Giữ hồn phố cũ: Kiến trúc cổ Sài Gòn là bảo tàng sống của thời gian

(Sóng trẻ) - Đối lập với nhịp sống hiện đại của nơi đô thị, Sài Gòn vẫn luôn lưu lại cho mình những mảnh ký ức ngày xưa, nơi mà thời gian như ngưng đọng trên mái ngói rêu phong, bức tường gạch cũ hay khung cửa gỗ bạc màu sơn.

Dạo quanh thành phố ngày nay, không khó để nhận thấy những công trình đồ sộ, hiện đại với những tòa nhà cao vút. Nhưng ở đâu đó, ta vẫn có thể cảm nhận được những nét cũ kỷ, cổ xưa của những kiến trúc đã từng là nhân chứng cho một hành trình lịch sử, nơi ký ức của thành phố đang trú ngụ. 

Dấu ấn thời gian trên các công trình cổ 

Dạo trong không gian sầm uất của khu phố Chợ Lớn, Miếu Bà Thiên Hậu - Hội Quán Tuệ Thành đã nhuốm màu rêu phong lại hiện lên với dáng vẻ hoài cổ, như phần ký ức còn sót lại giữa lòng đô thị. Với mái ngói âm dương cong vút, phù điêu gốm sứ chạm trổ tinh xảo đặc trưng của người Hoa, từng chi tiết như thể đã thấm đẫm hơi thở của thời gian. 

Từng đường nét chạm trổ đều được thực hiện bởi những đôi bàn tay của các nghệ nhân xưa, đây là cách họ lưu giữ nét đẹp văn hóa, tín ngưỡng và tâm linh của cộng đồng người Hoa giữa lòng Sài Gòn.

Tọa lạc giữa trung tâm Quận 5, Hội quán Nghĩa An hiện lên với nét cổ kính, đây là ngôi hội quán với hơn 200 năm tuổi của cộng đồng người Triều Châu.Hội quán Nghĩa An không chỉ được xem là điểm tựa tâm linh của nhiều thế hệ người Hoa tại Sài Gòn, mà còn là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, lễ hội, góp phần gìn giữ những nét xưa và truyền thông của cộng đồng người sinh sống nơi đây.

Sự giao thoa giữa kiến trúc Đông - Tây 

Ngắm nhìn từ xa, Nhà thờ Đức Bà nổi bật với sự tráng lệ, nhưng cũng đầy nét trang nghiêm, mặt trước nhà thờ nổi bật với bức tượng Đức Mẹ Hòa Bình được đặt giữa quảng trường. Phía sau là hai tháp chuông vươn cao uy nghi, cùng với màu gạch đỏ Marseille đã nhuốm màu thời gian càng tạo nên vẻ đẹp cổ kính và thanh thoát cho nhà thờ.

Tìm hiểu sâu hơn về quá trình thiết kế nhà thờ, trong các chi tiết kiến trúc như: mái dốc, hệ thống cửa sổ lấy sáng và thông gió người xưa đã điều chỉnh theo hướng Á Đông hơn để phù hợp với điều kiện tự nhiên của Việt Nam. Trải qua hơn một thế kỷ, Nhà thờ Đức Bà không chỉ là trung tâm tôn giáo quan trọng mà còn là minh chứng sống động cho sự kết hợp giữa tinh hoa kiến trúc châu Âu và hơi thở Á Đông giữa lòng thành phố.

Bưu điện Sài Gòn là một minh chứng tiêu biểu cho thời kỳ giao thoa văn hóa Đông – Tây trong kiến trúc đô thị Sài Gòn cuối thế kỷ XIX. Nơi đây được thiết kế theo hơi hướng châu Âu cổ điển, cùng mái vòm sắt uốn cong, với các ổ cửa sổ to và hệ thống hành lang thoáng rộng. 

Khác biệt với mặt tiền bên ngoài, bên trong Bưu điện lại mang hơi thở Á Đông, nơi có sự kết hợp hài hòa giữa màu vàng – xanh, vật liệu gạch nung địa phương và nghệ thuật trang trí Á Đông để tạo sự gần gũi với người Việt.

Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh được xây dựng vào năm 1898, là một trong những công trình tiêu biểu cho kiến trúc Tân cổ điển Pháp tại Việt Nam. Nhà hát Thành phố được mệnh danh là trung tâm nghệ thuật nổi tiếng của thành phố. Đồng thời, nơi đây còn là minh chứng rõ nét cho sự hòa quyện giữa tinh hoa kiến trúc phương Tây và nét ứng dụng linh hoạt của người Việt trong không gian đô thị.