Báo động nạn trộm cắp thú cưng lan rộng tại Việt Nam

(Sóng trẻ) - Hơn 1.500 vụ việc trộm cắp, giam giữ và giết hại chó mèo được ghi nhận chỉ trong bốn năm qua. Vấn nạn trộm thú cưng đang trở thành một trong những mối lo lớn tại Việt Nam, phản ánh khoảng trống trong quản lý và nhận thức xã hội về quyền lợi động vật.

Với nhiều gia đình Việt Nam, thú cưng không chỉ là vật nuôi mà còn là một người bạn, một thành viên thân thiết. Chúng mang lại niềm vui, sự gắn bó và cả giá trị tinh thần to lớn. Thế nhưng, cùng với sự gia tăng của đời sống đô thị, những vụ trộm cắp chó mèo đang diễn ra ngày càng dày đặc, khiến nhiều người rơi vào cảnh mất mát, phẫn nộ và bất lực.

Từ góc nhìn pháp lý, thú cưng vừa là tài sản vật chất có giá trị, vừa là tài sản tinh thần mà không gì có thể thay thế. Song, nạn trộm cắp, giết mổ và buôn bán chó mèo vẫn âm thầm diễn ra, trở thành một vấn đề xã hội nhức nhối kéo dài nhiều năm qua. Theo tổ chức bảo vệ động vật Four Paws, trong giai đoạn từ tháng 11/2020 đến tháng 12/2024, cả nước ghi nhận 597 báo cáo liên quan đến trộm cắp, giam giữ và giết hại chó mèo, với 1.549 vụ việc cụ thể được thống kê.

Các điểm nóng về tình trạng này trải dài từ đô thị lớn đến khu vực nông thôn, trong đó TP Đà Nẵng chiếm 26,8%, TP.HCM 24,3%, các tỉnh khác 24,5%, Quảng Nam 14,7% và Hà Nội 9,7%. Những con số này phản ánh rõ ràng mức độ lan rộng và phức tạp của vấn nạn. Trong đó, trộm cắp vật nuôi là hành vi phổ biến nhất với 276 vụ, tiếp đến là buôn bán và giết mổ tại các chợ thịt chó mèo (233 vụ), vận chuyển trái phép (188 vụ), giam giữ (174 vụ) và bỏ độc (115 vụ).

Các hoạt động này ngày càng tinh vi và có tổ chức. Nhiều nhóm đối tượng sử dụng xe máy độ chế, hung khí và manh động chống trả khi bị phát hiện. Chỉ trong 4 năm, đã có hơn 9.700 cá thể chó mèo bị ảnh hưởng trực tiếp, trong đó gồm 6.081 con chó và 3.695 con mèo. Đây là con số đủ lớn để gióng lên hồi chuông cảnh báo về một vấn nạn đang bị xem nhẹ trong đời sống đô thị.

Điều đáng lo ngại hơn là quy mô và mức độ tinh vi của các đường dây trộm cắp, giết mổ, vận chuyển trái phép chó mèo ngày càng mở rộng, thậm chí có tổ chức, mang tính chuyên nghiệp. Mỗi con số không chỉ đại diện cho một vụ việc, mà còn là một sinh mạng bị đánh cắp, một gia đình mất đi người bạn trung thành.

Theo báo cáo năm 2024, Hà Tĩnh đang trở thành “điểm trung chuyển” cho nhiều chuyến xe chở chó, mèo trái phép. Những con vật bị nhồi nhét, không được tiêm phòng, di chuyển trong điều kiện nóng bức và ô nhiễm. Đằng sau đó không chỉ là câu chuyện về vi phạm pháp luật, mà còn là nguy cơ dịch bệnh âm ỉ có thể bùng phát bất cứ lúc nào, nếu không có những biện pháp quản lý đủ mạnh và kịp thời.

Bên cạnh thực trạng đáng lo ngại trên, hệ thống pháp luật Việt Nam cũng đã có những quy định cụ thể nhằm kiểm soát hoạt động buôn bán, vận chuyển và giết mổ chó mèo. Cụ thể, Nghị định 144/2021/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội đã đề cập đến hành vi trộm cắp tài sản. 

Theo điểm a Khoản 1 Điều 15 của Nghị định này, hành vi trộm cắp tài sản mà không đủ yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị xử phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. Điều này áp dụng khi giá trị tài sản bị trộm (trong trường hợp này là thú cưng) dưới mức quy định để truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp người trộm đánh người để cướp thú cưng, gây thương tích nhẹ (dưới 11 %) cũng có thể bị xử phạt hành chính theo Điểm a, Khoản 3, Điều 5, Nghị định 167/2013/NĐ-CP — phạt tiền từ 2.000.000 đến 3.000.000 đồng.

Theo Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), hành vi trộm cắp thú cưng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự như các tội trộm tài sản khác. Người trộm chó, mèo có giá trị từ 2 triệu đồng trở lên sẽ bị xử lý hình sự, với mức phạt từ 6 tháng đến 3 năm tù. Trường hợp dưới 2 triệu đồng nhưng đã từng bị xử phạt hành chính hoặc có tiền án về hành vi chiếm đoạt tài sản, người vi phạm vẫn bị truy tố. Tùy vào giá trị vật nuôi và tính chất phạm tội mức phạt có thể tăng lên từ 2 đến 20 năm tù. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5 – 50 triệu đồng hoặc tịch thu tài sản theo quy định.