Chuồn chuồn tre Thạch Xá: mỗi ngày 500 con “cất cánh” từ ký ức tuổi thơ ra thế giới

(Sóng trẻ) - Nép dưới chân chùa Tây Phương, làng Thạch Xá từ lâu nổi tiếng với nghề làm chuồn chuồn tre. Từ món đồ chơi gợi ký ức tuổi thơ, nay mỗi ngày có tới 500 con chuồn chuồn được “xuất xưởng”, bay vào thị trường trong và ngoài nước.

Điểm chạm của ký ức

Cách trung tâm Hà Nội khoảng 25-30km, làng nghề Thạch Xá là nơi những người thợ thủ công vẫn cần mẫn biến những thanh tre thân thuộc thành món đồ chơi mộc mạc, bình dị. Ban đầu, chuồn chuồn tre chỉ là món quà tuổi thơ cho trẻ con trong làng hay trong các lễ hội truyền thống. Sự thích thú khi thấy chúng có thể thăng bằng một cách kỳ diệu trên đầu ngón tay hay bất kỳ cành cây nào đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ của nhiều thế hệ. Với những ai lớn lên từ làng quê, hình ảnh chú chuồn chuồn tre là một "điểm chạm", gợi về những kỷ niệm với đồng ruộng, lũy tre làng và cánh diều no gió.

Nghệ nhân Đỗ Văn Liên, cũng như nhiều gia đình khác trong làng, là những người đã dành cả tâm huyết để giữ lửa cho nghề thủ công độc đáo này. Những người con Thạch Xá như ông đã cần mẫn bên những thanh tre và mùi sơn suốt nhiều năm, một minh chứng cho thấy những sản phẩm mang giá trị văn hóa không hề mai một theo thời gian. Lời khẳng định của những người thợ trong làng rằng dù có rất nhiều đồ chơi hiện đại, những món đồ truyền thống vẫn có "chỗ đứng" riêng, đã cho thấy sức sống mãnh liệt của sản phẩm này.

Sức sống mới của "viên ngọc quý"

Sức sống mới của chuồn chuồn tre Thạch Xá không dừng lại ở vai trò một món quà ký ức. Với sinh viên, đó là món đồ trang trí nhỏ xinh khiến căn phòng trọ thêm sinh động. Với dân công sở, vài chú chuồn chuồn trên bàn làm việc mang đến những phút giây thư giãn, khơi gợi cảm hứng sáng tạo. Với du khách, đây đã trở thành món quà lưu niệm “must-have” khi đến Hà Nội, xuất hiện khắp 36 phố phường từ Hàng Ngang, Hàng Đào đến Hàng Chiếu.

Không chỉ dừng lại trong nước, những chú chuồn chuồn nhỏ bé còn vượt khỏi lũy tre làng để xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ và Hàn Quốc. Theo chia sẻ của nghệ nhân Đỗ Văn Liên, trung bình mỗi ngày gia đình ông xuất xưởng khoảng 500 con chuồn chuồn tre để cung ứng cho các cửa hàng và đơn vị đặt hàng, cho thấy sức tiêu thụ ổn định và bền vững của sản phẩm.

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện đã lựa chọn chuồn chuồn tre làm sản phẩm chủ đạo trong ngành mây tre đan để xuất khẩu, vừa quảng bá văn hóa dân tộc, vừa góp phần mang lại thu nhập ổn định cho người dân. “Chuồn chuồn tre – nhỏ và có võ”, câu nói vui của người dân làng Thạch Xá, giờ đã trở thành sự thật.

Từ một món đồ chơi dân gian, chuồn chuồn tre đã “thăng hạng” thành món quà tinh hoa, sánh ngang cùng nón lá hay tò he khi giới thiệu văn hóa lũy tre làng Việt Nam ra thế giới. Thạch Xá hôm nay không chỉ bán ký ức tuổi thơ, mà đã thực sự mài giũa thành công “viên ngọc quý” của mình, khẳng định vị thế trên bản đồ văn hóa và kinh tế.