Gìn giữ giá trị thơ ca trong thời đại số

(Sóng trẻ) - Không còn bó hẹp trong trang sách in hay các buổi sinh hoạt văn chương truyền thống, thơ ca ngày nay được sáng tác, lan tỏa rộng rãi trên mạng xã hội, góp phần hình thành một đời sống thơ ca linh hoạt trong bối cảnh số hóa.

Khi mạng xã hội trở thành không gian sáng tác

Sự phát triển của các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là Facebook, đã tạo điều kiện để bất kỳ ai cũng có thể sáng tác và chia sẻ thơ ca. Không cần là nhà thơ chuyên nghiệp hay xuất bản tác phẩm, người dùng có thể đăng tải những dòng thơ ngắn, ghi lại cảm xúc cá nhân và nhanh chóng nhận được sự tương tác từ cộng đồng.

Chỉ với một từ khóa tìm kiếm liên quan đến thơ ca, có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt hội nhóm với quy mô từ vài nghìn đến hàng trăm nghìn thành viên như “Những vần thơ”, “Góc Thơ”, “Thơ tình và Nỗi nhớ”, “Hội những người yêu thơ”… Tần suất đăng bài tại các nhóm này khá dày, có thể lên tới vài chục bài mỗi ngày, cho thấy nhu cầu sáng tác và chia sẻ thơ ca trong cộng đồng là rất lớn.

Trong các không gian này, những bài thơ ngắn, mộc mạc, giàu cảm xúc xuất hiện phổ biến. Nội dung thường xoay quanh những chủ đề gần gũi như tình yêu, gia đình, áp lực học tập, công việc hay những khoảnh khắc đời thường như một buổi sáng, một cơn mưa, một mùa thay lá. Hình thức thể hiện không quá chú trọng niêm luật, kỹ thuật mà đề cao cảm xúc chân thật, dễ đọc, dễ tiếp cận.

Chính sự giản dị đó giúp thơ trên mạng xã hội trở nên gần gũi hơn với người đọc, đặc biệt là giới trẻ. Văn hóa đọc thơ vì thế không còn bó hẹp trong sách vở hay môi trường học đường mà được duy trì và lan tỏa trong đời sống hằng ngày.

Đáng chú ý, không gian thơ ca trực tuyến thu hút sự tham gia của nhiều độ tuổi, từ người trung niên đến các bạn trẻ. Điều này cho thấy, dù nhịp sống hiện đại ngày càng nhanh, nhu cầu biểu đạt cảm xúc và tìm kiếm sự đồng cảm thông qua thơ ca vẫn luôn tồn tại.

Gìn giữ vẻ đẹp Tiếng Việt qua thơ ca

Thơ ca đang “sống” mạnh mẽ trên mạng xã hội và chính những vần thơ ấy đang góp phần gìn giữ và làm giàu thêm vẻ đẹp của tiếng Việt trong đời sống hiện đại. Giữa dòng chảy ngôn ngữ ngày càng bị biến tấu bởi teencode, từ lóng hay những cách diễn đạt vội vàng, thơ ca trên mạng xã hội lại trở thành một khoảng lặng để giữ gìn sự trong sáng của ngôn ngữ. 

Không ít người trẻ chia sẻ rằng, họ đến với thơ không chỉ để viết mà còn để “học lại cách dùng từ”. Việc tiếp xúc với những bài thơ giàu hình ảnh, giàu nhạc điệu giúp họ cảm nhận rõ hơn sự tinh tế của tiếng Việt, từ đó thêm yêu và có ý thức giữ gìn ngôn ngữ mẹ đẻ.

Nhà thơ trẻ Mai Thanh Hạ, người sở hữu một Trang Facebook đăng tải thơ ca với hơn 166 nghìn người theo dõi, chia sẻ: “Mình viết thơ như một cách để giữ lại những điều đẹp đẽ cả trong cảm xúc lẫn trong tiếng Việt. Chỉ cần những từ ngữ giản dị, chân thành thôi nhưng nếu được đặt đúng chỗ thì người đọc sẽ cảm được và thấy ngôn ngữ của nước mình thật sự rất đẹp”. 

Từ việc đăng tải thơ trên mạng xã hội, Mai Thanh Hạ đã xuất bản nhiều tập thơ và nhận được sự quan tâm của đông đảo độc giả, đặc biệt là giới trẻ. Đây được xem là một minh chứng cho việc thơ ca hoàn toàn có thể phát triển từ môi trường số nếu có nội dung phù hợp và chạm đến cảm xúc người đọc.

Phạm Thị Thu Thảo, người đứng sau fanpage “Ly thơ của Pate”, đồng thời là một cây bút trẻ quen thuộc trong cộng đồng sáng tác thơ trên mạng xã hội nhận định thơ ca góp phần điều chỉnh cách con người sử dụng ngôn ngữ trong môi trường số. Theo chị, việc sáng tác và tiếp nhận thơ giúp người viết và người đọc chú ý hơn đến câu chữ, từ đó giữ được sự tinh tế của tiếng Việt.

“Trong bối cảnh hiện đại, mỗi ngày chúng ta đọc hàng trăm mẩu tin ngắn, những dòng trạng thái vội vàng, thậm chí pha trộn nhiều ngôn ngữ. Thơ buộc người viết phải chậm lại, chọn lọc từng câu chữ, còn người đọc cũng cần đọc chậm hơn để cảm nhận. Nhờ vậy, tiếng Việt trong thơ vẫn giữ được sự mềm mại, giàu hình ảnh và nhạc điệu, như một cách ‘giữ lửa’ cho ngôn ngữ”, chị Thu Thảo chia sẻ.

Thực tế cho thấy, mạng xã hội không làm mai một thơ ca mà đang mở rộng không gian tồn tại của loại hình nghệ thuật này. Mỗi ngày, hàng chục, thậm chí hàng trăm bài thơ được chia sẻ và tương tác, phản ánh nhu cầu sáng tác, thưởng thức thơ ca vẫn hiện hữu trong đời sống tinh thần của công chúng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, thơ ca dần dịch chuyển sang những phương thức thể hiện linh hoạt hơn, gắn với nền tảng công nghệ và thói quen tiếp nhận mới của người đọc. Sự kết hợp giữa môi trường số và sáng tác cá nhân không chỉ giúp thơ ca lan tỏa rộng rãi mà còn góp phần duy trì giá trị biểu đạt của ngôn ngữ và đời sống văn hóa trong xã hội hiện đại.