Mông lung không biết mình là ai, một áp lực ‘đi tìm chính mình’ của giới trẻ

(Sóng trẻ) - Việc thiếu định hướng và không hiểu chính mình. cùng với những chi phối từ kỳ vọng gia đình, xã hội và xu hướng, việc “không biết mình là ai” dần trở thành một trạng thái phổ biến.

Khi danh tính không còn thuộc về chính mình.

Không phải ngẫu nhiên mà ngày càng nhiều người trẻ cảm thấy mơ hồ về chính mình. Trong một thế giới nơi mọi thứ đều được định nghĩa rõ ràng từ nghề nghiệp, thu nhập đến các chuẩn mực thành công con người lại càng dễ đánh mất câu hỏi căn bản nhất: mình là ai? Sự mơ hồ ấy không ồn ào, nhưng âm ỉ, len lỏi vào từng lựa chọn nhỏ, khiến nhiều người dù vẫn đang tiến về phía trước nhưng lại không biết mình đang đi vì điều gì.

Thúy Kiều (22 tuổi), một sinh viên năm cuối chưa định hình rõ tương lai của bản thân chia sẻ: “Có những lúc mình làm rất nhiều thứ từ học thêm kỹ năng, đi thực tập, thử nhiều công việc nhưng vẫn không biết mình đang cố gắng vì điều gì. Mình chỉ sợ tụt lại phía sau, chứ không chắc đó có phải điều mình muốn”.

Một trong những nguyên nhân sâu xa nằm ở việc danh tính cá nhân ngày càng bị “lắp ghép” từ bên ngoài. Người trẻ lớn lên trong sự kỳ vọng vào con cái phải học tốt, chọn ngành ổn định, có công việc lương cao, có chỗ đứng trong xã hội. Khi những tiêu chuẩn ấy trở thành thước đo, họ dần quen với việc sống theo những vai trò có sẵn, mà quên mất việc tự hỏi bản thân thực sự mong muốn điều gì. Danh tính lúc này không còn là thứ được xây dựng từ bên trong mà là một tập hợp những gì nên có.

Giữa quá nhiều lựa chọn, người trẻ càng lạc lối

Song song đó, mạng xã hội góp phần làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng này. Trong một không gian nơi ai cũng có thể xây dựng phiên bản hoàn hảo của mình, người trẻ không chỉ nhìn thấy quá nhiều lựa chọn mà còn liên tục bị đặt vào trạng thái so sánh.

Họ thử nghiệm nhiều hình ảnh khác nhau, một phiên bản thành công, một phiên bản cá tính, một phiên bản “đúng xu hướng”. Nhưng càng thay đổi để phù hợp với bên ngoài, họ lại càng xa rời cảm nhận chân thật về bản thân. Danh tính trở thành một thứ có thể chỉnh sửa, nhưng lại thiếu đi sự ổn định.

Minh Quân (23 tuổi, nhân viên truyền thông) dù đã có một công việc ổn định mà nhiều người mơ ước nhưng cũng cảm thấy áp lực khi phải "đóng quá nhiều vai diễn": “Có lúc mình cảm thấy mình có rất nhiều ‘phiên bản’. Trên mạng thì khác, đi làm thì khác, ở nhà lại khác. Nhưng càng cố gắng trở thành một người thành công trong mắt người khác, mình lại càng không biết mình thật sự là ai, mình thích gì”.

Một nghịch lý khác cũng xuất hiện khi người trẻ có nhiều cơ hội hơn để lựa chọn, nhưng lại ít khả năng gắn bó với lựa chọn của mình. Khi mọi cánh cửa đều mở, mỗi quyết định đều đi kèm với cảm giác có thể đã chọn sai. Sự hoài nghi kéo dài khiến họ khó hình thành một bản sắc rõ ràng, bởi danh tính không chỉ được tạo ra từ việc lựa chọn, mà còn từ việc kiên trì với lựa chọn đó.

Không biết mình là ai - khủng hoảng hay cơ hội?

Trạng thái “không biết mình là ai” đứng ở các khía cạnh thì không hoàn toàn tiêu cực. Nó là dấu hiệu của một quá trình nhận thức đang diễn ra. Việc đặt câu hỏi về bản thân dù đầy hoang mang lại chính là bước khởi đầu để hình thành một cái tôi độc lập. Vấn đề không nằm ở việc có câu trả lời ngay lập tức, mà ở việc người trẻ có dám đối diện với sự trống rỗng đó hay không.

Thực tế, danh tính không phải là một điểm đến cố định, mà là một quá trình liên tục được định hình qua trải nghiệm, sai lầm và lựa chọn. Việc không biết mình là ai có thể khiến người trẻ chông chênh, nhưng cũng mở ra khả năng để họ tự định nghĩa lại chính mình, thay vì chỉ tiếp nhận những khuôn mẫu có sẵn.

Trong một thời đại mà mọi thứ đều có thể thay đổi nhanh chóng, có lẽ điều khó nhất không phải là tìm ra một phiên bản hoàn hảo của bản thân, mà là giữ được một cảm giác chân thực về mình giữa vô vàn tác động bên ngoài. Và hành trình đó dù không rõ ràng, không dễ dàng vẫn là hành trình cần thiết để mỗi người trẻ thực sự trưởng thành.