Làng lụa nghìn năm tuổi và cuộc chuyển mình giữa thời đại số

(Sóng trẻ) - Giữa nhịp sống hiện đại của Thủ đô, làng lụa Vạn Phúc vẫn âm thầm gìn giữ những giá trị truyền thống hơn nghìn năm tuổi. Trước nguy cơ mai một, người dân làng nghề đang nỗ lực tìm hướng đi mới để bảo tồn, phát huy tinh hoa lụa Việt.

Nhịp thoi đưa ngàn năm giữa lòng Thủ đô

Giữa dòng chảy sôi động của Thủ đô Hà Nội, có một ngôi làng vẫn giữ cho mình nhịp sống riêng biệt. Đó chính là làng lụa Vạn Phúc, làng nghề hơn một nghìn năm tuổi nằm bên bờ sông Nhuệ. 

Với khoảng 70 loại the, lụa, gấm, lĩnh khác nhau, từ người Việt trẻ tuổi đến du khách nước ngoài, ai cũng muốn mang về một tấm lụa làm kỷ niệm. Chính sự phong phú về mẫu mã, sự tinh tế trong từng đường nét đã khiến lụa Vạn Phúc trở thành lựa chọn của nhiều du khách khi ghé thăm. 

Đã từng nhiều lần trở lại, chị Nguyễn Thị Phương Loan - một du khách quen thuộc của Vạn Phúc chia sẻ: “Các sản phẩm ở đây rất phong phú, đặc biệt phù hợp với chị em phụ nữ, từ váy vóc đến các phụ kiện thời trang như vòng đeo, ví… Đặc biệt, một số cửa hàng còn sản xuất những bộ áo dài truyền thống rất thuần Việt, góp phần tôn vinh vẻ đẹp dịu dàng, duyên dáng của người phụ nữ Việt Nam”.

Chuyển mình để giữ nghề 

Làng lụa Vạn Phúc được xem như một “bảo tàng sống”, lưu giữ ký ức nghề truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, phía sau vẻ rực rỡ ấy là thực trạng đáng lo khi số nghệ nhân ngày càng ít, số xưởng và thợ giảm dần, trong khi phải cạnh tranh với hàng công nghiệp giá rẻ.

Đã hơn 30 năm gắn bó với nghề dệt lụa, bà Đặng Hồng Nhung - nghệ nhân làng nghề chia sẻ: “Cả đời tôi gắn bó với nghề, nhưng mà khó khăn nhiều lắm bởi tấm lụa dệt thủ công phải mất hàng tuần, giá thành cao nên kén người mua, trong khi hàng công nghiệp thì giá rẻ tràn lan”. Theo bà, vào thời “hoàng kim” của làng nghề, cả làng đều dệt lụa, nhà nào cũng có khung cửi. Nhưng giờ khi thời cuộc chuyển biến, chỉ còn người lớn tuổi còn bám trụ với nghề.

Hiện làng có khoảng 800 hộ dân, hơn 60% còn làm nghề với hơn 130 máy dệt, nhưng nhiều lao động trẻ đã rời đi do thu nhập bấp bênh. Trong bối cảnh đó, việc gìn giữ và duy trì vị thế của lụa Vạn Phúc đang trở thành một thách thức lớn.

Thế nhưng, giữa khó khăn, Vạn Phúc vẫn không chịu lùi bước. Người dân nơi đây đang nỗ lực tìm lối đi mới: gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm, tổ chức các lễ hội lụa hằng năm, xây dựng thương hiệu trên nền tảng số, cố gắng duy trì lớp đào tạo nghề. 

Ông Nguyễn Văn Hùng - Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Vạn Phúc, Giám đốc Hợp tác xã Vạn Phúc cho biết: “Thành phố nói chung và phường Hà Đông nói riêng đã có nhiều chính sách hỗ trợ, đặc biệt là về kinh phí đào tạo nghề, cũng như hướng dẫn người dân xây dựng thương hiệu, thiết kế logo và phát triển các mẫu hoa văn sản phẩm”. 

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, cùng nỗ lực bảo tồn và phát huy làng nghề của chính quyền địa phương và người dân, tinh hoa lụa Vạn Phúc vẫn mãi là niềm tự hào của mảnh đất Hà Đông nói riêng và Thủ đô Hà Nội nói chung. Chỉ khi biết trân trọng và tiếp nối, những sợi tơ Vạn Phúc mới có thể tiếp tục được dệt dài, nối quá khứ với hiện tại, và bước ra thế giới trong diện mạo mới.