Công nhân mỏ và nỗi lo “phổi đen”

(Sóng trẻ) - Trong điều kiện thường xuyên tiếp xúc với bụi than, thợ mỏ có nguy cơ mắc bệnh bụi phổi và phải đối mặt với tổn thương hô hấp kéo dài. Trước thực tế này, nhiều chính sách và giải pháp đã được triển khai nhằm giảm thiểu tác động và bảo vệ sức khỏe người lao động.

Rủi ro bệnh phổi nghề nghiệp 

Với đặc thù làm việc luôn tiếp xúc với bụi than, đá phát sinh trong quá trình khai thác, công nhân mỏ phải đối mặt với nhiều ảnh hưởng tiêu cực, đặc biệt là các bệnh liên quan đến đường hô hấp. Trong đó, bệnh bụi phổi than là một bệnh nghề nghiệp điển hình đối với người lao động ngành than.

Chia sẻ về công việc hằng ngày, anh Nguyễn Việt Hùng (công nhân khai thác hầm lò, phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh) cho biết: “Có nhiều lúc, tôi ho liên tục khi làm việc, thỉnh thoảng sẽ đi kèm với khó thở và tức ngực. Một người anh em làm chung với tôi thậm chí còn bị viêm họng mãn tính do hít phải bụi và khí độc quá nhiều”. 

Theo các chuyên gia y tế, bụi than sau khi xâm nhập vào cơ thể sẽ tích tụ dần trong phổi và gần như không thể đào thải hoàn toàn. Quá trình này có thể dẫn đến viêm phổi, xơ hóa phổi, thậm chí là hoại tử phổi nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. 

Cụ thể, bệnh bụi phổi có thời gian ủ bệnh kéo dài, tối thiểu là 5 năm và ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi các triệu chứng như ho khan, ho khạc ra đờm đen, ho ra máu hoặc suy giảm chức năng hô hấp xuất hiện, tổn thương phổi thường đã tiến triển. Vì vậy, những công nhân có thâm niên nghề cao thường đối mặt với rủi ro lớn hơn do bụi than tích lũy lâu ngày trong phổi.

Bên cạnh đó, vị trí công việc cũng ảnh hưởng đáng kể đến mức độ phơi nhiễm. Theo Tạp chí Nghiên cứu Y học cho biết, tỷ lệ mắc bệnh bụi phổi của người lao động làm nghề khai thác than dao động từ 3-14%. Trong đó, nhóm khai thác hầm lò chiếm 70% số ca mắc do đặc thù không gian kín, khả năng thông gió hạn chế khiến bụi than khó khuếch tán và tồn tại lâu trong không khí. 

Dù nhận thức được những rủi ro về sức khỏe, nhiều công nhân mỏ vẫn lựa chọn gắn bó với nghề. Anh Nguyễn Việt Hùng cho biết bản thân luôn ý thức những rủi ro sức khỏe mà công việc mang lại. Nhưng với anh, áp lực mưu sinh vẫn lớn hơn nỗi lo bệnh tật.

Nỗ lực giảm thiểu rủi ro bệnh bụi phổi

Năm 2014, Bộ Y tế đã bổ sung bệnh bụi phổi than vào danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm từ năm 2014. 

Song song với đó, Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam cũng áp dụng chương trình rửa phổi định kỳ cho công nhân nhằm giảm lượng bụi tích tụ trong phổi và hạn chế tối đa các biến chứng. Hằng năm, các đơn vị sẽ lựa chọn những trường hợp có nguy cơ cao mắc bệnh để tham gia theo chỉ tiêu phân bổ. 

“Nhà nước và Tập đoàn đã có nhiều chính sách hỗ trợ sức khỏe đối với công nhân tại mỏ. Sau mỗi đợt khám sức khỏe của chúng tôi, những ai không đảm bảo sức khỏe sẽ được công ty luân chuyển sang các vị trí nhẹ nhàng hơn hoặc bố trí chỗ làm bên ngoài” - anh Nông Phan Sính (công nhân khai thác hầm lò, phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh).

Theo ông Nguyễn Đình Đông - Phó phòng An toàn Công ty Than tại Quảng Ninh, tỷ lệ tai nạn lao động nói chung và công nhân bị bệnh bụi phổi nghề nghiệp nói riêng của Tập đoàn Than hiện nay đang giảm đáng kể. Nguyên nhân xuất phát từ việc, các đơn vị đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và tự động hóa vào hoạt động khai thác. Một phần công việc của con người sẽ được máy móc đảm nhận, các mỏ sẽ cần ít công nhân hơn và khi đó số lượng người mắc bệnh sẽ được giảm bớt. 

“Ví dụ, một phân xưởng hầm lò khai thác bình thường có khoảng 150 công nhân, nhưng khi cơ giới hóa thì chỉ cần có 100 người làm việc. Quy mô công nhân ở mỏ giảm đi, nhưng sản lượng và hiệu suất lao động của lại tăng lên” - Ông Đông chia sẻ. 

Công tác an toàn lao động và sức khỏe của công nhân luôn được ngành Than chú trọng quan tâm. Những chuyển biến về chính sách cùng việc đẩy mạnh cơ giới hóa, hiện đại hóa sản xuất đã mang lại nhiều tín hiệu tích cực, góp phần giúp người lao động yên tâm gắn bó với nghề.