Chàng trai với "biệt tài" vẽ chân dung bằng chỉ và đinh

(Sóng trẻ) - Bằng đôi bàn tay và trái tim kiên định, Lê Văn Mạnh - chàng trai xứ Thanh đã chọn từ bỏ công việc nhà nước ổn định để theo đuổi nghệ thuật String Art (tranh chỉ - đinh). Với anh, mỗi cây đinh là một nốt nhạc, mỗi sợi chỉ là một nhịp sống, cùng nhau dệt nên những chân dung đầy xúc cảm và chiều sâu văn hóa.

Phóng viên: Cơ duyên nào đã đưa anh đến với nghệ thuật tranh chỉ - đinh?

Anh Lê Văn Mạnh: Sau khi nghỉ công việc nhà nước, tôi từng dự định khởi nghiệp với một trang trại ở miền Bắc vì muốn sống gần thiên nhiên, làm chủ cuộc sống. Nhưng khi dịch COVID-19 bùng phát, mọi kế hoạch đành phải gác lại. Tôi quyết định quay lại Sài Gòn - nơi từng gắn bó và luôn mang đến cho tôi cảm giác tự do, thoải mái.

Tại đây, tôi tình cờ thấy một video về tranh chỉ - đinh trên mạng. Ban đầu chỉ bị cuốn hút bởi vẻ đẹp lạ mắt của tranh, nhưng càng tìm hiểu, tôi càng bất ngờ khi biết phía sau đó là những thuật toán phức tạp. Từ đó, tôi bắt đầu hành trình học hỏi và gắn bó với nghề.

Phóng viên: Thời gian đầu tiếp xúc với bộ môn này, anh có gặp khó khăn gì không? Và anh đã vượt qua chúng như thế nào?

Anh Lê Văn Mạnh: Ban đầu tôi biết đến bộ môn này qua Internet, lúc đó chưa hề hay biết phía sau là cả một hệ thống thuật toán phức tạp. Khi tìm hiểu sâu hơn, tôi mới nhận ra và bắt đầu mày mò tài liệu nước ngoài. Quá trình đó mất khoảng 7-8 tháng mới hiểu và làm chủ được nguyên lý.

Nhưng thử thách lớn nhất là biến nó thành tác phẩm thực tế. Tôi phải tự tìm vật liệu như gỗ, đinh, chỉ sao cho phù hợp từng loại tranh. Từ 2018 đến 2020, gần hai năm tôi cứ thử đi thử lại mới dần làm được những bức đầu tiên. Khó, nhưng mỗi bước đi được lại càng thêm yêu nghề.

Phóng viên: Anh có thể mô tả chi tiết lại quy trình sáng tạo một bức tranh chỉ - đinh, từ khâu ý tưởng đến khi hoàn thiện?

Anh Lê Văn Mạnh: Từ khi khách gửi ảnh, tôi thường yêu cầu chụp rõ khuôn mặt vì bên tôi chỉ làm tranh chân dung. Tranh chỉ - đinh có giới hạn, không làm được phong cảnh hay ảnh có quá nhiều chi tiết, vì nó không phải tranh vẽ mà được tạo nên từ chỉ đan xen qua lại, nên chỉ phù hợp với ảnh cận cảnh, rõ nét.

Về quy trình làm tranh, bên tôi chia làm 4 bước:

Bước 1: Khách hàng gửi ảnh, tôi dùng Photoshop để chỉnh lại độ sáng, màu sắc, sao cho ảnh đủ chuẩn để đưa vào thuật toán

Bước 2: Tôi nhập ảnh vào phần mềm, chọn theo kích thước khách yêu cầu từ 40 đến 80cm. Mỗi size có thuật toán riêng để tạo bản phác họa.

Bước 3: Tôi sẽ gửi các bản phác họa đó cho khách. Nếu khách đồng ý với phương án mà tôi đưa ra thì tôi sẽ chuyển sang bước tiếp theo.

Bước 4: Đây là bước đi chỉ - cũng là phần thủ công quan trọng nhất. Khung tranh đã được gia công sẵn, có sẵn đinh theo đúng thông số. Việc của tôi là đi chỉ theo bản vẽ cho đến khi hoàn thiện bức tranh.

Phóng viên: Công đoạn đi chỉ được thực hiện hoàn toàn thủ công hay có sự hỗ trợ của máy móc?

Anh Lê Văn Mạnh: Bên tôi, từ khâu đóng đinh cho đến khâu đi chỉ đều là gia công hoàn toàn, làm thủ công 100%. Chỉ có duy nhất phần thuật toán là sử dụng máy tính để xử lý hình ảnh và tạo ra bản phác họa.

Còn lại, mọi công đoạn đều đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và cẩn thận thì mới có thể hoàn thiện được một bức tranh. Vì mỗi tác phẩm là hàng nghìn mũi chỉ được đi qua từng cây đinh một cách chính xác - nên nếu không thật sự tập trung và có tâm với nghề, rất khó để làm đến cùng.

Phóng viên: Trung bình, anh mất bao lâu để hoàn thiện một bức tranh? Đâu là công đoạn tốn nhiều thời gian và công sức nhất?

Anh Lê Văn Mạnh: Tùy vào kích thước, mỗi bức tranh sẽ mất khoảng 4 đến 8 tiếng nếu làm liên tục. Người mới có thể mất 10-12 tiếng. Tranh nhỏ thì 4-6 tiếng, tranh lớn thì lâu hơn. Thường tôi chia làm 2-3 lần để tránh mỏi tay.

Còn phần mất thời gian nhất là lên ý tưởng và phác thảo trên máy tính - chiếm tới 80% khối lượng công việc. Đây cũng là khâu khó nhất, vì nếu tính sai khoảng cách giữa các đinh thì tranh sẽ không rõ nét, coi như hỏng cả bức luôn.

Phóng viên: Nếu trong quá trình đi chỉ bị sai lệch, điều đó có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ tác phẩm không?

Anh Lê Văn Mạnh: Vì đây là tranh đi chỉ nên nếu nhầm một cây đinh thì cũng chỉ lệch hai đường chỉ - một sợi đi và một sợi về. Tức là một vài lỗi nhỏ sẽ không ảnh hưởng nhiều đến tổng thể bức tranh.

Trừ khi sai liên tục, như 50-100 lần thì mới bắt đầu thấy rõ lỗi, làm giảm độ nét. Một bức tranh thường có từ 3.200 đến 5.000 lượt đi chỉ, nên nếu sai vài điểm vẫn trong giới hạn cho phép.

Phóng viên: Tính đến nay, anh đã hoàn thiện bao nhiêu tác phẩm? Tác phẩm nào khiến anh tâm đắc hoặc xúc động nhất? Vì sao?

Anh Lê Văn Mạnh: Tôi có hệ thống lưu trữ riêng trên nền tảng đám mây để phục vụ việc bảo hành và hỗ trợ khách khi cần đổi – trả. Mỗi bức tranh đều có một bộ thông số riêng, nên khi khách đặt là tôi lưu lại hết. Nếu sau này khách muốn làm lại y nguyên, tôi chỉ cần trích xuất thông số cũ là làm lại được chính xác.

Hiện tôi đã lưu khoảng 1.250 bức tranh. Trong số đó, kỷ niệm khiến tôi nhớ nhất là bức chân dung bác Trọng. Khi bác mất, tôi dành rất nhiều tình cảm để làm bức tranh ấy, và đến giờ vẫn treo ở nhà. Với tôi, đó là tác phẩm ý nghĩa nhất.

Phóng viên: Được biết tháng 11/2024, anh đã hoàn thiện bộ tranh cho Bộ Ngoại giao Việt Nam gửi tặng Hoàng gia Nhật Bản. Anh có thể chia sẻ câu chuyện đằng sau đơn hàng đặc biệt này không?

Anh Lê Văn Mạnh: Đơn hàng đến từ Bộ Ngoại giao Việt Nam, trong chương trình “Rực rỡ Việt Nam” - họ cần những bức tranh nhiều màu sắc, khác hẳn với tranh chân dung đơn sắc tôi hay làm. Khi nhận bản ý tưởng, tôi rất hứng thú vì nó đúng với hướng DIY mà tôi đang phát triển, nên quyết định thực hiện 5 mẫu để gửi

Khó khăn lớn nhất là thời gian. Ý tưởng được gửi từ tháng 9, nhưng đến tháng 11 tôi mới kịp hoàn thiện 10 bức tranh (trên tổng 6 mẫu). Trung bình mỗi mẫu mất 10-12 ngày để vừa lên ý tưởng, vừa hoàn thiện. Khối lượng công việc nhiều, áp lực lớn, nhưng cũng là trải nghiệm khiến tôi nhớ mãi.

Phóng viên: Ngoài đơn hàng từ Bộ Ngoại giao, anh còn thực hiện những dự án đặc biệt nào đáng nhớ khác không?

Anh Lê Văn Mạnh: Đợt vừa rồi tôi có làm một dự án đặc biệt cho Dior. Họ cần một bức tranh làm background sau ma-nơ-canh ở cửa hàng Đồng Khởi. Vẫn là tranh chỉ - đinh, nhưng lần này tôi biến tấu: dùng kim thay cho đinh, rồi luồn chỉ qua đáy kim để tạo hình tháp Eiffel. Đây là một cách làm mới mà tôi rất thích.

Ngoài ra, tôi cũng vừa hoàn thành một dự án cho một celeb trong ngành mỹ phẩm ở nước ngoài. Họ gửi mô hình ý tưởng từ Trung Quốc, nhờ tôi dựng lại bằng tranh chỉ. Tôi phải kết hợp với một bên chuyên gia công khung để làm theo đúng thiết kế. Toàn bộ dự án mất khoảng ba tuần - khá công phu, nhưng cũng là một trải nghiệm rất thú vị.

Phóng viên: Những phản hồi tích cực từ khách hàng mang lại cho anh cảm xúc thế nào? Đó có phải là nguồn động lực để anh tiếp tục theo đuổi nghề?

Anh Lê Văn Mạnh: Đấy cũng là một động lực rất lớn đối với tôi. Mỗi lần nhận được lời cảm ơn, những chia sẻ xúc động từ khách hàng - đặc biệt là khi họ đặt tranh làm quà tặng người thân - tôi cảm thấy công sức mình bỏ ra thật sự có ý nghĩa. Cảm giác nhìn thấy ai đó trân trọng tác phẩm của mình, treo lên và giữ gìn như một món kỷ vật khiến tôi thấy ấm lòng và thêm vững tin rằng con đường mình đang đi là đúng.

Phóng viên: Trong tương lai, anh đang ấp ủ dự án nào liên quan đến tranh chỉ – đinh mà anh muốn chia sẻ?

Anh Lê Văn Mạnh: Thật lòng, tôi vẫn mong muốn mọi người biết đến nhiều dòng tranh hơn, không chỉ gói gọn trong tranh chân dung - vốn là dòng mà hiện tại mọi người thường nhắc đến khi nói về tôi. Với tranh chân dung, người làm thường phải mua công thức từ tôi, và điều này đôi khi tạo ra một giới hạn nhất định trong việc truyền đạt và lan tỏa nghệ thuật.

Chính vì vậy, hiện tại tôi và đội ngũ đang ấp ủ một dự án chia sẻ miễn phí các bộ thông số tranh trên YouTube và nền tảng đám mây, với các chân dung nhân vật nổi tiếng như Bác Hồ, bác Trọng… để bất kỳ ai cũng có thể tải về, học và tự làm theo. Mọi người chỉ cần chuẩn bị những vật liệu cơ bản là có thể tự tay tạo nên một bức tranh của riêng mình.

Tôi hy vọng dự án này sẽ giúp đưa nghệ thuật tranh chỉ - đinh đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là các bạn trẻ yêu thích sáng tạo và thủ công.

Xin trân trọng cảm ơn anh.