Vũ Viết Hải: Kỹ sư trẻ mang trí tuệ nhân tạo ra biển lớn

(Sóng trẻ) - Vũ Viết Hải (sinh năm 2002, TP. HCM) là kỹ sư trẻ sáng tạo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào cứu hộ biển và công nghệ 3D kỹ thuật số trong thiết kế thủy lợi. Những ý tưởng đột phá đã giúp Hải giành nhiều giải thưởng ấn tượng như Giải Nhì Loa Thành 2025, Giải Eureka và giải thưởng tại Hội nghị Khoa học Trẻ Bách Khoa 2024.

PV: Ngành Kỹ thuật Xây dựng Công trình Thủy vẫn còn là hướng đi ít người trẻ lựa chọn. Điều gì khiến bạn quyết định theo đuổi ngành học này?

Viết Hải: Ban đầu, đó chỉ là một cơ duyên vì mình trượt nguyện vọng khối B. Mình cảm thấy hụt hẫng bởi ngành này không nằm trong dự định ban đầu.

Nhưng niềm đam mê dần hiện lên từ những chuyến tham quan cùng bố. Bố mình làm trong ngành và đã dẫn mình đi thăm các công trình thủy lợi trọng điểm, như Cống Cái Lớn, niềm tự hào của đất nước. Mình ấn tượng trước sự hoành tráng và giá trị to lớn mà những công trình này mang lại cho cộng đồng, và lúc đó mình thầm nghĩ: “Ước gì mình có thể chủ trì thiết kế các dự án trọng điểm quốc gia như vậy”.

Từ đó, ngành Kỹ thuật Xây dựng Công trình Thủy trở thành động lực lớn đối với mình. Càng học, càng tham gia nghiên cứu và các hoạt động của trường, mình càng thấy ngành học này thú vị. 

PV: Bạn có thể chia sẻ về cách áp dụng công nghệ BIM trong đồ án “Thiết kế cống Hàng Bàng” giúp bạn giành Giải Nhì Giải thưởng Loa Thành 2025?

Viết Hải: BIM là công nghệ mô hình hóa thông tin công trình, giúp mình tạo mô hình 3D kỹ thuật số.  Công nghệ này cho phép mô phỏng toàn bộ quá trình thiết kế, xây dựng và vận hành, giúp quan sát và quản lý công trình dễ dàng hơn. Đây là công trình thủy lợi đa chức năng, có vai trò ngăn triều, tiêu thoát nước, cải thiện môi trường, kết nối giao thông và ổn định hạ tầng đô thị, phục vụ trực tiếp cho khu trung tâm thành phố Cần Thơ. Các chi tiết kỹ thuật, kết cấu và biện pháp thi công được thể hiện trực quan, giúp giảm sai sót và tối ưu tiến độ. Đây là công nghệ còn khá mới ở Việt Nam, ít người ứng dụng. 

PV: Là một kỹ sư về xây dựng công trình thủy, động lực nào đã thôi thúc bạn nảy ra ý tưởng đưa Trí tuệ nhân tạo (AI) vào cảnh báo dòng chảy rút xa bờ phục vụ cứu hộ biển? 

Viết Hải: Những vụ tai nạn thương tâm do dòng chảy rút xa bờ tại các bãi biển miền Trung và Nam Bộ chính là động lực để mình đưa ra ý tưởng nghiên cứu  này. Nhiều người dân và du khách khi đi biển vẫn chưa nhận thức rõ nguy hiểm từ dòng chảy rút. Mắt thường của con người không thể quan sát hết những vùng nước rộng và mạnh trải dài hàng trăm héc-ta.

Đây là lý do mình nghĩ trí tuệ nhân tạo có thể giúp con người phát hiện sớm những dòng chảy này. Theo đó, nó nhận diện những khu vực có sóng yên, biển lặng bất thường hoặc nơi dòng chảy xiết đang kéo ngược ra xa - điều mà mắt người không thể làm được. 

PV: Khi áp dụng các công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo vào các dự án, bạn đã gặp những khó khăn gì và làm sao để vượt qua?

Viết Hải: Với đồ án “Thiết kế cống Hàng Bàng”, thử thách lớn nhất là làm quen với công nghệ BIM - lĩnh vực hoàn toàn mới trong ngành Thủy lợi. Ban đầu, mình còn chưa quen với bản vẽ 2D nên khi chuyển sang mô hình 3D thì khá bỡ ngỡ. Nhờ sự hướng dẫn tận tình của TS. Lê Xuân Bảo và ThS. Lê Bùi Việt, mình dần nắm bắt quy trình mô phỏng công trình và hoàn thiện mô hình trực quan 3D. 

Với dự án nghiên cứu dòng chảy nước rút xa bờ, khó khăn lớn nhất là việc thu thập số liệu thực tế vì loại dòng chảy này khó ghi nhận trực quan và thiếu hình ảnh nên dễ gây sai số khi đưa vào mô hình AI. Nếu dữ liệu đầu vào sai, có thể khiến cảnh báo sai trong thực tế - điều này rất nguy hiểm. Hạn chế về tiếng Anh cũng khiến việc tìm và dịch tài liệu nước ngoài khó khăn đối với mình. 

Nhưng sau đó, mình vượt qua bằng cách kiểm chứng tài liệu uy tín, tham khảo ý kiến thầy cô, khảo sát thực tế và chọn lọc kỹ dữ liệu trước khi thử nghiệm mô hình. Mình cố gắng kiên trì học cái mới và nghiên cứu sâu để đạt được kết quả tốt nhất.

PV: Là một kỹ sư trẻ trong thời đại công nghệ số phát triển, bạn làm thế nào để có thể tận dụng công nghệ hiệu quả mà vẫn giữ được sự sáng tạo và làm chủ chuyên môn?

Viết Hải: Đối với mình, công nghệ AI chỉ là một tài liệu tham khảo. AI rất tiện và hỗ trợ tốt trong việc tìm kiếm, tổng hợp tài liệu hay dịch thuật, đặc biệt khi mình cần tham khảo nhanh các tiêu chuẩn, định mức hoặc quy định pháp lý. Tuy nhiên, khi đề cập đến các tiêu chuẩn, định mức, hay nguyên lý kỹ thuật chuyên ngành thì AI gần như không thể chính xác. Mình cần biết vận dụng nền tảng kiến thức chuyên môn để kiểm chứng, điều chỉnh và biết tổng hợp, chọn lọc kết quả do AI tạo ra, chứ không để nó thay mình quyết định.

PV: Nhìn lại quãng thời gian Đại học với nhiều thành tựu nghiên cứu, bạn muốn nhắn nhủ gì đến các bạn trẻ đang theo đuổi ngành Kỹ sư Thủy lợi?

Viết Hải: Ngành kỹ sư xây dựng Thủy lợi có khối lượng kiến thức lớn và đồ án khá phức tạp, nên nhiều bạn dễ nản lòng. Yếu tố quan trọng nhất là kiên trì, càng gắn bó lâu, bạn sẽ càng tích lũy kinh nghiệm và có nhiều cơ hội thăng tiến hơn. Theo mình, các kỹ sư trong tương lai không chỉ cần vững chuyên môn và pháp lý mà còn phải làm chủ công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số. Ngành này đang khát nhân lực nhưng ít người biết đến, nên ai theo cần cố gắng học hỏi và luôn cập nhật công nghệ mới. 

PV: Cảm ơn những chia sẻ của bạn!