Trầm cảm sau sinh: Người làm mẹ trước 'nhát dao vô hình'

(Sóng trẻ) -  Mỗi năm, tại Việt Nam có hàng nghìn ca mắc bệnh trầm cảm sau sinh, mang theo những nỗi đau về thể xác và tinh thần của người làm mẹ. Bên cạnh những vấn đề ấy, người mẹ phải đối diện cả với sự thờ ơ, thiếu thấu hiểu từ chính những người xung quanh mình.

Trầm cảm sau sinh (Postpartum Depression) là một dạng rối loạn tâm lý ở phụ nữ. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới WHO, năm 2022,  khoảng 10% phụ nữ mang thai và 13% phụ nữ vừa sinh con mắc bệnh về rối loạn tâm thần, chủ yếu là trầm cảm. Ở các nước đang phát triển, tỷ lệ này được ghi nhận khoảng 15,6% trong thời kỳ mang thai và 19,8% sau khi sinh con.

Niềm vui làm mẹ không còn trọn vẹn 

Một tháng sau khi sinh con đầu lòng, khi cơ thể còn chưa kịp hồi phục, chị Thùy Dương (28 tuổi, Hà Nội) đã cuốn vào vòng quay chăm con, việc nhà và những áp lực chồng chất. Những đêm mất ngủ kéo dài khiến chị ngày một kiệt sức, tinh thần sa sút. 

Khi tình trạng này kéo dài, chị quyết định đi thăm khám. Sau khi kiểm tra và được bác sĩ tư vấn, chị được chẩn đoán mắc trầm cảm sau sinh do sự thay đổi nội tiết tố (suy giảm estrogen và progesterone) kết hợp với áp lực chăm con và thiếu ngủ kéo dài.

“Mình cảm thấy căng thẳng khi chỉ ở nhà chăm con và dễ khó chịu với âm thanh ồn ào xung quanh. Có những ngày, con khóc quấy liên tục, tự phải xoay sở khiến mình mệt mỏi", chị Dương chia sẻ.

Khi người phụ nữ không còn cảm nhận được niềm vui trong những khoảnh khắc gần gũi với con, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của những bất ổn tâm lý. Thế nhưng, áp lực từ gia đình đặt nhiều người vào thế im lặng, phải cố tỏ ra mạnh mẽ và “ổn định”, giấu đi cảm xúc thật của bản thân.

Chị Diệu Hương (31 tuổi, Phú Thọ) từng trải qua giai đoạn trầm cảm sau sinh, với những biểu hiện như tinh thần mơ hồ, mất hứng thú với việc chăm con. Dù sớm nhận thấy những dấu hiệu bất ổn, chị vẫn chần chừ không đi khám bệnh, vì cho rằng tình trạng này có thể tự cải thiện.

“Khi chăm con, mình thấy áp lực và mệt mỏi, nhưng khi chia sẻ với mọi người xung quanh thì  lại nhận được những lời cho rằng đó chỉ là chuyện bình thường sau khi sinh, không đáng lo ngại. Chính vì thế, mình đã phải thu mình lại, lựa chọn đối diện với những cảm xúc tiêu cực một mình”.

Nỗi ám ảnh thầm lặng của người mẹ

Trầm cảm sau sinh không phải là câu chuyện của riêng ai. Theo TS.BS. Vũ Thy Cầm, Trưởng phòng Tâm lý lâm sàng, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, ước tính gần 50% phụ nữ bị trầm cảm trong thời kỳ hậu sản chọn cách giấu bệnh, không được thăm khám hay chẩn đoán bởi chuyên gia y tế vào năm 2022.

“Trầm cảm sau sinh khởi phát trong vòng 4 tuần đầu sau sinh (DSM-5). Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cũng như các chuyên gia sức khỏe cho rằng, trầm cảm sau sinh cũng có thể xuất hiện ở bất kỳ thời điểm nào trong vòng một năm đầu”, TS.BS. Cầm cho biết.

Nguyên nhân của trầm cảm sau sinh nằm ở nhiều yếu tố, trong đó nổi bật là các yếu tố tâm lý - xã hội như thiếu sự hỗ trợ từ gia đình, khó khăn kinh tế... Điều này có thể khiến người mẹ rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, dẫn đến những biểu hiện: dễ khóc, kích động, có ý nghĩ tiêu cực. Bên cạnh đó, yếu tố sinh học do thay đổi hormone sau sinh, cùng với tiền sử rối loạn tâm thần hoặc các vấn đề sức khỏe trong thai kỳ cũng góp phần gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

Theo TS.BS Thy Cầm, những người mẹ bị trầm cảm sau sinh cần kết hợp trị liệu tâm lý, dùng thuốc và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Bên cạnh đó, việc suy nghĩ tích cực, có sự đồng hành của người thân cũng giúp sản phụ vượt qua giai đoạn khó khăn và dần hòa nhập trở lại.

Sự ra đời của đứa trẻ là niềm hạnh phúc của cả gia đình, nhưng đôi khi cũng là những áp lực vô hình mà người mẹ phải gánh chịu. Trầm cảm sau sinh không phải là sự yếu đuối, mà là một vấn đề sức khỏe cần được nhìn nhận. Việc nhận diện sớm và đồng hành với phụ nữ không chỉ là trách nhiệm của gia đình, mà còn là “chìa khóa vàng” để bảo vệ sức khỏe tinh thần của họ.