Ranh giới của những trò đùa tưởng chừng vô hại trên không gian mạng

(Sóng trẻ) - Từ những trào lưu tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội, việc biến bạo lực gia đình hay bạo lực giới thành yếu tố gây cười đang vô tình bình thường hóa bạo hành và khơi lại tổn thương cho nạn nhân.

Khi bạo lực gia đình trở thành nội dung giải trí

Trên các nền tảng mạng xã hội, không khó để bắt gặp những nội dung khai thác các tình huống bạo lực gia đình theo hướng hài hước. Sự việc vốn đau đớn, ám ảnh trong đời thực bị diễn giải theo cách làm giảm mức độ nghiêm trọng, thậm chí trở thành cách để một vài người trẻ thu hút sự chú ý của các cá nhân khác.

Những câu đùa tưởng như vô hại về bạo lực gia đình thực chất đang bình thường hóa một vấn nạn nghiêm trọng vốn để lại hậu quả lâu dài về cả thể chất lẫn tinh thần. 

Khi liên tục bị lặp lại dưới dạng nội dung gây cười, vấn đề này có thể dễ bị hiểu sai và dần bị xem nhẹ trong nhận thức của một bộ phận người trẻ và khơi dậy ký ức đau buồn của các nạn nhân. Thay vì nhận được sự đồng cảm, nỗi đau của nạn nhân bạo lực gia đình lại bị khuất lấp trong những tràng cười vô cảm.

Chị Ngô Thị Hồng (tên nhân vật đã được thay đổi) chia sẻ, chị từng bị chồng cũ bạo hành trong thời gian dài, sau khi anh công khai có người thứ ba. Chị phải rời bỏ gia đình, trốn ra Hà Nội và mất 6 năm để mới có thể ổn định lại cuộc sống. 

Trước những nội dung mang tính đùa cợt của một bộ phận người trẻ về bạo lực gia đình, chị Hồng bày tỏ: “Chỉ những ai thực sự đi qua nỗi đau ấy mới hiểu được nó nặng nề đến mức nào. Với người ngoài, đó có thể chỉ là một câu đùa, nhưng với tôi, đó là những tháng ngày rất ám ảnh”.

Bên cạnh đó, những đứa trẻ chứng kiến bạo lực gia đình cũng chịu nhiều ảnh hưởng tâm lý. Bạn Nguyễn Việt (tên nhân vật đã được thay đổi) kể lại ký ức năm 8 tuổi khi tận mắt thấy bố bạo hành mẹ đến mức mẹ phải chạy trốn vào nhà hàng xóm.

Việt bộc bạch: “Dù ít hay nhiều, nội dung như vậy vẫn sẽ khiến nạn nhân của bạo lực gia đình như tôi nhớ lại hàng loạt ký ức không dễ chịu trong quá khứ. Có những chuyện tưởng đã qua, nhưng chỉ cần một chi tiết nhỏ cũng đủ làm mọi thứ ùa về”. 

Thực tế cho thấy, sang chấn tâm lý do bạo lực gia đình có thể khiến nạn nhân thu mình, ngại giao tiếp và sa sút tinh thần trong thời gian dài. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc, không phải là “chất liệu” để làm trò tiêu khiển.

Bài học về sự thấu cảm bị bỏ ngỏ

Hiện tượng này đặt ra câu hỏi về cách một bộ phận người trẻ tiếp nhận và biến tấu các vấn đề xã hội để phục vụ mục đích giải trí. Theo bà Nguyễn Thị Minh - Tiến sĩ Văn học, giảng viên Khoa Ngữ văn của Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, việc một số người bị thu hút bởi hình tượng nam tính gắn với vẻ đẹp thể chất phản ánh sự thay đổi trong cách nhìn nhận về các mối quan hệ hiện đại.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh: “Việc lãng mạn hóa bạo lực để tôn sùng một kiểu nam tính độc hại là điều đáng lo ngại. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, bạo lực vẫn là hành vi sai trái và cần bị lên án”.

Ở góc độ của người trẻ, bạn Phan Duy Tân - Học sinh giỏi môn Ngữ văn cấp quốc gia năm 2024, hiện là sinh viên năm 2 ngành Sư phạm Ngữ văn của Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, nhận định rằng giới trẻ không hoàn toàn vô cảm, mà đang bị cuốn theo trào lưu để tạo sự chú ý trên các nền tảng mạng xã hội. 

Tuy nhiên, Tân cũng vạch rõ ranh giới, cho rằng việc liên tục lặp lại những trò đùa này khiến hành vi bạo lực bị bình thường hóa trong xã hội. Nếu xu hướng này tiếp diễn, bạo lực sẽ tiếp tục tồn tại ngầm ẩn và vô tình được bảo vệ bởi những diễn ngôn ngụy biện cho sự nam tính.

Sự thấu cảm được hình thành từ giáo dục và nhận thức xã hội. Khi ranh giới giữa giải trí và vô cảm trên mạng bị xóa nhòa, những vấn đề nghiêm trọng như bạo lực gia đình dễ bị biến thành trò tiêu khiển, làm sai lệch các giá trị nhân văn cốt lõi. Đây là một thực trạng xã hội cần được nhìn nhận nghiêm túc hơn.