Sinh viên chạy đua với bài toán thực tập không lương

(Sóng trẻ) - Trong cuộc đua đi tìm công việc đúng chuyên ngành, sinh viên ngày nay không chỉ cố tìm cho mình một bến đỗ phù hợp mà đi kèm với nó là những lo lắng, băn khoăn về các khoản phí trợ cấp.

Áp lực tài chính đối với sinh viên thực tập 

Những tháng ngày thực tập vốn được coi là cầu nối đưa sinh viên từ giảng đường bước ra thực tế. Thế nhưng, đằng sau sự hào hứng lại là những nỗi lo toan trĩu nặng về chi phí sinh hoạt. Trong bối cảnh giá cả hàng hóa, tiền thuê nhà, xăng xe liên tục nhích tăng, việc phải duy trì cuộc sống hàng ngày với mức thu nhập gần như không có đang trở thành một bài toán vô cùng hóc búa đối với nhiều bạn trẻ.

Đối mặt với khoản trợ cấp 0 đồng từ doanh nghiệp, nhiều sinh viên buộc phải co kéo, cắt giảm tối đa các nhu cầu cơ bản nhất. Bạn Lâm Ngọc Quỳnh (21 tuổi, Hà Nội) hiện đang thực tập ngành Truyền thông là một ví dụ điển hình cho bức tranh chật vật ấy. 

Những bữa ăn qua loa, sự tính toán chi tiết từng đồng tiền trọ, tiền ăn hàng ngày đã trở thành thói quen quen thuộc, khi mà gánh nặng tài chính đè nặng lên vai trước cả khi các bạn chính thức nhận tấm bằng tốt nghiệp.

Lực hút từ hai chữ “đúng ngành” 

Dù đối mặt với vô vàn áp lực cơm áo gạo tiền, không ít sinh viên vẫn kiên trì bám trụ với những vị trí thực tập không lương. Động lực lớn nhất giúp các bạn vượt qua giai đoạn chật vật này chính là nỗi sợ “lệch hướng” sự nghiệp. 

Dẫu biết những công việc làm thêm trái ngành có thể mang lại nguồn thu nhập tức thì, nhưng chúng lại không thể tích lũy kiến thức chuyên môn. Ra trường với một hồ sơ trắng về kinh nghiệm thực tế đồng nghĩa với việc tự vứt bỏ lợi thế cạnh tranh trên thị trường lao động vốn đã vô cùng khắc nghiệt.

Bên cạnh đó, khát khao xây dựng một hồ sơ xin việc đẹp với những sản phẩm, dự án thực tế đúng chuyên môn là lý do níu chân các bạn trẻ. Mỗi chiến dịch, mỗi bài viết hay dự án hoàn thành trong kỳ thực tập chính là tấm “thẻ hành nghề” giá trị nhất để chứng minh năng lực với nhà tuyển dụng sau khi ra trường.

Đặc biệt, tiềm năng trở thành chính thức là mục tiêu sau cùng mà nhiều thực tập sinh hướng tới. Chấp nhận giai đoạn vất vả ban đầu, chịu đựng những thiếu thốn về mặt tài chính, các bạn trẻ đặt cược sự nỗ lực của mình vào hy vọng được doanh nghiệp ghi nhận. Một suất nhân viên chính thức có lương cùng cơ hội thăng tiến rõ ràng sau kỳ thực tập chính là phần thưởng vô giá, xứng đáng cho mọi sự đánh đổi và kiên trì ở thời điểm hiện tại.

Lối thoát cho bài toán thực tập không lương

Trước áp lực tài chính trong quá trình thực tập, câu hỏi đặt ra không chỉ là làm thế nào để sinh viên có thêm thu nhập, mà còn là làm sao để các bạn vừa bảo đảm cuộc sống, vừa không bỏ lỡ cơ hội tích lũy kinh nghiệm chuyên môn.

Để giảm bớt gánh nặng tài chính trong quá trình thực tập, sinh viên cần chủ động cân đối chi tiêu, xác định rõ các khoản chi tiêu thiết yếu. Trao đổi về vấn đề này, thầy Bùi Đức Anh Linh, giảng viên Viện Báo chí - Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng: “Đối với mức chi tiêu cá nhân các bạn phải xác định rõ cái gì phải chi, nên chi và muốn chi. Trong đó 'phải chi' chính là chi phí sinh hoạt tối thiểu mà các bạn phải cân nhắc với số tiền mình có được hàng tháng. Phải dự trù chính xác để không bị thiếu hụt”. 

Bên cạnh đó, sinh viên có thể chủ động trao đổi với doanh nghiệp về các khoản hỗ trợ như tiền ăn trưa, gửi xe, đi lại hoặc lựa chọn công việc đúng chuyên môn theo hình thức bán thời gian, làm việc kết hợp trực tuyến và trực tiếp để cân bằng giữa tích lũy kinh nghiệm với kiếm thêm thu nhập.

Về phía doanh nghiệp, việc xây dựng chính sách phụ cấp phù hợp, minh bạch quyền lợi và ghi nhận giá trị sản phẩm do thực tập sinh thực hiện sẽ góp phần tạo môi trường học nghề công bằng hơn. Trong khi đó, nhà trường cần tăng cường kết nối với các đơn vị tiếp nhận có chế độ đãi ngộ phù hợp, đồng thời nghiên cứu các chương trình học bổng, quỹ hỗ trợ chi phí thực tập dành cho sinh viên có hoàn cảnh khó khăn.

Khát khao làm đúng ngành, tích lũy kinh nghiệm và phát triển bản thân của sinh viên là điều đáng trân trọng. Thế nhưng, đam mê nghề nghiệp không nên đồng nghĩa với việc phải đánh đổi những nhu cầu thiết yếu để duy trì cơ hội học hỏi.

Một kỳ thực tập thực sự có ý nghĩa cần mang lại giá trị chuyên môn và những điều kiện phù hợp để sinh viên phát triển. Doanh nghiệp và xã hội cần tạo điều kiện để người trẻ không phải "đánh đổi bữa ăn" chỉ để đổi lấy cơ hội học nghề đúng ngành. Bởi người trẻ cần cơ hội để theo đuổi đam mê, nhưng cũng cần những điều kiện sống tối thiểu để có thể đi đường dài với nghề.