Khi sự tò mò và khả năng kể chuyện mở ra cánh cửa ngành Báo chí

(Sóng trẻ) - Ngành Báo chí thu hút giới trẻ nhờ khám phá đời sống, người học không chỉ thạo kỹ năng viết mà còn rèn luyện tư duy cùng năng lực kiểm chứng thông tin.

Từ những câu hỏi nhỏ đến lựa chọn nghề nghiệp

Không phải ai bước vào ngành Báo chí cũng có định hướng rõ ràng ngay từ đầu. Với nhiều sinh viên, lựa chọn này bắt đầu từ những băn khoăn quen thuộc: vì sao một sự việc thu hút sự quan tâm của dư luận, điều gì phía sau những thông tin được đăng tải, và những nhân vật trong câu chuyện đó đang trải qua điều gì.

Từ những câu hỏi ban đầu, quá trình học giúp sinh viên hình thành tư duy nghề nghiệp. Không chỉ dừng lại ở kỹ năng viết, người học được rèn luyện cách quan sát, đặt câu hỏi và tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau.

Theo số liệu của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến năm 2024, Việt Nam có hơn 800 cơ quan báo chí với khoảng 20.000 người làm báo đang hoạt động. Đây là lĩnh vực có nhu cầu nhân lực ổn định, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao về năng lực và bản lĩnh nghề nghiệp.

Thanh Huyền (sinh viên năm 3 chuyên ngành Báo mạng điện tử, Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho biết: “Trước đây mình nghĩ học báo chí chỉ viết nhiều là được, nhưng khi học rồi mới thấy quan trọng nhất là phải hiểu vấn đề. Nếu không nắm rõ câu chuyện thì bài viết sẽ rất hời hợt”.

Học làm báo: Từ thông tin đến sự kiểm chứng

Trong chương trình đào tạo, sinh viên báo chí được tiếp cận quy trình làm nghề một cách bài bản. Một bài viết không bắt đầu từ việc cầm bút mà từ việc tìm kiếm và xử lý thông tin. Từ lựa chọn đề tài, thu thập dữ liệu, kiểm chứng nguồn tin đến tổ chức nội dung, mỗi khâu đều yêu cầu sự cẩn trọng và tư duy rõ ràng.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh trên các nền tảng số, yêu cầu về tính chính xác càng trở nên quan trọng. Theo báo cáo Digital 2025, hơn 77% dân số Việt Nam sử dụng internet, kéo theo lượng thông tin lớn được chia sẻ mỗi ngày. Điều này khiến vai trò kiểm chứng của báo chí càng trở nên cần thiết.

Theo cô Vũ Thúy Bình (giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền), công nghệ có thể hỗ trợ quá trình làm báo, nhưng không thể thay thế con người trong việc đảm bảo độ tin cậy của thông tin: “Không thể phó mặc cho trí tuệ nhân tạo về cái đảm bảo độ tin cậy, chúng ta được sử dụng nó nhưng không thể phó thác cho nó”.

Như vậy, yêu cầu cốt lõi của nghề báo vẫn nằm ở khả năng kiểm chứng và trách nhiệm với thông tin, không phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ hỗ trợ.

Trải nghiệm thực tế là yếu tố tạo nên khác biệt

Bên cạnh kiến thức trên giảng đường, hoạt động thực tế là phần quan trọng trong quá trình đào tạo. Sinh viên thường xuyên tham gia các chuyến đi cơ sở, tiếp xúc với nhân vật và trực tiếp quan sát đời sống.

Việc trải nghiệm thực tế giúp người học hiểu rõ hơn bối cảnh và nội dung câu chuyện, từ đó có thêm dữ liệu và góc nhìn khi viết. Những chi tiết thu nhận từ thực tế thường mang lại giá trị khác so với thông tin gián tiếp.

Theo cô Vũ Thúy Bình, sự khác biệt của một bài viết thể hiện rõ qua trải nghiệm khi “cũng là một địa điểm đó, nhưng khi chúng ta cảm nhận được không khí, bước chân trên sàn gỗ, ngửi mùi cỏ của vùng đó, thì bài viết sẽ khác hoàn toàn so với việc sử dụng chất liệu có sẵn”.

Thanh Huyền cũng cho biết: “Khi trực tiếp gặp nhân vật, nghe họ chia sẻ, mình hiểu câu chuyện rõ hơn. Khi viết lại sẽ tự nhiên hơn so với việc chỉ tìm thông tin trên mạng”. Qua các hoạt động này, sinh viên không chỉ thu thập thông tin mà còn tích lũy kinh nghiệm thực tế - yếu tố quan trọng trong quá trình làm nghề.

Yêu cầu về trách nhiệm trong từng nội dung

Báo chí là lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức xã hội, do đó yêu cầu về tính chính xác và trách nhiệm luôn được đặt lên hàng đầu. Mỗi sản phẩm báo chí không chỉ phản ánh thông tin mà còn tác động đến người đọc.

Bên cạnh việc kiểm chứng thông tin, khả năng hiểu và phản ánh đúng câu chuyện cũng là yếu tố quan trọng. Điều này đòi hỏi người viết phải tiếp cận vấn đề một cách khách quan và có trách nhiệm. 

Thanh Huyền chia sẻ: “Mỗi bài viết đều là thông tin gửi đến người đọc nên mình luôn phải cẩn trọng. Không chỉ viết cho xong mà phải nghĩ xem thông tin đó có đúng và có ý nghĩa hay không”.

Ngành Báo chí hiện vẫn có nhiều cơ hội việc làm trong các cơ quan báo chí, tòa soạn, đài phát thanh - truyền hình và các nền tảng nội dung số. Sự phát triển của môi trường truyền thông mở rộng thêm hướng đi cho người học sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là yêu cầu ngày càng cao. Người làm báo cần có khả năng thích ứng với môi trường làm việc thay đổi nhanh, đồng thời duy trì được năng lực chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp.

Ngành Báo chí vì vậy không chỉ là một lựa chọn nghề nghiệp mà còn là quá trình rèn luyện tư duy, kỹ năng và trách nhiệm. Từ những câu hỏi ban đầu, người học từng bước hình thành năng lực để tiếp cận, xử lý và truyền tải thông tin một cách chính xác và phù hợp với thực tiễn.