Khi hoạt động ngoại khóa trở thành thước đo của sinh viên

(Sóng trẻ) - Không chỉ dừng lại ở sở thích hay kỹ năng mềm tự nguyện, việc tham gia dồn dập vào các câu lạc bộ, cuộc thi, dự án và chiến dịch tình nguyện đang dần trở thành một chuẩn mực ngầm, một “thước đo” năng lực của giới trẻ ghế nhà trường.

Từ nhu cầu chính đáng đến “cuộc đua”

Bước chân vào giảng đường đại học, bên cạnh những buổi lên lớp, điều đầu tiên đập vào mắt các tân sinh viên không phải là điểm số, mà là vô số poster tuyển thành viên từ các câu lạc bộ (CLB), tổ chức sinh viên,.... Từ học thuật, nghệ thuật đến truyền thông, tình nguyện - mỗi nơi đều mở ra những cơ hội hấp dẫn để trải nghiệm.

Lịch của Võ Huy Quyết (sinh viên năm hai Học viện Báo chí và Tuyên truyền) kín đặc từ thứ Hai đến Chủ nhật. Sáng lên giảng đường, chiều họp ban truyền thông của câu lạc bộ, tối làm dự án cho cuộc thi, cuối tuần có thể đi tình nguyện. “Mình tham gia ba câu lạc bộ, một cuộc thi và một chương trình thiện nguyện. Nhìn bạn bè ai cũng có thành tích, mình sợ bị bỏ lại phía sau”, Huy Quyết chia sẻ.

Đằng sau những lịch trình kín đặc ấy đôi khi không đơn thuần là sự năng động hay mong muốn khám phá bản thân, mà còn là tâm lý sợ bị bỏ lại phía sau. Trên mạng xã hội, hình ảnh bạn bè liên tục xuất hiện tại các sự kiện, cuộc thi, dự án hay nhận những chứng nhận mới dễ tạo ra cảm giác rằng ai cũng đang tiến về phía trước, chỉ riêng mình đứng yên. 

Cái giá phải trả

Không thể phủ nhận ngoại khóa mang lại nhiều lợi ích: rèn kỹ năng mềm, mở rộng quan hệ, tích lũy kinh nghiệm thực tế mà giảng đường chưa kịp trang bị. Nhiều nhà tuyển dụng cũng đánh giá cao ứng viên có hoạt động ngoài giờ học, bởi đó là minh chứng cho tinh thần chủ động, khả năng làm việc nhóm và quản lý thời gian.

Những bài đăng về thành tích, chức vụ trong câu lạc bộ hay cơ hội được tham gia các chương trình lớn vô tình tạo nên một cuộc so sánh âm thầm. Khi đó, sinh viên có thể đăng ký thêm hoạt động không phải vì thực sự yêu thích, mà vì lo ngại bản thân sẽ trở nên kém nổi bật trong mắt bạn bè hoặc nhà tuyển dụng.

Bên cạnh áp lực thời gian, cuộc đua ngoại khóa còn đặt ra câu hỏi về sự bình đẳng trong cơ hội phát triển. Không phải sinh viên nào cũng có điều kiện dành nhiều thời gian cho các câu lạc bộ hay chương trình bên ngoài giảng đường. Những người phải làm thêm để trang trải chi phí sinh hoạt, sinh viên ở xa gia đình hoặc có lịch học dày đặc thường khó duy trì sự hiện diện tại nhiều hoạt động. 

Đánh giá năng lực không chỉ qua số lượng hoạt động

Trong khi đó, nếu kinh nghiệm ngoại khóa ngày càng được xem là một tiêu chí ngầm để đánh giá năng lực, những sinh viên có ít điều kiện tham gia có thể vô tình rơi vào thế bất lợi. Điều này đặt ra yêu cầu cần nhìn nhận năng lực sinh viên một cách toàn diện, thay vì chỉ đánh giá qua số lượng hoạt động mà họ có thể tham gia.

Áp lực còn đến từ việc cân bằng giữa học tập và hoạt động. Khi không biết sắp xếp ưu tiên, việc học dễ bị ảnh hưởng, còn sức khỏe và tinh thần cũng nhanh chóng cạn kiệt. Nguyễn Quang Trường (19 tuổi, trường Đại học Quốc gia Hà Nội) thừa nhận từng có học kỳ điểm số tụt dốc vì quá nhiều đầu việc. “Mình họp đến khuya, sáng hôm sau đi học trong tình trạng mệt mỏi. Có lúc thấy mình làm tất cả nhưng không làm tốt cái nào”, Trường kể.

Theo Trường, bài học lớn nhất không phải là bỏ hoạt động, mà là chọn lọc và biết đặt ưu tiên. Bạn bắt đầu xác định hoạt động nào phù hợp với mục tiêu của bản thân, hoạt động nào có thể nhường lại cho người khác, đồng thời dành khoảng thời gian cố định cho việc học và nghỉ ngơi. “Ngoại khóa không phải cuộc đua xem ai tham gia nhiều hơn. Quan trọng là mình học được gì và vẫn đủ sức để đi tiếp”, Trường bày tỏ.

Việc giữ cân bằng không chỉ có lợi cho riêng mỗi sinh viên mà còn tác động đến cả tập thể mà các bạn tham gia. Một thành viên làm việc trong trạng thái quá tải thường khó giữ cam kết, dễ bỏ sót công việc và khiến những người còn lại phải gánh thêm phần việc dở dang. Ngược lại, người biết sắp xếp quỹ thời gian hợp lý có thể đóng góp đều đặn, giữ được sự tập trung và giữ chữ tín với đồng đội. Nhìn từ góc độ này, cân bằng không phải là sự rút lui khỏi hoạt động, mà là cách để mỗi người đóng góp bền bỉ và có trách nhiệm hơn trong một môi trường chung.

Hoạt động ngoại khóa mang lại cho sinh viên cơ hội rèn kỹ năng và hoàn thiện bản thân. Tuy vậy, giá trị của ngoại khóa không nằm ở số lượng hoạt động tham gia, mà ở việc mỗi sinh viên hiểu rõ mục tiêu của mình và biết cân bằng giữa trải nghiệm thực tế với việc học tập, nền tảng cho con đường nghề nghiệp sau này.