Biết cầu cứu nhưng nhiều học sinh ngại chia sẻ với người lớn

(Sóng trẻ) - Khi bị công kích, đe doạ trên mạng, nhiều học sinh viết cần lưu bằng chứng, chặn tài khoản và không đến điểm hẹn. Tuy nhiên, các em vẫn có thể chọn im lặng vì sợ người lớn trách móc, xem nhẹ hoặc cấm sử dụng mạng xã hội.

Tiếp nối diễn đàn “Mâu thuẫn trên mạng, bạo lực ngoài đời: Làm gì để ngăn chặn?”, phóng viên Sóng Trẻ đã đưa ra một số tình huống giả định để trao đổi với một số học sinh tại ba trường THPT ở Hà Nội.
Các tình huống tập trung vào những nguy cơ học sinh có thể gặp trên không gian mạng: bị công kích trong phần bình luận, bị lôi kéo vào tranh cãi trong nhóm chat hoặc bị đe dọa, hẹn gặp để “giải quyết” mâu thuẫn ngoài đời.

Qua những câu trả lời, phần lớn học sinh được hỏi đã nhận biết một số cách tự bảo vệ cơ bản. Điều khiến các em băn khoăn không chỉ là phải ứng phó với người gây ra mâu thuẫn như thế nào, mà còn là người lớn sẽ phản ứng ra sao khi các em tìm đến nhờ giúp đỡ.

Nhận diện vấn đề, lưu bằng chứng, chặn tài khoản, không đến điểm hẹn

Khi được hỏi sẽ làm gì nếu nhận được tin nhắn đe dọa trên mạng, Đặng T. H. G., lớp 12, cho biết: “Em sẽ không tiếp tục tranh luận hay trả lời những tin nhắn chửi bới, đe dọa. Em sẽ lưu lại tin nhắn, chụp màn hình và chặn tài khoản đó nếu cần. Em nghĩ việc này giúp tránh làm tình hình nghiêm trọng hơn và có bằng chứng nếu cần nhờ người lớn can thiệp”.

Cùng lựa chọn lưu lại bằng chứng, Nguyễn T. H., lớp 11, chia sẻ: “Việc đầu tiên em làm sẽ là chụp màn hình lại, sau đó khóa bài đăng. Em muốn lưu lại bằng chứng về những bình luận công kích, kích động trên bài đăng của mình”. Với Nguyễn V. T. H., học sinh lớp 12, việc rời khỏi cuộc tranh luận cũng là cách tránh để mâu thuẫn tiếp diễn.

Sợ bị trách, không dám kể

Biết mình cần giúp đỡ chưa đồng nghĩa với việc học sinh sẵn sàng kể lại mọi chuyện. Với một số em, nỗi lo bị trách móc hoặc không được thấu hiểu có thể trở thành rào cản khi tìm đến bố mẹ, thầy cô.

K. H., lớp 11, bày tỏ: “Em biết bản thân không thể tự giải quyết nếu bị bạo lực mạng như thế. Nhưng em không muốn bị trách móc, la mắng hoặc nghe những lời như ‘chuyện trên mạng thì có gì đâu’. Nếu người lớn phản ứng như vậy, em có thể sẽ không muốn kể tiếp vì cảm thấy mình không được hiểu”.

Cùng chung băn khoăn, K. N., lớp 11, chia sẻ: “Em sợ bố mẹ hoặc thầy cô nghĩ rằng em đã làm gì đó sai nên mới xảy ra chuyện. Em cũng sợ bị cấm sử dụng mạng xã hội hoặc khiến mọi chuyện trở nên nghiêm trọng hơn”.

Với T. H., điều em mong nhận được trước tiên khi kể lại sự việc là lời hỏi han, an ủi. Thay vì vội truy hỏi em đã làm gì để bị người khác nhục mạ, đe dọa, em mong người lớn lắng nghe để hiểu câu chuyện và cùng tìm cách giải quyết.

Còn T. H. mong mẹ sẽ dành cho mình một cái ôm cùng lời động viên: “Mẹ không trách con, con an toàn là được. Mẹ con mình cùng giải quyết nhé!”. Theo H., sự động viên ấy giúp em bớt cảm thấy cô độc trước áp lực và biết rằng luôn có người sẵn sàng lắng nghe, bảo vệ mình.

Cần bố mẹ lắng nghe

Những bình luận, tin nhắn công kích có thể khiến học sinh tức giận, lo lắng và phản ứng trong lúc mất bình tĩnh. Bởi vậy, bên cạnh việc nhận diện hành vi đe dọa, các em cũng quan tâm đến cách kiểm soát cảm xúc và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. 

Nguyễn V. N. M., lớp 11, cho rằng, trước hết cần hiểu rõ tình huống mình đang gặp phải. Nếu không thể tự giải quyết, em sẽ tìm đến giáo viên, bố mẹ và nhờ người lớn trình báo cơ quan chức năng khi sự việc nghiêm trọng.

Trong khi đó, Đặng T. H. G. cho biết, dù chưa từng gặp tình huống bị đe dọa nghiêm trọng, em vẫn nhận thấy những xích mích trên mạng có thể ảnh hưởng đến tâm trạng và việc học. “Nếu xảy ra với em, em muốn biết cách xử lý để bảo vệ bản thân mà không làm xung đột trở nên nghiêm trọng hơn”, G. chia sẻ.

Với T. H., mẹ là người em muốn tìm đến đầu tiên khi cần giúp đỡ. “Mẹ là người hiểu tính cách em nhất và luôn bảo vệ em vô điều kiện. Em tin rằng dù có chuyện gì xảy ra, mẹ sẽ là điểm tựa bình yên nhất giúp em bình tâm lại”, H. bày tỏ.

Những chia sẻ cho thấy, bên cạnh việc chủ động bảo vệ bản thân, các học sinh được hỏi đều có nhu cầu được người lớn hỗ trợ. Tuy nhiên, cách gia đình và nhà trường tiếp nhận câu chuyện cũng là điều khiến một số em băn khoăn.

Những chia sẻ của học sinh cho thấy, dù biết cần tìm kiếm sự giúp đỡ khi bị công kích, đe dọa trên mạng, một số em vẫn e ngại phản ứng của người lớn. Khoảng cách giữa mong muốn được bảo vệ và sự sẵn sàng lên tiếng là vấn đề cần được nhìn nhận từ cả phía học sinh, gia đình và nhà trường.

Vì sao những mâu thuẫn trên mạng có thể leo thang thành bạo lực ngoài đời thực? Điều gì khiến học sinh ngần ngại chia sẻ khi gặp nguy cơ? Trong bài tiếp theo, các chuyên gia sẽ phân tích nguyên nhân và những yếu tố tâm lý, môi trường tác động đến cách ứng xử của các em.