Tiếng Việt trong thời đại mạng xã hội: Giữ gìn sự chuẩn mực của ngôn ngữ báo chí

(Sóng trẻ) - Sự bùng nổ của mạng xã hội khiến tiếng Việt thay đổi nhanh chóng với viết tắt, từ lóng, ký hiệu cảm xúc…Sự biến đổi này đặt ra thách thức không nhỏ cho báo chí điện tử - khi người làm báo phải vừa truyền tải thông tin nhanh, vừa giữ được chuẩn mực, rõ ràng và trong sáng của ngôn ngữ.

Sự biến đổi của tiếng Việt trong môi trường số.

Trên mạng xã hội, người dùng thường rút gọn câu chữ, sử dụng emoji hay các ký hiệu thay cho từ ngữ để diễn tả cảm xúc nhanh chóng. Các từ viết tắt như “ko” thay cho “không”, những câu biểu cảm như “cưng quá” thay cho “rất dễ thương”, hay việc kết hợp tiếng Anh - tiếng Việt như “like quá trời”, “mood hôm nay thật chill” trở nên quen thuộc với người trẻ. Ngôn ngữ mạng xuất phát từ nhu cầu giao tiếp nhanh, biểu cảm đa dạng và phù hợp với thói quen đọc lướt.

Tuy nhiên, khi những thói quen này lan vào báo điện tử, chúng có thể làm giảm tính chuẩn mực của bài viết, gây sai chính tả, câu chữ thiếu mạch lạc hoặc không trang trọng. Sự lẫn lộn này được cho là “con dao hai lưỡi, vừa giúp bài viết gần gũi hơn với độc giả trẻ, vừa có nguy cơ làm suy giảm giá trị chuẩn mực của tiếng Việt trong báo chí.

Thách thức đối với người làm báo.
Người làm báo điện tử hiện nay đứng trước áp lực vừa phải truyền tải thông tin nhanh chóng, vừa giữ được tính chính xác và chuẩn mực của tiếng Việt. Tốc độ lan truyền tin tức trên mạng xã hội gần như không chờ đợi, buộc phóng viên cập nhật và đăng tải thông tin kịp thời. Đồng thời, độc giả lại rất đa dạng: nhóm độc giả trẻ ưa cách diễn đạt linh hoạt, gần gũi, trong khi nhóm truyền thống vẫn mong nhận được thông tin chuẩn xác, câu chữ trang trọng.

Sự lan tỏa của ngôn ngữ mạng khiến việc sao chép các từ lóng, ký hiệu hay viết tắt vào bài báo trở thành cám dỗ dễ thấy, nhưng nếu không kiểm soát, nó có thể làm giảm uy tín của cơ quan báo chí. Nhà báo, trung tá Vũ Phúc Thắng chia sẻ: “Mạng xã hội là môi trường sáng tạo, nhưng không thể để sự tiện lợi trong giao tiếp hàng ngày chi phối ngôn ngữ trong bài viết chính thống. Người làm báo cần giữ gìn sự tiếng Việt trong sáng, chuẩn mực nhưng vẫn gần gũi với độc giả”.

Định hình chuẩn mực ngôn ngữ báo chí trong người học báo.
Không chỉ với người làm báo, việc giữ gìn chuẩn mực tiếng Việt còn được hình thành ngay từ quá trình đào tạo những người làm báo tương lai. Nhiều cơ sở đào tạo báo chí chú trọng rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực cho sinh viên, thông qua việc học tập, thực hành và tiếp cận các sản phẩm báo chí chính thống.

Bạn Nguyễn Như Quỳnh, sinh viên năm hai tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho biết: “Mình thường xuyên đọc báo Quân đội nhân dân và rất ấn tượng với cách dùng câu từ cũng như lối diễn đạt trong từng bài viết. Những bài báo không chỉ giúp mình tiếp nhận thông tin rõ ràng mà còn giúp mình học hỏi thêm cách sử dụng tiếng Việt sao cho hiệu quả và chuẩn mực hơn”. 

Từ thực tế tiếp cận báo chí, nhiều sinh viên đã dần hình thành ý thức sử dụng ngôn ngữ cẩn trọng, rõ ràng và đúng chuẩn. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng đội ngũ người làm báo vừa có chuyên môn, vừa có trách nhiệm với việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.

Tiếng Việt trong thời đại mạng xã hội vẫn đang không ngừng biến đổi, nhưng với ý thức nghề nghiệp và sự rèn luyện từ sớm của những người làm báo tương lai, chuẩn mực ngôn ngữ hoàn toàn có thể được duy trì. Đây sẽ là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của báo chí trong môi trường số.