, đó là lựa chọn cần thiết ở thời điểm hiện tại để vừa theo đuổi việc học, vừa tự gánh một phần cuộc sống của mình.

Câu chuyện của Minh không phải trường hợp cá biệt. Giữa lòng thành phố, còn nhiều lao động tự do vẫn đang bền bỉ xoay xở trong guồng quay mưu sinh, nơi mỗi cuốc xe là một lần đánh đổi công sức, thời gian và cả sức khỏe để duy trì cuộc sống.