Học cách để không bị thay thế: Tư duy đại học trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

(Sóng trẻ) - Chiều 19/4, tại tọa đàm “Học cách để không bị thay thế: Tư duy đại học trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo”, các chuyên gia giáo dục đã mang đến nhiều góc nhìn gợi mở vai trò và hướng đi của giáo dục đại học trong thời đại mới.

Tọa đàm diễn ra tại không gian Cà phê Thứ Bảy (Vĩnh Tuy, Hà Nội), thu hút đông đảo người quan tâm đến lĩnh vực giáo dục. Sự kiện có sự tham gia của PGS, TS. Chu Cẩm Thơ - Phó Tổng Thư ký Hội Tâm lý giáo dục Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu và Phát triển Quản lý Giáo dục, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa trong vai trò diễn giả chính, cùng sự dẫn dắt của nhà hoạt động giáo dục Dương Trọng Tấn.

Mở đầu tọa đàm, PGS, TS. Chu Cẩm Thơ cho rằng đại học không chỉ đơn thuần là một bậc học hay danh xưng, mà còn là nơi sản sinh tri thức và lan tỏa các giá trị học thuật. Theo bà, đại học là một thiết chế xã hội luôn vận động, thay đổi theo bối cảnh phát triển và nhu cầu của thời đại.

Trong xu hướng đại chúng hóa, đại học đã dần chuyển từ biểu tượng của địa vị sang một thành tố quan trọng của nền kinh tế tri thức. Giá trị của việc học không còn nằm ở tấm bằng, mà ở chất lượng trải nghiệm và năng lực mà người học tích lũy được trong suốt quá trình học tập.

PGS, TS. Chu Cẩm Thơ nhấn mạnh: “Đại học không chỉ là nơi để tích lũy kiến thức hay lấy một tấm bằng, mà là một không gian mở để người học được trải nghiệm, va chạm với nhiều hệ giá trị khác nhau. Chính quá trình khám phá bản thân, hình thành tư duy độc lập mới là giá trị cốt lõi của việc học đại học”.

Ở phần tiếp theo, tọa đàm tập trung phân tích việc học trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh chóng. Theo PGS, TS. Chu Cẩm Thơ, cần hiểu đúng khái niệm “bị thay thế”. Đây không phải là việc con người biến mất, mà là nguy cơ đánh mất vị thế và vai trò mong muốn trong xã hội.

Khi AI ngày càng đảm nhiệm tốt các công việc mang tính lặp lại và khuôn mẫu, con người buộc phải tái định nghĩa năng lực cốt lõi của mình. “Mỗi người cần xác định giá trị riêng. Đó là khả năng tư duy, sáng tạo và làm những điều vượt ra ngoài những gì có thể được lập trình hay sao chép”, bà nhấn mạnh.

Từ thực tiễn nghiên cứu và trải nghiệm, PGS, TS. Chu Cẩm Thơ đưa ra ba định hướng quan trọng cho người học trong kỷ nguyên AI: xây dựng tư duy đại học - học để hiểu và làm chủ tri thức; có chiến lược nghề nghiệp rõ ràng, ưu tiên những lĩnh vực khó bị thay thế bởi công nghệ; đồng thời chủ động tự học, tái đào tạo và tận dụng AI như một công cụ hỗ trợ.

Trong bối cảnh công nghệ chi phối mạnh mẽ, điều cốt lõi không nằm ở việc cạnh tranh với máy móc, mà ở việc nuôi dưỡng “phần người” - năng lực sáng tạo, tư duy độc lập và khả năng thích nghi. Đây cũng là định hướng mà giáo dục đại học cần theo đuổi trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.