Đời sống công nhân mỏ than: Phía sau nguồn năng lượng của đất nước

(Sóng trẻ) - Tại mỏ than ở Quảng Ninh, những người công nhân duy trì sản xuất nhằm bảo đảm sản lượng khai thác, phục vụ nhu cầu sản xuất và đời sống.

Nhịp lao động quen thuộc của công nhân vùng mỏ

Tại mỏ, mỗi ca làm việc kéo dài 8 tiếng, được chia thành ba khung giờ luân phiên: 7h - 15h, 15h - 23h, và 23h đến 7h sáng hôm sau. Sau khi được đưa đến nơi làm việc, từng người sẽ nhận đồ bảo hộ lao động, đảm bảo thực hiện đúng nội quy sử dụng và bảo quản trang thiết bị của mình.

Đối với công nhân trực tiếp khai thác tại khai trường, điều kiện làm việc đã có nhiều thay đổi so với trước đây. Hiện nay, cùng với sự phát triển của công nghệ, nhiều khâu được cơ giới hóa với máy xúc và các hệ thống vận hành hiện đại.

Công nhân chủ yếu thực hiện các thao tác điều khiển và giám sát, giảm đáng kể sức lao động. Môi trường làm việc an toàn và thuận tiện hơn góp phần nâng cao năng suất và chất lượng cuộc sống cho người thợ mỏ. 

Với những người đã công tác lâu năm trong nghề, sự chuyển mình ấy càng được cảm nhận rõ nét. Ông Văn Tiến (69 tuổi, Quảng Ninh), là cựu thợ mỏ đã gắn bó với nghề gần 40 năm, chia sẻ: “Ngành than ngày xưa khai thác rất đơn sơ, từ đào than đến vận chuyển, công nhân phải xúc than bằng xẻng, bằng thúng”.

Anh Phùng Ngọc Bách, đã công tác 15 năm tại Xưởng sửa chữa thuộc công ty than tại Quảng Ninh, cho biết công việc của anh xoay quanh việc bảo trì và kiểm tra máy móc, chủ yếu các dòng xe HD465, HD765 và CAT777. "Công việc của tôi chủ yếu là tháo lắp, sửa chữa các bộ phận như ghế, cửa, đặc biệt là xử lý các chi tiết nặng như bạc xe, bạc gầu và bạc máy", anh Bách cho biết. 

Công việc vất vả lặp lại mỗi ngày, nhưng với những người thợ, điều đó đã trở thành một phần quen thuộc của cuộc sống. Dù làm việc trực tiếp tại khai trường hay trong xưởng sửa chữa phục vụ sản xuất, mỗi người đều góp sức cho guồng quay sản xuất không ngừng vận hành. “Thợ chúng tôi là công nhân đóng góp chút sức nhỏ bé cho ngành năng lượng nước nhà”, anh Phùng Ngọc Bách chia sẻ thêm. 

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng hiện đại, công việc đã bớt nặng nhọc hơn trước. Song, các công nhân vẫn cần đảm bảo sự chính xác và nêu cao tinh thần trách nhiệm để đảm bảo tiến độ chung của quy trình khai thác và sản xuất.

Những áp lực vô hình của người thợ

Làm việc tại mỏ than lộ thiên, người công nhân phải quen với những điều kiện lao động khắc nghiệt. Đặc biệt là vào những ngày nắng nóng, bụi than và bụi đất đá dễ phát tán trong không khí, phủ lên quần áo, máy móc và cả các phương tiện vận hành.

Môi trường làm việc thường xuyên tiếp xúc với bụi than và máy móc tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động. Trong đó, phổ biến là các bệnh liên quan đến đường hô hấp, bụi phổi, tai - mũi - họng hay các vấn đề về răng - hàm - mặt.

Bên cạnh sự khắc nghiệt của môi trường lao động, áp lực về tiến độ cũng là điều công nhân xưởng sửa chữa thường xuyên phải đối mặt. Vào những thời điểm thiếu hụt nhân lực hoặc nhiều thiết bị hư hỏng cùng lúc, họ phải tăng ca để bảo đảm hoạt động sản xuất không bị gián đoạn. 

Công việc nặng nhọc, đòi hỏi sức bền, sự tỉ mỉ và kinh nghiệm yêu cầu người thợ phải linh hoạt xử lý những tình huống phát sinh xảy ra. Bên cạnh đó, người công nhân còn phải đảm bảo độ chính xác giúp các phương tiện duy trì vận hành. “Mình phải cẩn thận trong từng công đoạn, vì một lỗi nhỏ cũng có thể gây ảnh hưởng đến cả dây chuyền vận hành phía sau”, anh Ngọc Bách tâm sự. 

Theo anh Ngọc Bách, công việc sửa chữa thiết bị cũng gặp không ít trở ngại về mặt kỹ thuật. “Có những bộ phận của máy rất khó lắp ráp, đòi hỏi chúng tôi làm theo đúng trình tự và từng bước kỹ thuật nên không thể nóng vội”, anh Bách bày tỏ thêm.

Với tính chất công việc đặc thù, mỗi ca làm việc đều đặt lên vai người thợ những áp lực riêng. Những thử thách không hiện rõ, nhưng luôn âm thầm bám theo họ, trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống lao động thường ngày.

Điểm tựa duy trì ngọn lửa nghề

Dù còn nhiều vất vả, nhiều công nhân tại xưởng sửa chữa mỏ than vẫn giữ lựa chọn gắn bó với nghề. Sau ca làm việc kéo dài, những “điểm tựa” giúp họ duy trì sự bền bỉ với công việc: đó là thu nhập ổn định, là sự quan tâm của công ty với các chế độ đãi ngộ tốt, hay đôi khi, đó còn là tinh thần đồng đội. 

Với 31 năm gắn bó với nghề, bà Phạm Minh Huệ (công nhân Xưởng sửa chữa, Công ty Cổ phần Than Hà Tu) cho biết gia đình bà đã có 4 thế hệ làm việc trong ngành than. “Nhịp lao động lặp lại mỗi ngày, chúng tôi luôn có những phần việc cần phải hoàn thành”, bà Huệ chia sẻ.

Thực tế ghi nhận, thu nhập ổn định là một trong những yếu tố khiến họ gắn bó lâu dài với nghề. Anh Phùng Ngọc Bách cho biết: “Công việc tuy vất vả nhưng mang lại sự ổn định trong cuộc sống”. Bên cạnh đó, người lao động được hưởng nhiều chế độ phúc lợi như bảo hiểm xã hội, khám sức khỏe định kỳ, chế độ nghỉ phép và các chính sách hỗ trợ. 

Để có được sự ổn định ấy là nhờ tính chất công việc thường xuyên, chính sách tiền lương và bảo đảm cơ hội việc làm của doanh nghiệp. Hiện nay, các công ty đang thực hiện cơ chế tiền lương theo hướng dẫn mới của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, góp phần nâng cao thu nhập cho người lao động. 

Ông Lê Quang Lợi - Đại diện Công ty Than Hà Tu cho biết 100% người lao động được tham gia đầy đủ các loại bảo hiểm theo quy định gồm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Đồng thời, công nhân viên cũng được khám sức khỏe định kỳ 2 lần/năm đối với công nhân nữ và 1 lần/năm đối với công nhân nam. 

Trong quá trình làm việc, người lao động được cấp phát đầy đủ trang thiết bị bảo hộ và các phương tiện làm việc cần thiết. “Những công nhân có dấu hiệu tổn thương phổi do bụi sẽ được công ty tổ chức thăm khám chuyên sâu và được chỉ định rửa phổi tại các bệnh viện uy tín”, ông Lợi nhấn mạnh. 

Sau những ca làm kéo dài giữa bụi than và máy móc, nhịp sống đời thường của nhiều công nhân tại phân xưởng phục vụ vẫn xoay quanh những điều giản dị. Khoảng thời gian nghỉ ngơi được dành để phục hồi sức lực, chuẩn bị cho ca làm tiếp theo. Sau giờ làm, họ thường trò chuyện, chia sẻ cùng đồng nghiệp, tạo nên sự gắn kết trong công việc và cuộc sống.

Giữa những khó khăn và áp lực của môi trường mỏ than, người công nhân vẫn bền bỉ gắn bó với nghề và hoàn thành tốt công việc mỗi ngày. Chính đóng góp thầm lặng của những người lao động vùng mỏ đã góp phần duy trì nguồn năng lượng cho sản xuất, đảm bảo nhịp vận hành của nền kinh tế và đời sống xã hội.