Chính sách làm việc 4 ngày/tuần: Năng suất lao động thay đổi ra sao?

(Sóng trẻ) - Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang hướng đến sự cân bằng giữa năng suất lao động, hiệu quả kinh tế và chất lượng cuộc sống của người lao động thì chính sách làm việc 4 ngày/tuần rất được quan tâm và dần trở thành một xu hướng toàn cầu. Các quốc gia châu Âu như Iceland, Anh,... đã có những chương trình thực nghiệm triển khai chính sách này trong nhiều năm qua.

Các quốc gia châu Âu đã tiến hành thử nghiệm

Iceland đã dẫn đầu một trong những chương trình thử nghiệm làm việc 4 ngày/tuần quy mô lớn nhất với 2500 người tham gia từ 2015 - 2019 và được chia làm 2 đợt. Theo các chuyên gia đánh giá thì chương trình này được coi là một thành công mỹ mãn, đã dẫn đến những thay đổi đáng kể trong giờ làm việc tiêu chuẩn của Iceland (từ 40 giờ/tuần xuống còn 35 - 36 giờ/tuần).

Tại Anh, mô hình này được thí điểm vào năm 2022 với nguyên tắc 100 - 80 - 100: giữ nguyên 100% lương, làm việc 80% thời gian và cam kết đảm bảo 100% năng suất, đã thu hút hơn 70 tổ chức và doanh nghiệp, 3.300 nhân viên và bao phủ hơn 30 lĩnh vực công việc. Một số thống kê kinh tế cho thấy chính sách này giúp họ cải thiện hiệu quả làm việc và thu hút nhân lực chất lượng cao.

Cũng trong 2022, Bỉ trở thành quốc gia đầu tiên đã thông qua chính sách làm việc 4 ngày/tuần (nhưng vẫn đủ giờ) trên thế giới. Với chính sách này, người lao động Bỉ cũng sẽ nhận được sự bảo vệ pháp lý mạnh mẽ hơn, trong khi nhân viên toàn thời gian có thể làm việc với lịch trình linh hoạt theo yêu cầu.

Năng suất, đời sống người lao động có được nâng cao

Chính sách làm việc 4 ngày/tuần khi áp dụng mang lại nhiều băn khoăn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là nguy cơ giảm năng suất. Tuy nhiên, qua các chương trình thử nghiệm lại đều cho thấy  những kết quả vượt mong đợi. Thời gian làm việc rút ngắn, các doanh nghiệp buộc phải tìm cách tối ưu quy trình làm việc, phân bổ nhiệm vụ hợp lý. Nhờ đó, người lao động tập trung hơn vào các nhiệm vụ chính.

Theo một số báo cáo nghiên cứu về lao động tại châu Âu, nhiều doanh nghiệp tham gia thử nghiệm ghi nhận hiệu quả công việc được duy trì ổn định, trong khi chi phí tuyển dụng và tỷ lệ nghỉ việc giảm. Chính vì vậy, tuần làm việc 4 ngày không chỉ được nhìn nhận như một giải pháp nâng cao phúc lợi cho người lao động mà còn là một hướng tiếp cận mới trong quản trị doanh nghiệp và tổ chức lao động hiện đại.

Khi tham gia thử nghiệm chính sách này, người lao động có thêm thời gian dành cho gia đình cũng như bản thân từ đó giúp họ giảm căng thẳng và hạn chế tình trạng kiệt sức do công việc. Từ đó, người lao động có thời gian phục hồi tốt hơn, họ sẽ trở lại công việc với tinh thần tích cực và khả năng tập trung cao hơn, góp phần duy trì hoặc nâng cao năng suất. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng sống và giảm áp lực từ môi trường làm việc hiện đại.

Theo anh Trương Ngọc Sáng - nhân viên Marketing của Trung tâm Anh ngữ Izone thì việc áp dụng mô hình làm việc 4 ngày trên tuần là một hướng đi tích cực và hiện đại. Chính sách này cũng thể hiện được sự quan tâm của doanh nghiệp đối với cuộc sống tinh thần của người lao động.

Trái với anh Sáng, chị Phạm Thị Hương hiện đang làm nhân viên Vận hành sàn Thương mại điện tử của công ty Cổ phần Bản Cà Phê lại cho rằng: “Theo tôi việc áp dụng mô hình này là chưa phù hợp, thời gian làm việc quá ngắn không thể đáp ứng đủ cho khối lượng công việc mà tôi phải hoàn thành hàng tuần. Hơn thế, ở thời đại công nghệ số hoá này, con người mua sắm online liên tục thì sàn thương mại điện tử là phải làm hàng ngày. Vì vậy, tôi thấy vẫn nên giữ nguyên chính sách cũ làm việc 5 ngày/tuần, cuối tuần chúng ta có 2 ngày nghỉ ngơi là đủ rồi”.

Xu hướng mới nhưng liệu có phù hợp với Việt Nam?

Việc áp dụng mô hình làm việc 4 ngày/tuần vẫn đang là một thách thức lớn đối với Việt Nam. Vì với đặc thù của nền kinh tế đang phát triển, cơ cấu lao động Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào các ngành sản xuất gia công và dịch vụ trực tiếp thì việc thực thi chính sách này có thể khiến cho các doanh nghiệp bị gián đoạn dây chuyền sản xuất ảnh hưởng đến tiến độ làm việc, gây ra lo lắng về chuẩn bị công nghệ, sắp xếp lại ca làm việc cho nhân công,... Từ đó, có thể làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ông Phạm Văn Thư - Quản lý sản xuất công ty TNHH VKX cho hay: “Theo tôi mô hình việc 4 ngày/tuần chưa thể áp dụng cho nền kinh tế Việt Nam hiện nay. Nếu áp dụng mô hình này ngay bây giờ, doanh nghiệp trong nước sẽ  phải đối mặt với những thách thức lớn như: không cân bằng được năng suất với chất lượng sản phẩm, gây ra áp lực cho người lao động vì khối lượng công việc lớn dồn vào khi bớt đi một ngày làm việc, mất đi sức cạnh tranh với các doanh nghiệp khác,…”.

Do đó, thay vì áp dụng mô hình này đồng loạt, Việt Nam có thể xem xét và thí điểm ở một số ngành phù hợp trước rồi đánh giá kết quả thực tế trước khi có những quyết định rộng rãi hơn.