Người trẻ trong “bẫy kỳ vọng thu nhập”

(Sóng trẻ) - Nhiều người trẻ đặt kỳ vọng cao về thu nhập khi chưa có định hướng và kỹ năng phù hợp. Thực tế này khiến họ dễ chọn công việc không bền vững, khó tích lũy kinh nghiệm và gặp áp lực tài chính.

Theo Cục Thống kê, tỷ lệ thất nghiệp của độ tuổi 15 - 24 trong quý III/2025 là trên 9%, cao hơn so với ba tháng trước lẫn cùng kỳ năm 2024. Con số này phản ánh tình trạng khó khăn khi tìm kiếm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp.

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc tìm được công việc đúng chuyên môn và có thu nhập ổn định không phải là điều dễ dàng với nhiều bạn trẻ. Một phần nguyên nhân đến từ việc họ chưa có định hướng nghề nghiệp rõ ràng và chưa nắm bắt được nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Nguyễn Hoàng Duy (27 tuổi, Hà Nội) tốt nghiệp ngành công nghệ thông tin và đã làm nhân viên IT Helpdesk (nhân viên hỗ trợ kỹ thuật) trong suốt 5 năm. Nhưng sau khi bộ phận cắt giảm nhân sự, Duy thất nghiệp. Thiếu định hướng thăng tiến và mất động lực trong công việc, Duy chuyển sang chạy xe ôm công nghệ để mưu sinh.

Hoàng Duy chia sẻ: “Mình chọn chạy xe ôm công nghệ nhưng nó chỉ kiếm được tiền lúc đầu. Năm ngoái, trung bình mỗi tháng mình kiếm được khoảng 15 triệu đồng/tháng, đủ chi trả cuộc sống. Nhưng thời gian gần đây lượng khách giảm, mình chỉ được khoảng 7 - 9 triệu đồng”. 

Hoàng Duy cho biết, ngoài việc chạy xe ôm công nghệ, anh cũng nhận dạy thêm tin học tại trung tâm dành cho học sinh tiểu học, nhưng chỉ nhận tiền theo tiết dạy, không có hợp đồng chính thức. Nếu muốn dạy cố định, Duy phải có bằng nghiệp vụ sư phạm và chứng chỉ tin học. Việc chưa đáp ứng đủ điều kiện khiến công việc của Duy càng thêm bấp bênh. 

Tương tự, Lê Ngọc Linh (23 tuổi, Hà Nội) đã tốt nghiệp ngành quảng cáo được hơn 1 năm nhưng hiện tại công việc vẫn chưa ổn định. Ngọc Linh cho biết, cô không đi làm theo chuyên ngành học do không còn sự đam mê. 

“Mình cảm thấy chán nản và mất định hướng khi trong một năm phải đổi đến 4 công việc. Lần nào cũng phải chỉnh sửa hồ sơ xin việc, bắt đầu làm những công việc trái ngành nên phải học hỏi từ đầu. Có những công việc lương thấp, mình lại tiếp tục tìm việc khác với hy vọng mức lương tốt hơn. Vòng lặp cứ như vậy nên chưa tìm được công việc gắn bó lâu dài”, Linh chia sẻ.

Linh cũng cho biết, hiện đang quan tâm đến lĩnh vực thương mại điện tử vì thấy ngành đang phát triển và có nhiều cơ hội nghề nghiệp phù hợp với sở thích của bản thân.

PGS TS. Trần Ngọc Giao - nguyên Giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục chia sẻ: “Nhiều sinh viên chưa hiểu rõ sở trường, năng lực của bản thân cũng như nhu cầu thực tế của thị trường lao động, dẫn đến không có định hướng nghề nghiệp và đặt kỳ vọng thu nhập quá cao. Bên cạnh đó, chất lượng đào tạo chưa gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp khiến sinh viên ra trường thiếu kỹ năng thực hành và kinh nghiệm làm việc”.

Ông Giao cho rằng thị trường lao động hiện nay luôn biến động, vì vậy khi chọn nghề nghiệp, người trẻ cần dự đoán xu hướng, nên chọn nghề mà bản thân có đủ điều kiện đáp ứng về sở thích, năng lực. Ông nhấn mạnh, các bạn trẻ cần chú trọng rèn kỹ năng, nâng cao trình độ chuyên môn và cập nhật kiến thức, để thích ứng với thị trường lao động hội nhập hiện nay. 

Theo ông Giao, nâng cao chất lượng đào tạo là yếu tố quyết định để sinh viên ra trường có thể làm đúng ngành nghề. Các trường đại học cần hỗ trợ sinh viên định hướng nghề nghiệp, cung cấp thông tin về nhu cầu nhân lực, xu hướng ngành nghề và mức thu nhập thực tế, đồng thời xây dựng chương trình và phương pháp đào tạo phù hợp, khuyến khích sinh viên tham gia thực tập, dự án và trải nghiệm công việc trước khi tốt nghiệp.