Chuyện nghề đi biển: Nhát dao giữ mạng và gánh nặng nợ nần sau bão

(Sóng trẻ) - Với ngư dân Cát Hải, nhát dao chặt đứt mẻ lưới giữa sóng dữ là lựa chọn nghiệt ngã để sinh tồn. Khi về bờ, họ lại bất lực nhìn cơ nghiệp bị bão táp vùi dập. Dẫu trắng tay, người dân nơi đây vẫn kiên cường bám biển.

Con dao 'hộ mệnh'

Ngồi trên con thuyền đang lênh đênh trên biển Cát Hải, anh Nguyễn Văn Hùng (46 tuổi) đưa tay chỉ vào con dao thép được buộc chặt ở mũi thuyền. Với anh Hùng và các ngư dân nơi đây, đó là vật bất ly thân dùng để tự tay cắt bỏ mẻ lưới nặng trĩu cá, chấp nhận mất trắng để cứu lấy mạng sống khi những đợt sóng dữ ập đến.

Trong quá trình đi biển, anh Hùng cho biết những đợt sóng cao, dài có thể bất ngờ ập đến với sức mạnh khủng khiếp, đủ sức nhấc bổng hoặc nhấn chìm tàu thuyền, ngay cả khi bầu trời vẫn tưởng chừng như yên ả. Anh kể lại lúc sóng lừng nổi lên, hàng trăm mét lưới đang nặng trĩu cá dưới kia không còn là "lộc biển" nữa, nó là cái thòng lọng. 

Mắt đỏ hoe dõi theo những cơn sóng ngoài khơi, anh bộc bạch: "Giữa cơn giông dữ, nếu không kịp thu lưới để giải phóng thì sức cản của giàn lưới sẽ thành 'mỏ neo' kéo ngược tàu lại. Khi những mẻ lưới bị dòng nước xiết ghì chặt, đuôi tàu sẽ bị kéo thấp xuống, khiến cho con tàu mất đi khả năng lướt trên sóng và dễ bị lật úp khi gặp những đợt sóng đánh ngang". 

Trong khoảnh khắc đối diện giữa ranh giới mong manh giữa sự sống và nguy hiểm, quyết định chặt đứt toàn bộ dây lưới của ngư dân tại Cát Hải không chỉ là phản xạ sinh tồn tự nhiên mà còn là lựa chọn dứt khoát. Mẻ lưới đánh cá có thể mất nhưng người và tàu phải còn đường trở về. Đây cũng chính là cách để những người đi biển giữ lấy mạng sống của mình trước sức mạnh không thể lường của biển khơi. 

Gánh nặng để lại sau bão

Nếu ngoài khơi xa, người ngư dân có thể chủ động vung dao để sinh tồn, thì tại bến đậu, họ chỉ có thể bất lực trước sự tàn phá của thiên tai. Để đổi lấy sự an toàn trên đất liền, đôi khi là cảnh bất lực nhìn gia sản cả đời bị sóng gió vùi dập. 

Ngư dân Cát Hải từng trải qua nhiều cơn bão lớn như bão Matmo hay Bualoi. Sau mỗi lần chống chọi, kinh nghiệm ứng phó dần được tích lũy, từ việc neo đậu tàu thuyền đến gia cố nhà cửa, giúp giảm phần nào thiệt hại. Thế nhưng, ký ức về bão Yagi vẫn khiến nhiều người chưa nguôi ám ảnh, bởi khi đó, sự chuẩn bị và kinh nghiệm ứng phó còn hạn chế, khiến thiệt hại trở nên nặng nề hơn.

Ngồi trên con thuyền đã được sửa sang sau cơn bão Yagi tại cảng cá Trân Châu (đặc khu Cát Hải), chị Đào Thị Hương (48 tuổi) vẫn nhớ như in khoảnh khắc kinh hoàng năm ấy. Chị kể, trong tiếng gió gào và sóng dữ, hai mẹ con chỉ biết co mình trong căn nhà đá ven biển, bất lực nhìn con tàu bị hất tung lên bờ kè rồi quật nát ngay trước mắt. “Lúc đó, chúng tôi không thể làm gì ngoài việc cầu mong mọi người đều bình an”, chị Hương nghẹn ngào.

Với những người làm nghề biển, mất tàu đồng nghĩa với mất kế sinh nhai. Sau mỗi đợt bão, con số thiệt hại tại Cát Hải có thể lên đến hàng trăm triệu đồng. Có khi chi phí sửa chữa tàu thuyền chồng chất lên khoản nợ vay đóng tàu cũ.

Trước những thiệt hại lặp lại sau mỗi mùa giông bão, ngư dân Cát Hải vẫn duy trì hoạt động bám biển và từng bước khôi phục. Việc tiếp tục ra khơi không chỉ là lựa chọn mưu sinh mà còn phản ánh đặc thù sinh kế của địa phương ven biển. Trong bối cảnh rủi ro thiên tai ngày càng khó lường, bài toán ổn định đời sống cho ngư dân vẫn cần những giải pháp bền vững cả người dân và cơ quan chức năng.