Vượt qua gánh nặng mưu sinh, người thầy giữ trọn ngọn lửa gieo chữ
(Sóng trẻ) - Gần 40 năm gắn bó với bục giảng, gánh nặng mưu sinh thời bao cấp từng có lúc níu chân thầy giáo Nguyễn Quốc Đàm. Nhờ điểm tựa gia đình, ông vẫn kiên cường ở lại để cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp “trồng người”.
Ngã rẽ bất ngờ tuổi thanh xuân
Con đường đến với nghề giáo của thầy Nguyễn Quốc Đàm từng mở ra đầy hứa hẹn khi năm 1968, ông đã xuất sắc trở thành sinh viên của khoa Vật lý, Đại học Sư phạm Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, thầy trở về quê nhà, bắt đầu những giờ lên lớp đầu tiên tại Trường THPT Tiên Hưng, Thái Bình (nay là Hưng Yên).
Đến năm 1979, thầy chuyển về công tác tại Trường Bổ túc văn hóa cấp 3 của tỉnh (nay là Trung tâm GDNN - GDTX Thái Bình). Tuy nhiên, niềm vui chưa trọn vẹn được bao lâu thì đợt sáp nhập các cơ sở giáo dục năm đó khiến nhiều trường học rơi vào cảnh thừa giáo viên, thiếu học sinh. Chính khoảnh khắc lớp học vắng bóng học sinh và đồng lương không đủ sống ấy đã đặt lòng yêu nghề của ông trước một thử thách nghiệt ngã.
Đời sống kinh tế khó khăn thời bao cấp khiến nhiều giáo viên phải tạm gác lại chuyên môn, xoay xở đủ nghề để trang trải cuộc sống. Là trụ cột gia đình, thầy Đàm từng nhiều lần đối diện giữa đam mê bục giảng và áp lực mưu sinh. Có những giờ lên lớp, viên phấn trên tay ông dường như nặng hơn bởi gánh nặng cơm áo của cả gia đình.
Nhớ lại giai đoạn chật vật nhất với nghề, thầy Đàm bùi ngùi chia sẻ: “Lúc đó trường lớp sáp nhập, đồng lương eo hẹp, tôi từng có ý định viết đơn xin đi xuất khẩu lao động để lo bữa cơm cho các con, dẫu trong lòng không đành rời xa bục giảng”.
Lấy mồ hôi gánh đỡ bụi phấn
Giữa lúc chênh vênh ấy, người bạn đời của ông, bà Nguyễn Thị Hoa đã kiên quyết can ngăn. Hiểu được tình yêu nghề của chồng, thay vì để chồng phải đầu hàng trước hoàn cảnh, bà cùng các con gánh vác, xoay xở làm kinh tế phụ ngay tại nhà. Người vợ tảo tần đã biến căn nhà nhỏ thành một xưởng gia công với đủ thứ việc mưu sinh.
Ban ngày lên lớp với áo sơ mi chỉn chu, tối về thầy lại cùng vợ con gói bánh pháo, đánh bóng vành xe, nuôi thêm lợn gà để trang trải cuộc sống. Quan điểm của hai vợ chồng khi ấy rất rõ ràng: tự lực cánh sinh bằng mồ hôi công sức để giữ lấy nghề giáo, tuyệt đối không trông chờ, ỷ lại.
Bà Hoa xúc động kể lại những tháng ngày vượt khó bằng đôi bàn tay chai sạn: “Dù phải làm đủ nghề cực nhọc khác, nhưng tôi luôn động viên ông ấy giữ lấy nghề cao quý. Vợ chồng con cái cứ bảo ban nhau tích góp, mỗi ngày cố gắng thêm thì sẽ vượt qua được khó khăn”.
Để giữ được sự thanh cao của nghề giáo, cả gia đình đã đánh đổi bằng những đêm tăng ca lao động. Nhưng chính sự hy sinh lặng thầm ấy đã trở thành tấm khiên vững chắc, ngăn nỗi lo cơm áo len lỏi vào từng trang giáo án. Mồ hôi nhọc nhằn nơi góc nhà đã gánh vác trọn vẹn bụi phấn trên bục giảng, giúp thầy Đàm vững tin tiếp tục trao đi những con chữ.
Những dấu ấn tự hào
Khi kinh tế gia đình đi vào ổn định, thầy Đàm dành toàn bộ tâm trí cho công tác chuyên môn. Bằng việc liên tục trau dồi nghiệp vụ và đổi mới phương pháp giảng dạy, ông nhanh chóng khẳng định được năng lực và uy tín trong tập thể sư phạm. Những kết quả thực tế từ bục giảng chính là tiền đề quan trọng để ông được tín nhiệm giao phó các vị trí quản lý sau này.
Dấu ấn quản lý của thầy Đàm được khẳng định khi ông lần lượt giữ chức Phó Giám đốc năm 1995 và tiếp đó là chức Giám đốc Trung tâm Giáo dục Nghề nghiệp - Giáo dục Thường xuyên Thái Bình - nay thuộc tỉnh Hưng Yên năm 2005. Dưới sự dẫn dắt của ông, nhà trường đã vượt khó vươn lên thành điểm sáng của ngành giáo dục, vinh dự nhận Huân chương Lao động hạng Ba (năm 1995).
Song song với thành tích chung, thầy Đàm nhiều năm liền đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh. Đặc biệt, đúng dịp 20/11/2009, ông vinh dự nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì sự nghiệp Giáo dục. Nghỉ hưu năm 2011, ông vẫn bền bỉ gánh vác vai trò Bí thư chi bộ 5 khóa liền tại Tổ 25 (sau này là Tổ 15) phường Trần Lãm, tỉnh Hưng Yên và hiện là Trưởng ban liên lạc hưu trí của Trung tâm GDTX thành phố.
Niềm tự hào lớn nhất của ông bà sau những năm tháng nhọc nhằn là sự trưởng thành của ba người con trai. Đến nay, cả ba anh em đều đã tốt nghiệp đại học, lập gia đình và xây dựng sự nghiệp vững vàng tại Thủ đô. Không chỉ là người cha, thầy Đàm còn là tấm gương sáng về bản lĩnh và nhân cách để các con soi mình trưởng thành.
Thượng tá Nguyễn Quốc Nghị - con cả của gia đình bộc bạch: “Hình ảnh bố soi đèn miệt mài bên trang giáo án, còn mẹ thức khuya gói từng vỏ pháo là bài học lớn nhất về sự bền bỉ, dạy anh em tôi biết cách vượt qua gian khó để cống hiến và trưởng thành”.
Câu chuyện giữ nghề của thầy Nguyễn Quốc Đàm đi qua thời bao cấp mang tính biểu tượng sâu sắc về bản lĩnh của một thế hệ nhà giáo. Đó là minh chứng chân thực cho thấy đằng sau những tấm huân chương lấp lánh trên bục giảng, luôn có bóng dáng của giọt mồ hôi thầm lặng dưới mái ấm gia đình.


