Những rủi ro thầm lặng của shipper giao hàng công nghệ

(Sóng trẻ) - Trong bối cảnh thương mại điện tử và nền tảng số phát triển mạnh mẽ, nghề giao hàng công nghệ đang trở thành một trong những lựa chọn việc làm phổ biến của lao động trẻ. Với chiếc xe máy, chiếc điện thoại và balo giao hàng, hàng trăm nghìn shipper ngày ngày len lỏi trên đường phố để kiếm sống và phục vụ người tiêu dùng. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi mà họ mang lại là những rủi ro lao động không nhỏ.

Thu nhập bấp bênh và những chi phí phát sinh

Nhiều thông tin trên mạng xã hội hiện nay cho thấy thu nhập bề ngoài từ nghề shipper trông khá hấp dẫn nhưng thực tế lại rất bấp bênh. Anh Nguyễn Tiến Minh - 22 tuổi, một shipper đã gắn bó với nghề hơn 3 năm trong suốt quãng đời sinh viên chia sẻ: “Ngày thường tôi chạy 25-35 đơn, cao điểm lên 45-50 đơn. Sau khi trừ xăng dầu, sửa xe, ăn uống, tiền điện thoại cũng như những ngày nghỉ không chạy do vướng lịch học thu nhập thực nhận chỉ dao động từ 6-7 triệu một tháng. Có tháng may mắn được 8-9 triệu, nhưng cũng có tháng mưa lớn hoặc ít đơn chỉ còn 4-5 triệu”.

Thu nhập phụ thuộc hoàn toàn vào số đơn, thời tiết và thuật toán của nền tảng, khiến shipper khó lập kế hoạch tài chính dài hạn. Đặc biệt đối với sinh viên cần cân bằng việc học và việc làm.

Áp lực thuật toán, rủi ro tai nạn và khoảng trống bảo vệ lao động

Áp lực lớn nhất của nghề shipper đến từ cơ chế quản lý bằng thuật toán. Mỗi đơn hàng thường chỉ cho một khoảng thời gian giới hạn trong khoảng 30-40 phút hoặc nhiều hơn trong giờ cao điểm. Việc giao hàng đúng giờ trở nên khá bất khả thi bởi các shipper thường nhận đơn theo chùm từ 2 đến 3 đơn một lúc, việc di chuyển giữa các địa điểm cũng khá mất thời gian. Việc chậm trễ có thể khiến shipper bị khách đánh giá thấp, giảm khả năng nhận đơn và ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập.

Tai nạn giao thông là rủi ro lớn nhất mà shipper phải đối mặt hàng ngày. Làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, đường xá đông đúc, cộng với áp lực chạy nhanh khiến khả năng gặp các chấn thương trong khi giao lưu giao thông của shipper tăng lên. Anh Minh cho biết: “Để kịp giờ và kiếm thêm tiền, shipper thường phải tăng tốc và đi khá ẩu. Tôi từng ngã hai lần chỉ vì cố chạy nhanh để kịp đơn, biết là đi như vậy có thể gây ra nguy hiểm nhưng không đi như vậy thì khó mà hoàn thành hết các đơn”.

Bên cạnh đó, sức khỏe cũng bị bào mòn nghiêm trọng do làm việc liên tục 10-14 tiếng mỗi ngày đối với các shipper làm việc toàn thời gian, thiếu ngủ, ăn uống thất thường và hít phải khói bụi. Nhiều shipper rơi vào tình trạng mệt mỏi, đau lưng, vấn đề hô hấp nhưng vẫn phải cố gắng chạy đơn vì sợ mất thu nhập cũng như không chạy đủ số giờ tối thiểu để duy trì tài khoản hoạt động. Người lao động ban đầu chọn nghề vì tính linh hoạt và thu nhập nhanh. Tuy nhiên, sau vài năm làm việc thường rơi vào tình trạng sức khỏe suy giảm, thiếu kỹ năng chuyên môn và khó quay lại với các công việc ổn định hơn.

Đối với vấn đề bảo hiểm lao động, trao đổi với phóng viên, anh Lương Anh Huy hiện là chuyên viên Phòng Việc làm - An toàn lao động, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Phú Thọ cho biết: “Hiện nay, shipper được coi là đối tác của các nền tảng số chứ chưa phải là người lao động theo hợp đồng lao động truyền thống. Do đó, họ chưa được hưởng đầy đủ các quyền lợi như bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm tai nạn lao động, nghỉ phép có lương hay trợ cấp thất nghiệp”.

Anh phân tích thêm: “Các nền tảng thường chỉ cung cấp gói bảo hiểm tai nạn cơ bản với mức chi trả hạn chế và điều kiện khá khắt khe. Việc bảo vệ quyền lợi cho lao động nền tảng vẫn còn nhiều khoảng trống trong khung pháp lý hiện hành”.

Anh Nguyễn Minh Tâm (21 tuổi - sinh viên Cao đẳng  chia sẻ: “Tôi biết nghề này rất vất vả và đầy rủi ro. Nhưng hiện tại vẫn chưa tìm được việc gì phù hợp hơn. Tôi có thể đi làm lúc nào tôi rảnh mà không ảnh hưởng tới thời gian học tập. Mong rằng các nền tảng và cơ quan quản lý sẽ có chính sách tốt hơn như kiểm soát thời gian giao hàng hợp lý, cải thiện gói bảo hiểm”.

Nghề giao hàng công nghệ đang góp phần giải quyết việc làm cho lao động phổ thông trong bối cảnh kinh tế số phát triển. Tuy nhiên, nếu không sớm hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền lợi, giảm thiểu rủi ro tai nạn và cải thiện điều kiện làm việc, sẽ gây ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe và sự an toàn của người lao động.