Chi phí học đại học ngày càng tăng: Sinh viên xoay sở ra sao?

(Sóng trẻ) - Học phí tăng theo lộ trình tự chủ, giá phòng trọ biến động theo thị trường, cùng sự đắt đỏ của sinh hoạt phí tại các đô thị lớn đang tạo nên một cơn bão tài chính đè nặng lên vai các sĩ tử. Để bám trụ lại giảng đường, nhiều sinh viên đang phải học cách trở thành những "nhà kinh tế học" bất đắc dĩ.

Học phí không còn là nỗi lo duy nhất

Nếu như trước đây, học phí được coi là rào cản lớn nhất trên con đường đại học, thì nay những khoản "phụ phí" sinh hoạt mới thực sự là thứ bào mòn túi tiền của sinh viên nhanh nhất. Tại các thành phố lớn như Hà Nội, mức chi tiêu trung bình của một sinh viên hiện dao động từ 5 đến 8 triệu đồng mỗi tháng.

Gánh nặng này càng hiện rõ đối với Đinh Khánh Ngọc, sinh viên năm 2 tại một trường Đại học Y ở miền Bắc. Với Ngọc, theo đuổi ngành Y không chỉ là cuộc đua về kiến thức mà còn là một áp lực tài chính đè nặng khi học phí liên tục tăng cao theo lộ trình mỗi năm.

Tuy nhiên, con số trên hóa đơn học phí mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Ngoài học phí, những khoản chi "không tên" nhưng bắt buộc như tiền thuê trọ và điện nước thường ngốn từ 1,5 đến 3 triệu đồng mỗi tháng, ngay cả khi đã chọn phương án ở ghép để tiết kiệm. Cộng thêm chi phí ăn uống, đi lại và vô số khoản phát sinh từ tài liệu học tập đến các buổi thực tập xa, túi tiền của sinh viên luôn rơi vào trạng thái "báo động đỏ".

Ngọc tâm sự rằng mỗi lần nhận tiếp tế từ gia đình, bạn đều phải tỉ mỉ chia tiền vào từng phong bì riêng biệt cho tiền nhà, tiền ăn và tiền xăng xe để đảm bảo không chi tiêu quá tay. Thế nhưng, những dự tính chi li ấy vẫn có thể tan thành mây khói chỉ sau một sự cố bất ngờ như máy tính hỏng hay một lời mời đám cưới. Giữa lòng thành phố nhộn nhịp, cô bạn thấu hiểu hơn ai hết cảm giác "thở thôi cũng tốn tiền" là có thật, khi mỗi bước chân ra đường đều gắn liền với một loại hóa đơn chờ thanh toán.

Những cuộc "vượt cản" đa dạng

Trước áp lực bủa vây từ nhiều phía, sinh viên hiện nay không còn thụ động chờ đợi trợ cấp từ gia đình. Thay vào đó, các bạn tự hình thành những chiến thuật xoay xở linh hoạt để tự cứu lấy mình. Với Khánh Ngọc, bên cạnh việc thắt lưng buộc bụng, bạn chọn cách tận dụng tối đa năng lực học tập để săn học bổng khuyến khích của trường. Đây được xem là khoản thu nhập bền vững và danh giá nhất, giúp Ngọc trang trải được một phần lớn học phí cho kỳ học tiếp theo.

Không chỉ dừng lại ở đó, tranh thủ những khoảng nghỉ hiếm hoi giữa lịch học dày đặc của ngành Y, Ngọc còn nhận thêm công việc gia sư. Dù thấu hiểu ranh giới mong manh giữa việc làm thêm và nguy cơ bỏ bê giảng đường, những khoản thù lao từ những buổi dạy kèm đã trở thành phao cứu sinh quan trọng, giúp bạn bớt đi phần nào gánh nặng chi phí ăn ở, đi lại nơi thị thành.

Khác với Ngọc chọn công việc dạy học, Hà Anh (sinh viên năm 3 ngành Ngôn ngữ Anh) lại tìm kiếm cơ hội tại một quán trà sữa gần trường. Công việc nhân viên bán thời gian không chỉ mang lại nguồn thu nhập trang trải sinh hoạt phí hàng tháng mà còn là môi trường để Hà Anh rèn luyện kỹ năng giao tiếp. Tuy nhiên, việc đứng lớp trên giảng đường buổi sáng và đứng quầy phục vụ đến tận đêm muộn khiến cô bạn không ít lần rơi vào trạng thái quá tải. Hà Anh bộc bạch rằng áp lực lớn nhất không đến từ khách hàng hay công việc chân tay, mà là việc phân bổ thời gian sao cho những ca làm tối không ảnh hưởng vào việc học tập trên giảng đường.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có đủ quỹ thời gian để vừa học vừa làm như Ngọc hay Hà Anh. Với những sinh viên theo đuổi các ngành học đòi hỏi sự tập trung cao độ hoặc có mức học phí đặc thù như nhóm ngành Kỹ thuật, việc tìm đến các giải pháp tài chính chính quy là một lựa chọn phổ biến.

Bạn Lê Hoài Nam (sinh viên năm 2 ngành Kỹ thuật giao thông) chia sẻ rằng bạn đã chủ động làm hồ sơ vay vốn tại Ngân hàng Chính sách Xã hội theo chương trình tín dụng đào tạo. Đối với Nam, đây không phải là một khoản nợ, mà là bản hợp đồng đầu tư cho tương lai. Với mức lãi suất ưu đãi và thời hạn trả nợ kéo dài sau khi tốt nghiệp, gói vay này đã giúp gia đình Nam ở quê trút bỏ được áp lực tiền bạc tức thời, giúp bạn yên tâm theo đuổi đam mê mà không phải lo lắng về việc đứt quãng giữa chừng.

Từ săn học bổng, làm thêm đến vay vốn ngân hàng, mỗi sinh viên đều đang tự viết nên một kịch bản vượt cản cho riêng mình. Những nỗ lực ấy không chỉ để duy trì việc học, mà còn là bài tập đầu đời về kỹ năng quản trị cuộc sống trước những biến động không ngừng của kinh tế thị trường.

Khi giảng đường không chỉ có kiến thức

Áp lực tài chính một mặt giúp sinh viên sớm trưởng thành, biết quản lý chi tiêu và va chạm thực tế, nhưng mặt khác, nó lại vô tình lấy đi thời gian nghiên cứu và những trải nghiệm quý giá nhất của tuổi trẻ. Nhiều nghiên cứu xã hội học đã chỉ ra tình trạng kiệt sức ở sinh viên không chỉ đến từ áp lực thi cử mà còn từ nỗi lo cơm áo thường trực.

Trao đổi về vấn đề này, ThS. Phạm Tùng Dương (Giảng viên trường Đại học Thủy Lợi) chia sẻ: "Chúng ta khuyến khích sinh viên năng động, đi làm thêm để lấy kinh nghiệm. Thế nhưng, khi một sinh viên phải làm việc đến 11, 12 giờ đêm chỉ để đủ tiền đóng phí nội trú hay tiền trọ, sự minh mẫn trên giảng đường sáng hôm sau chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Nếu cái giá của việc bám trụ giảng đường là sự đánh đổi về sức khỏe và chất lượng học tập, thì đó là một sự lãng phí nguồn lực tri thức rất lớn."

Theo thầy Dương, thay vì để sinh viên tự bơi giữa dòng xoáy giá cả, các cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý cần có những bước đi cụ thể hơn. Việc thích nghi với chi phí leo thang là kỹ năng cần thiết, nhưng về lâu dài, rất cần những chính sách đồng bộ về ký túc xá giá rẻ, kiểm soát giá điện nước nhà trọ và đặc biệt là mở rộng các gói học bổng an sinh xã hội.

Hành trình đi tìm con chữ của sinh viên nên là một cuộc hành trình của sự khai phóng và sáng tạo, chứ không nên trở thành một cuộc chiến sinh tồn quá khắc nghiệt. Chỉ khi gánh nặng trên vai được sẻ chia bằng những chính sách nhân văn, sinh viên mới có thể toàn tâm toàn ý trở thành những trí thức thực thụ trong tương lai.