Sinh viên 'vỡ kế hoạch' tài chính vì vật giá leo thang

(Sóng trẻ) - Giá thuê trọ, thực phẩm và các dịch vụ sinh hoạt đồng loạt tăng cao khiến không ít sinh viên tại các thành phố lớn rơi vào tình trạng áp lực tài chính. Những khoản hỗ trợ từ gia đình vốn “vừa đủ” nay dần trở nên eo hẹp, buộc nhiều bạn trẻ phải tự tìm cách xoay sở để cân đối chi tiêu.

Siết chặt chi tiêu, thu hẹp nhu cầu cá nhân

Khoảng 2 năm trước, Đoàn Văn Hiếu (sinh viên năm 4, Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh) chỉ cần 3 triệu đồng mỗi tháng đã có thể trang trải ổn định từ tiền phòng đến ăn uống. Tuy nhiên, hiện tại, mức chi này không còn đáp ứng đủ nhu cầu sinh hoạt tối thiểu.

“Trước đây, mình đi chợ 200.000 - 300.000 đồng là đã đủ mua đồ ăn cả tuần, còn giờ số tiền đó chỉ đủ cho nửa tuần. Bố mẹ vẫn gửi 3 triệu đồng mỗi tháng, nhưng mới đến giữa tháng mình đã phải tính toán chi tiêu rất kỹ vì sợ hết tiền”, Hiếu chia sẻ.

Các khoản điện, nước, đi lại,… đồng loạt tăng khiến tổng chi tiêu hàng tháng đội lên đáng kể, trong khi mức hỗ trợ từ gia đình gần như không thay đổi. Điều này khiến nhiều sinh viên thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu hụt và buộc phải tính toán chi tiêu chặt chẽ hơn.

Theo báo cáo từ Tổng cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng bình quân năm 2025 tăng 3,31% so năm trước. Đặc biệt, nhiều nhóm hàng thiết yếu có mức tăng cao như thuốc và dịch vụ y tế tăng 13,07%. Trong khi chỉ số giá nhóm thực phẩm và ăn uống ngoài gia đình tính riêng trong tháng 12/2025 đã tăng 3,48% so với cùng kỳ.

Trước áp lực chi tiêu ngày càng lớn, không ít sinh viên buộc phải cắt giảm các nhu cầu cá nhân. “Mình không còn đi ăn ngoài nhiều như trước, chỉ khi thật sự cần thiết mới đi. Những khoản như mua quần áo mới hay đi chơi cũng phải hạn chế lại. Có tháng mình còn phải ghi chép lại từng khoản chi để tránh tiêu quá tay”, Hiếu nói.

Tuy nhiên, việc thắt chặt chi tiêu vẫn không đủ để bù đắp chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Để tiết kiệm chi phí, Hiếu lựa chọn ở ghép cùng 3 người khác trong một căn phòng trọ rộng khoảng 18-20m². Không gian sinh hoạt chật hẹp, thiếu riêng tư, đặc biệt vào những giờ cao điểm sinh hoạt chung.

Nhưng với Hiếu, đây là lựa chọn “bắt buộc”. Cậu chia sẻ: “Mình thấy ở đông khá bất tiện. Nhưng nếu ở một mình, tiền phòng sẽ đội lên rất nhiều. Các bạn của mình cũng chấp nhận ở ghép 3-4 người để giảm chi phí”.

Đánh đổi sức khỏe và thời gian học tập để mưu sinh

Không chỉ cắt giảm chi tiêu, sinh viên còn phải tăng thời gian làm thêm để đảm bảo cuộc sống. Từ phục vụ quán ăn, bán hàng, gia sư đến làm việc trực tuyến, một số bạn phải đảm nhận cùng lúc nhiều công việc để có thêm thu nhập.

Bùi Thị Liễu (sinh viên năm 3, Học viện Báo chí và Tuyên truyền) hiện đang làm thêm tại một tiệm bánh trên địa bàn thành phố. Để kịp ca làm buổi sáng, Liễu phải thức dậy từ 5h30 mỗi ngày, chuẩn bị và di chuyển từ sớm. Trung bình mỗi ngày, Liễu làm việc khoảng 4-5 tiếng, chủ yếu vào buổi sáng.

“Có những ngày mình vừa đi làm, vừa đi học đến tối muộn mới về. Khi về đến phòng, mình chỉ muốn nghỉ ngơi ngay, chứ không còn sức để học bài”, Liễu chia sẻ.

Công việc này mang lại cho Liễu mức thu nhập khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng, giúp cô trang trải một phần chi phí sinh hoạt như tiền ăn uống hay đi lại, đồng thời giảm bớt gánh nặng tài chính từ gia đình.

Tuy nhiên, cường độ làm việc dày đặc khiến Liễu thường xuyên rơi vào trạng thái mệt mỏi, thiếu ngủ. Việc học vì thế cũng bị ảnh hưởng khi cô không thể dành đủ thời gian ôn tập hay chuẩn bị bài.

Không chỉ riêng Liễu, nhiều sinh viên khác cũng đang phải đánh đổi sức khỏe và kết quả học tập để duy trì cuộc sống nơi đô thị đắt đỏ. Việc cân đối chi tiêu và đảm bảo sức khỏe đang trở thành bài toán khó đối với không ít bạn trẻ.

Để thích nghi với giá cả leo thang, nhiều bạn chuyển sang thói quen chi tiêu tiết kiệm và chủ động hơn: tự nấu ăn, lên kế hoạch mua sắm theo tuần, ghi chép và phân bổ các khoản chi rõ ràng,... Bên cạnh đó, việc tận dụng khuyến mãi hoặc mua chung đồ dùng với bạn bè cũng giúp giảm bớt gánh nặng tài chính.

Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, sự thay đổi trong tư duy chi tiêu không chỉ là giải pháp tình thế mà đang dần trở thành kỹ năng sống cần thiết đối với sinh viên hiện nay.