Cạm bẫy lừa đảo tinh vi từ cuộc gọi báo trúng thưởng

(Sóng trẻ) - Bước vào đời sống số mang lại nhiều tiện ích cho người cao tuổi, nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều rủi ro lớn do hạn chế về công nghệ. Thiếu kỹ năng xác thực trên môi trường số, họ dễ dàng trở thành mục tiêu săn đón của các chiêu trò lừa đảo tinh vi.

Nhiều chiêu trò lừa đảo nhắm vào người lớn tuổi

Với nhiều người cao tuổi, chiếc điện thoại thông minh ngày càng trở thành vật dụng quen thuộc. Thiết bị này giúp họ dễ dàng liên lạc với con cháu ở xa, đọc tin tức hằng ngày hay đặt mua những món đồ sinh hoạt cần thiết. Tuy nhiên, cùng với những tiện ích ấy, các cuộc gọi và tin nhắn lạ cũng trở thành một mối lo thường trực.

Chia sẻ trong diễn đàn “Người cao tuổi với chuyển đổi số”, bà Lê Thị Ngọc (77 tuổi, Hà Nội) vốn cho rằng mình khá cẩn trọng khi sử dụng điện thoại. Tuy nhiên, ngày 2/6/2026, bà đã sập bẫy lừa đảo sau khi nhận được cuộc gọi thông báo trúng thưởng.

Người gọi tự giới thiệu là nhân viên một công ty du lịch và thông báo bà được nhận một chuyến tham quan. Để hoàn tất thủ tục, bà được yêu cầu chuyển trước 5 triệu đồng. Cách nói chuyện tự nhiên cùng những thông tin về chương trình khiến bà không nghi ngờ và thực hiện chuyển tiền.

Sau đó, đối phương tiếp tục yêu cầu bà đóng thêm các khoản phí khác. Khoản tiền 5 triệu đồng bà đã chuyển đến nay vẫn chưa thể lấy lại. Vụ việc khiến bà lo lắng, mất niềm tin khi nhận các cuộc gọi lạ. Khi biết chuyện, gia đình cũng nhắc nhở bà cần thận trọng hơn, đồng thời kiểm tra lại thông tin với người thân trước khi thực hiện những giao dịch tương tự.

Thực tế, các thủ đoạn lừa đảo hiện nay thường ẩn nấp dưới những kịch bản rất quen thuộc. Việc kẻ gian nắm rõ một số thông tin cá nhân như tên tuổi, địa chỉ hay lịch sử mua hàng càng khiến người lớn tuổi dễ dàng tin tưởng.

Những vụ việc liên quan đến lừa đảo trực tuyến tiếp tục được cơ quan chức năng cảnh báo trong năm 2026. Tính đến giữa tháng 6, Công an TP Hà Nội cho biết đã xác định 493 người bị hại trong các vụ lừa đảo liên quan đến mua bán gói nghỉ dưỡng, du lịch, với số tiền bị chiếm đoạt hơn 181 tỷ đồng.

Không phải tất cả người cao tuổi đều thiếu kỹ năng công nghệ. Tuy nhiên, với những người ít có cơ hội tiếp xúc thường xuyên, việc phân biệt một thông báo thật hay giả, nhận biết đường link bất thường hoặc hiểu các bước xác thực tài khoản có thể khó khăn hơn. Tâm lý ngại hỏi người khác hoặc sợ làm phiền con cháu cũng khiến một số người tự xử lý tình huống khi chưa chắc chắn.

Người cao tuổi cần thêm một lớp phòng vệ
Trước những thủ đoạn lừa đảo ngày càng khó nhận biết, người cao tuổi cần có thêm sự hỗ trợ từ gia đình. Những việc đơn giản như kiểm tra tin nhắn đáng ngờ, xác minh cuộc gọi hay hỏi lại trước khi chuyển tiền có thể giúp hạn chế rủi ro.

Theo anh Trần Minh Quân, chuyên viên pháp chế Công ty Cổ phần Thịnh Cường, các đối tượng lừa đảo thường đánh vào tâm lý sợ hãi, tình cảm gia đình và lòng tin vào người có thẩm quyền. Chúng có thể giả danh công an để yêu cầu chuyển tiền, mạo danh người thân vay tiền khẩn cấp hoặc dụ dỗ đầu tư bằng những cam kết lợi nhuận cao. Đáng chú ý, công nghệ trí tuệ nhân tạo còn có thể bị lợi dụng để giả mạo giọng nói, hình ảnh người thân.

Anh Quân khuyến cáo người cao tuổi cần cảnh giác với những yêu cầu chuyển tiền gấp, cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Khi gặp tình huống bất thường, họ nên dừng giao dịch, chủ động liên hệ người thân hoặc cơ quan liên quan qua kênh chính thức để xác minh.

Tuy nhiên, việc phòng ngừa không nên chỉ dừng ở những lời nhắc nhở chung chung. Gia đình cần trực tiếp hướng dẫn người cao tuổi cách nhận diện tin nhắn giả mạo, kiểm tra tài khoản và xác minh cuộc gọi. Theo anh Quân, nhiều người cao tuổi còn ngại chia sẻ vì sợ bị con cháu trách móc khi mắc sai lầm. Vì vậy, gia đình cần tạo sự tin tưởng để họ sẵn sàng hỏi ý kiến khi gặp tình huống đáng ngờ.

Bảo vệ người cao tuổi không có nghĩa là hạn chế họ sử dụng công nghệ, mà là giúp họ nhận biết rủi ro và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Với người từng là nạn nhân của chiêu trò lừa đảo như bà Lê Thị Ngọc, mỗi khi nhận được yêu cầu liên quan đến tiền bạc hoặc tài khoản, bà đều dừng lại và hỏi người thân trước. Một thay đổi nhỏ trong thói quen sử dụng điện thoại cũng giúp bà thận trọng hơn khi bước vào đời sống số.