Sắc đỏ giữ hồn nghề ở làng hương Quảng Phú Cầu

(Sóng trẻ) - Giữa nhịp sống hiện đại đang đổi thay từng ngày, làng hương Quảng Phú Cầu (huyện Ứng Hòa, Hà Tây cũ nay thuộc Hà Nội), vẫn bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống hơn trăm năm tuổi. Ẩn sau sân phơi hương đỏ rực trải dài trong nắng là câu chuyện về sự kế thừa, thích ứng và những trăn trở trong hành trình giữ nghề giữa bối cảnh thị trường ngày càng biến động.

Từ ký ức làng nghề đến sắc đỏ đặc trưng

Những ngày nắng hanh, con đường dẫn vào Quảng Phú Cầu như được nhuộm đỏ bởi những bó chân hương xếp đều tăm tắp trước mỗi hiên nhà. Từng sân phơi, từng khoảng ngõ nhỏ đều rực lên sắc đỏ, gam màu gắn liền với đời sống tâm linh và phong tục của người Việt mỗi dịp lễ, Tết.

Theo lời các bậc cao niên trong làng, nghề làm hương đã có lịch sử hơn một thế kỷ. Trải qua nhiều biến động, từ một nghề phụ mang tính thời vụ, làm hương dần trở thành sinh kế chính của hàng trăm hộ dân. Không chỉ là kế sinh nhai, nghề còn là sợi dây kết nối các thế hệ, nơi con cháu tiếp nối công việc của cha ông như một lẽ tự nhiên. 

Ở đó, mỗi bó hương không đơn thuần là sản phẩm hàng hóa, mà còn là kết tinh của ký ức, của nếp sống và của cả niềm tin văn hóa đã được gìn giữ qua nhiều đời.

Để làm ra một que hương hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn công phu: chẻ tre, vót tăm, nhuộm chân hương, trộn bột, se hương và phơi khô. Mỗi công đoạn đều yêu cầu sự chính xác và khéo léo, đặc biệt là công đoạn se hương, nơi quyết định chất lượng của sản phẩm.

Những đôi tay thoăn thoắt đưa từng que hương qua lớp bột mịn, tạo nên những đường se đều tăm tắp. Chỉ một sai lệch nhỏ, que hương có thể cong, cháy không đều hoặc không giữ được mùi thơm như mong muốn. Bởi vậy, dù máy móc đã được đưa vào hỗ trợ, nhiều khâu quan trọng vẫn được giữ nguyên phương thức thủ công.

Những đôi tay thoăn thoắt đưa từng que hương qua lớp bột mịn, tạo nên những đường se đều tăm tắp. Chỉ một sai lệch nhỏ, que hương có thể cong, cháy không đều hoặc không giữ được mùi thơm như mong muốn. Bởi vậy, dù máy móc đã được đưa vào hỗ trợ, nhiều khâu quan trọng vẫn được giữ nguyên phương thức thủ công.

Không gian lao động ở làng hương vì thế vừa mang nét nhịp nhàng của sản xuất, vừa phảng phất sự trầm lắng của một nghề gắn với đời sống tâm linh. Người thợ không chỉ làm việc bằng kỹ năng, mà còn bằng sự kiên nhẫn và lòng trân trọng đối với nghề.

Giữ nghề trong dòng chảy hiện đại

Không chỉ dừng lại ở giá trị truyền thống, Quảng Phú Cầu ngày nay còn trở thành điểm đến thu hút du khách và nhiếp ảnh gia. Những sân phơi hương được sắp đặt thành hình tròn, hình quạt tạo nên những khung hình độc đáo, góp phần đưa hình ảnh làng nghề lan tỏa rộng rãi hơn.

Tuy nhiên, phía sau vẻ đẹp ấy là không ít áp lực. Giá nguyên liệu tăng, sự cạnh tranh của thị trường và thay đổi trong thói quen tiêu dùng đang đặt ra nhiều thách thức. Đặc biệt, xu hướng sử dụng hương sạch, ít hóa chất ngày càng phổ biến, buộc các cơ sở sản xuất phải thay đổi để thích ứng. 

Chia sẻ về định hướng phát triển của làng nghề, ông Nguyễn Hữu Long (52 tuổi) là chủ một cơ sở sản xuất hương tại Quảng Phú Cầu cho biết: “Tôi mong muốn nghề làm hương ngày càng phát triển. Bản thân tôi luôn đặt chất lượng lên hàng đầu, không ngừng cải tiến để mỗi que hương làm ra ngày càng tốt hơn, từ đó có thể cạnh tranh với sản phẩm từ các nước khác.”

Nhiều hộ dân đã chủ động chuyển sang sử dụng nguyên liệu tự nhiên, cải tiến quy trình sản xuất và tận dụng các nền tảng số để mở rộng thị trường. Sự linh hoạt này không chỉ giúp duy trì làng nghề, mà còn mở ra hướng đi mới trong việc bảo tồn và phát triển giá trị truyền thống.

Dẫu vậy, điều đáng quý nhất vẫn là sự bền bỉ của những con người nơi đây. Những bó hương vẫn được phơi dưới nắng, những đôi tay vẫn miệt mài với từng công đoạn quen thuộc. Trong làn khói hương mỏng nhẹ, không chỉ có mùi thơm lan tỏa, mà còn có cả niềm tự hào và khát vọng giữ nghề để một giá trị văn hóa không bị lãng quên trong dòng chảy thời gian.