Homeschool và những điều bạn cần biết

(Sóng trẻ) -  Trước xu hướng đa dạng hoá nền giáo dục, Homeschool đang dần thu hút sự quan tâm của nhiều bậc phụ huynh.Hình thức giáo dục này cho phép học sinh học tập linh hoạt và phát triển theo năng lực, sở thích của bản thân. Song với đó Homeschool cũng đặt ra những câu hỏi lớn về tính hiệu quả và sự quản lý trong hệ thống giáo dục Việt Nam. 

Giáo dục mở ra nhiều lựa chọn, Homeschool dần được thu hút. 

Homeschool xuất hiện từ những  năm 1970 tại Hoa Kỳ và phát triển mạnh ở nhiều quốc gia phương Tây, tuy nhiên tại Việt Nam đây vẫn là khái niệm này còn khá mới mẻ và chưa được sự công nhận chính thức trong hệ thống giáo dục. Trong thời gian đại dịch Covid-19 bùng phát, đã thúc đẩy sự quan tâm của nhiều bậc phụ huynh đến với phương pháp học tập này, họ tìm kiếm những cách tiếp cận linh hoạt để đáp ứng nhu cầu cá nhân của con cái. 

Nhiều phụ huynh lựa chọn cho con học tại nhà vì những lý do khác nhau, trong đó tính linh hoạt và sự chủ động trong việc học thường được đặt lên hàng đầu. Với mô hình này, cho phép phụ huynh tự quyết định chương trình học phù hợp với khả năng và sở thích của học sinh, đồng thời điều chỉnh thời gian học tập theo nhu cầu sinh hoạt của gia đình. Bên cạnh đó, việc học cũng không bị gò bó trong một không gian cố định mà linh hoạt thay đổi địa điểm học tập.

Không chỉ dừng lại ở các kiến thức tự nhiên xã hội, chương trình học tại nhà cho phép phụ huynh học sinh bổ sung những môn học hữu ích cho cuộc sống trưởng thành. Được rèn luyện các kỹ năng sống quan trọng nấu ăn, quản lý và sử dụng tiền hợp lý hay kỹ năng giải quyết các vấn đề. 

Theo Tiến sĩ Giáo dục, Nguyễn Quốc Vương chia sẻ: “ Trường học không chỉ là nơi học kiến thức mà còn là môi trường để học sinh giao tiếp, hợp tác và hình thành các kỹ năng xã hội. Nếu gia đình chọn giáo dục theo phương pháp homeschool, gia đình cần tạo điều kiện để trẻ tham gia các hoạt động cộng đồng, câu lạc bộ.” 

Tính đến nay số lượng học sinh tham gia chương trình học Homeschool chưa có số liệu thống kê cụ thể, nhưng mối quan tâm về Homeschool của phụ huynh tăng lên theo từng năm. Ví dụ, nhóm “ Homeschooling in Vietnam” trên nền tảng Facebook với số lượng người tham gia đạt 27,8 nghìn thành viên tính đến tháng 3 năm 2026. Một nhóm khác có tên “Homeschooling và những người bạn” là nhóm công khai chia sẻ các tri thức và kinh nghiệm trong quá trình cho con theo học, nhóm được thành lập năm 2028 và số lượng người tham gia đến tháng 3 năm 2026 đạt 38,6 nghìn thành viên. 

Homeschool linh hoạt nhưng không buông lỏng kỷ luật. 

Khi giáo dục ngày càng đa dạng hoá, homeschool không còn là một lựa chọn xa lạ mà dần trở thành xu hướng được nhiều gia đình quan tâm. Tuy nhiên để việc học tại nhà thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ nằm ở sự linh hoạt mà còn ở cách tổ chức học tập một cách khoa học và có định hướng rõ ràng. 

Học sinh cần có kế hoạch học tập cụ thể, dù không đến trường nhưng việc xây dựng thời khoá biểu rõ ràng theo ngày hoặc tuần sẽ giúp duy trì thói quen học tập ổn định. Kế hoạch này nên cân bằng giữ các môn học chính và các môn kỹ năng bổ trợ, tránh tình trạng học lệch hay thiếu nền tảng kiến thức cơ bản.

Mục tiêu học tập rõ ràng là yếu tố then chốt, học sinh và phụ huynh cần xác định mình đang học để đạt được mục tiêu gì: hoàn thành chương trình tương đương phổ thông, phát triển năng lực cá nhân hay chuẩn bị cho các kỳ thi. Khi có mục tiêu cụ thể, việc học sẽ có định hướng và tránh bị rời rạc.

Một yếu tố quan trọng khác là đa dạng hoá phương pháp học, homeschool không chỉ nên gói gọn trọng sách vở mà cần kết hợp học qua trải nghiệm thực tế như tham quan, thực hành hay thăm gia các dự án cá nhân. Điều này giúp học sinh hiểu sâu và nhớ lâu hơn, đồng thời phát triển tư duy độc lập.Như chia sẻ của Tiến sĩ Giáo dục Nguyễn Quốc, học tại nhà không thể thay thế hoàn toàn môi trường xã hội. Vì vậy, học sinh homeschool cần được kết nối với cộng đồng, thông qua các câu lạc bộ, hoạt động ngoại khoá hoặc nhóm học tập. Đây là cách để rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác và thích nghi những yếu tố rất quan trọng cho sự phát triển toàn diện. 

Phụ huynh học sinh khi cho con theo học Homeschool không chỉ là người chỉ dạy mà còn là người đi cùng con trong suốt quá trình học tập. Bố mẹ cần xây dựng cho con thói quen tự giác học tập, tự tìm kiếm các thông tin. Đồng thời vừa là người định hướng vừa là người trao quyền cho học sinh.

Homeschool mang lại khá nhiều cơ hội cho học sinh, nhưng không phải cứ học ở nhà là sẽ hiệu quả. Muốn học tốt cần có kế hoạch rõ ràng, lộ trình học nghiêm túc và không tách rời khỏi đời sống xã hội.