Liệu ánh sáng xanh từ điện thoại có phải ‘thủ phạm’ chính gây mất ngủ?

(Sóng trẻ) - Ánh sáng xanh từ điện thoại lâu nay được xem là nguyên nhân chính gây mất ngủ. Nhưng các nghiên cứu mới cho thấy tác động của ánh sáng xanh đến chất lượng giấc ngủ là không đáng kể. 

Ánh sáng xanh và những hiểu nhầm

Trong suốt một thập kỷ qua, ánh sáng xanh phát ra từ điện thoại, máy tính hay TV thường bị xem là nguyên nhân khiến chất lượng giấc ngủ suy giảm.

Năm 2014, một nghiên cứu từng gây chú ý khi chỉ ra rằng những người sử dụng iPad trước khi đi ngủ mất nhiều thời gian hơn để chìm vào giấc ngủ, đồng thời cảm thấy mệt mỏi hơn vào ngày hôm sau do lượng hormone melatonin suy giảm. 

Từ đó, ánh sáng xanh bị coi là yếu tố làm rối loạn nhịp sinh học. Dù vậy, theo các chuyên gia, cách diễn giải kết luận từ nghiên cứu này dễ gây hiểu lầm.

Giáo sư Jamie Zeitzer - chuyên gia về Tâm thần học và Khoa học hành vi, Đại học Stanford, cho biết, ánh sáng xanh có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ do liên quan đến melanopsin - một loại protein trong mắt nhạy cảm với ánh sáng, đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh đồng hồ sinh học. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh: “Cường độ ánh sáng phát ra từ các thiết bị điện tử là rất nhỏ và không đủ để gây tác động lớn trong điều kiện sinh hoạt bình thường”.

Các phân tích tổng hợp gần đây cũng củng cố nhận định này. Một đánh giá từ 11 nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc với ánh sáng từ màn hình chỉ khiến thời gian đi vào giấc ngủ chậm hơn khoảng 9 phút - một mức ảnh hưởng không đáng kể. Thậm chí, tổng lượng ánh sáng xanh mà con người tiếp nhận từ các thiết bị điện tử trong suốt 24 giờ còn thấp hơn rất nhiều so với chỉ vài phút tiếp xúc ánh sáng tự nhiên ngoài trời.

Vấn đề nằm ở lối sinh hoạt

Thay vì tập trung vào ánh sáng xanh, các chuyên gia cho rằng vấn đề cốt lõi nằm ở cách con người tiếp xúc với ánh sáng trong suốt cả ngày. 

Ánh sáng ban ngày, đặc biệt là ánh sáng tự nhiên, đóng vai trò quan trọng trong việc “thiết lập” đồng hồ sinh học, giúp cơ thể nhận biết thời điểm tỉnh táo và buồn ngủ. Ngược lại, việc thiếu ánh sáng vào ban ngày nhưng lại tiếp xúc ánh sáng vào buổi tối có thể làm rối loạn nhịp sinh học và ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ. 

Trong bối cảnh hiện đại, khi nhiều người làm việc trong nhà và ít tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, khiến sự nhận biết của cơ thể về ngày - đêm trở nên mờ nhạt. Đây mới chính là nguyên nhân khiến cơ thể khó điều chỉnh trạng thái nghỉ ngơi. 

Bên cạnh đó, những nội dung được tiếp nhận qua thiết bị điện tử vào ban đêm cũng góp phần kích thích não bộ, khiến người dùng khó chìm vào giấc ngủ hơn so với tác động của ánh sáng xanh từ màn hình. 

Từ đó, các chuyên gia khuyến nghị nên tăng cường tiếp xúc ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng, đồng thời giảm sự tiếp xúc ánh sáng vào buổi tối để tạo sự tương phản rõ rệt giữa hai thời điểm trong ngày. Việc hình thành thói quen trước khi ngủ, như giảm ánh sáng hoặc thư giãn, cũng có thể giúp cơ thể nhận biết thời điểm nghỉ ngơi.

Nhìn chung, ánh sáng xanh không hoàn toàn vô hại, nhưng không phải là “thủ phạm chính” gây mất ngủ như nhiều người vẫn lầm tưởng. Thay vào đó, chính lối sống và thói quen sinh hoạt mới là yếu tố quyết định chất lượng giấc ngủ của con người.