Giáo trình in lậu tràn vào giảng đường

(Sóng trẻ) - Chỉ với vài chục nghìn đồng, sinh viên có thể sở hữu bản sao gần như giống hệt sách gốc. Tình trạng này phổ biến nhưng ít được kiểm soát, đặt ra nhiều vấn đề về bản quyền và chất lượng giáo dục hiện nay.

Rao bán tràn lan 

Tại các khu vực gần cổng trường đại học ở Hà Nội, không khó để bắt gặp những cửa hàng photocopy công khai bày bán các bản giáo trình in sẵn. Những tập sách dày cộp, đóng gáy chỉn chu, được xếp thành từng chồng theo tên gọi. Tất cả đều có giá chỉ bằng một phần ba so với sách gốc.

“Mỗi kỳ học có 4–5 môn mà phải mua từng ấy giáo trình thì sẽ rất tốn tiền. Nó không chỉ đắt mà còn phải đăng ký trước cả tuần mới có. Vì vậy, mình chọn mua sách in lại ở các cửa hàng photocopy vì vừa rẻ vừa nhanh.”, bạn Nguyễn Ngọc Linh (20 tuổi, sinh viên trường Đại học Ngoại Ngữ, ĐHQGHN) chia sẻ.

Tương tự bạn Trương Thị Ngọc Anh (21 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền) đồng quan điểm, “Dùng giáo trình photo thì chất lượng in không bằng giáo trình bản gốc, nhưng nó vẫn đầy đủ nội dung mình cần tìm.” 

Không chỉ xuất hiện ở các tiệm photocopy, giáo trình photo còn lan tràn trên mạng xã hội. Trong các nhóm sinh viên trên Facebook, hàng ngày có hàng chục bài đăng rao bán giáo trình cũ đã qua sử dụng, với giá chỉ từ 10.000 đồng.

“Mỗi lần học xong, mình sẽ chụp và đăng bài lên nhóm sinh viên của trường để bán lại sách. Tuy cũng không bán được bao nhiêu tiền nhưng đỡ phí hơn so với việc mình cứ để không ở nhà.”, bạn Vũ Phương Anh (sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho biết.

Có thể thấy, giáo trình lậu đã dần trở thành "bạn đồng hành" quen thuộc trên giảng đường của nhiều sinh viên. Gần như ở bất kỳ trường đại học nào cũng có các cửa hàng nhận photocopy giáo trình theo yêu cầu, thậm chí nhiều giáo trình còn được in sẵn với số lượng lớn để bán cho sinh viên.

Tình trạng này phổ biến đến mức gần như được “mặc định” là điều bình thường trong đời sống sinh viên. Tuy nhiên, phía sau sự tiện lợi ấy lại tiềm ẩn một khoảng trống đáng kể về mặt nhận thức và pháp luật.

Hậu quả bản quyền – Trách nhiệm ai chịu?

Theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, việc sao chép, in ấn hoặc phát hành tác phẩm có bản quyền mà không có sự đồng ý của tác giả hoặc nhà xuất bản là hành vi vi phạm quyền tác giả. Tuy nhiên, trên thực tế, việc xử lý vẫn còn nhiều lỗ hổng.

TS. Nguyễn Phan Diệu Linh, giảng viên Bộ môn Luật sở hữu trí tuệ, Khoa Pháp luật dân sự, Trường Đại học Luật Hà Nội cho biết: "Mức xử phạt hành chính từ 15 đến 35 triệu đồng chưa đủ sức răn đe. Các vụ kiện dân sự lại mất thời gian, công sức và tiền bạc, trong khi việc xử lý hình sự chỉ áp dụng cho những hành vi vi phạm ở quy mô lớn. ”

Thực tế, các cửa hàng photo vẫn hoạt động gần như công khai trước cổng trường, trong khi việc kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên. Hậu quả là quyền lợi của tác giả và nhà xuất bản bị xâm phạm, còn sinh viên thì tiếp cận những bản sao kém chất lượng, sai sót nội dung, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập.

Để giảm thiểu được tình trạng giáo trình in lậu tràn vào giảng đường, PGS.TS Phạm Ngọc Trung - nguyên Trưởng khoa Văn hóa Phát triển, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho biết, điều quan trọng nhất là phải thay đổi được nhận thức của sinh viên. Khi sinh viên nâng cao được nhận thức, không sử dụng thì những cửa hàng photo sẽ không còn xuất hiện những giáo trình photo. 

Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, rà soát để phát hiện và kịp thời ngăn chặn, qua đó có phương án xử lý nghiêm đối với những hành vi vi phạm pháp luật kể trên.