Nhà báo đa nhiệm: Nâng cấp kỹ năng hay tăng tải áp lực?

(Sóng trẻ) - Khi “đa nhiệm” trở thành tiêu chuẩn mới của nghề báo, việc một phóng viên đảm nhiệm nhiều vai trò không còn là ngoại lệ mà là yêu cầu tất yếu. Trong guồng quay đó, BTV Thái Dương (Đài Truyền hình Việt Nam) không chỉ làm biên tập viên, phóng viên mà còn tham gia điều phối sản xuất, buộc phải liên tục nâng cấp kỹ năng để đáp ứng yêu cầu công việc. Nhưng chính quá trình mở rộng vai trò này cũng đặt anh trước áp lực ngày càng lớn của nghề.

Từ biên tập đến điều phối: khi kỹ năng buộc phải mở rộng
Trường hợp của BTV Thái Dương, Đài Truyền hình Việt Nam, phản ánh rõ sự dịch chuyển này. Không chỉ dừng ở vai trò biên tập viên hay phóng viên, trong nhiều tình huống anh còn tham gia điều phối sản xuất, kết nối giữa nội dung và kỹ thuật để đảm bảo tiến độ và chất lượng chương trình. Khi vai trò mở rộng, yêu cầu kỹ năng cũng không còn giới hạn trong viết và dựng.

Ngoài viết, anh cũng tập trung học thêm đồ họa phục vụ nội dung, từ infographic, motion graphic cơ bản đến tư duy trực quan hóa thông tin. Với anh, đây không còn là kỹ năng “có thì tốt”, mà dần trở thành một phần trong bộ kỹ năng bắt buộc, BTV Thái Dương tâm sự: “Khán giả bây giờ không chỉ nghe mà còn nhìn để hiểu. Một phần đồ họa tốt có thể thay thế rất nhiều lời bình”.

Cách làm này kéo theo sự thay đổi trong tư duy sản xuất. Thay vì phụ thuộc vào lời dẫn, anh ưu tiên kể chuyện bằng hình ảnh, giảm tối đa lời bình để tăng nhịp độ và tính thuyết phục. Đồng thời, việc học đồ họa không chỉ dừng ở kỹ thuật cá nhân, mà còn là khả năng phối hợp với bộ phận thiết kế và kỹ thuật, đảm bảo sản phẩm cuối cùng vừa đúng nội dung, vừa đúng tinh thần của tác phẩm truyền hình.

Tuy nhiên, việc “nâng cấp” này không diễn ra trong một môi trường lý tưởng. Phần lớn quá trình học là sự kết hợp giữa được hướng dẫn trong công việc và tự mày mò bên ngoài. Trong khi đó, công việc sản xuất đã chiếm gần hết quỹ thời gian, khiến việc học thêm đòi hỏi sự chủ động và kỷ luật cao. “Có những kỹ năng mình biết là cần, nhưng không phải lúc nào cũng có thời gian để đào sâu ngay”, anh chia sẻ.

Chính tại điểm này, đa nhiệm bắt đầu bộc lộ mặt còn lại. Khi một người đảm nhiệm nhiều vai trò, từ sản xuất nội dung đến điều phối, thời gian cho mỗi khâu buộc phải co lại. Điều này không nhất thiết dẫn đến sai sót ngay lập tức, nhưng tạo ra một dạng “nén chất lượng”, nơi mỗi sản phẩm đạt mức hoàn thành, nhưng khó đạt đến độ sâu tối đa. 

Áp lực không chỉ nằm trong quá trình sản xuất, mà còn kéo dài sau khi nội dung được công bố. Khi mỗi sản phẩm đều được đo lường bằng tương tác và hiệu suất, công việc của người làm báo không dừng lại ở việc hoàn thành nội dung, mà tiếp tục với việc theo dõi, điều chỉnh và tối ưu. Những con số này dần trở thành một dạng áp lực vô hình.

Trong trải nghiệm cá nhân, Thái Dương thừa nhận đã có lúc cảm thấy “đuối” khi nhận ra nghề này không chỉ cần viết tốt, mà còn đòi hỏi hiểu biết về kỹ thuật, hình ảnh, nhịp dựng và cả tâm lý khán giả. Tuy nhiên, thay vì dừng lại ở cảm giác quá tải, anh lựa chọn nhìn nhận theo hướng tích cực hơn: coi đó là quá trình để trở nên toàn diện hơn trong nghề. Điều quan trọng, theo anh, là không cố học tất cả cùng lúc, mà phải biết chọn kỹ năng cần thiết nhất để ưu tiên.

Đa nhiệm: nâng cấp hay tăng tải?
Nhìn rộng hơn, những kỹ năng như kể chuyện đa nền tảng, tư duy kiểm chứng thông tin và khả năng thích nghi với công nghệ đang dần trở thành yêu cầu cơ bản với người làm báo. Nhưng song song với đó, những giá trị cốt lõi như bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm với thông tin vẫn là nền tảng không thể thay thế.

Xã hội ngày càng vận động và thay đổi nhanh chóng, khiến đa nhiệm trở thành con dao hai lưỡi khi nó  vừa là động lực nâng cấp kỹ năng, vừa là nguồn tạo áp lực mới. Khi vai trò mở rộng, năng lực cá nhân buộc phải mở rộng theo. Nhưng nếu sự mở rộng đó không đi kèm với điều chỉnh về khối lượng công việc và cơ chế hỗ trợ, “đa nhiệm” rất dễ trượt sang “quá tải”.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi không còn nằm ở việc người làm báo có thể làm được bao nhiêu việc, mà là họ có thể duy trì chất lượng và độ bền nghề trong bao lâu. Bởi nếu nâng cấp kỹ năng là điều tất yếu, thì việc kiểm soát áp lực đi kèm cũng là điều không thể bỏ qua.