Mùa lá dong gọi Tết

(Sóng trẻ) - Bước vào mùa tiêu thụ lớn, thị trường lá dong ghi nhận nhiều thay đổi. Tại làng Tràng Cát (Thanh Oai, Hà Nội) nhịp sản xuất và giao thương tại đang tăng tốc để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Chăm lá chờ vụ lớn nhất năm

Tại làng trồng lá dong Tràng Cát (Thanh Oai, Hà Nội), nơi được xem là "thủ phủ" lá dong miền Bắc, dịp cuối năm là thời điểm tiêu thụ lớn nhất. Đây cũng là giai đoạn người dân tất bật chăm sóc để đảm bảo chất lượng lá. Để có được những bó lá đạt tiêu chuẩn, người trồng phải chăm sóc cẩn thận quanh năm và phụ thuộc nhiều vào yếu tố thời tiết.

Bà Nguyễn Thị Lan (74 tuổi, người dân làng Tràng Cát) cho biết gia đình phải khoan giếng riêng để tưới nước thường xuyên, đảm bảo độ ẩm cho cây phát triển ổn định. Bên cạnh đó, áp lực chi phí cũng trở thành vấn đề trăn trở của người nông dân. “Với mỗi sào dong, người dân phải đầu tư từ 5 đến 7 tạ phân chuồng để lá xanh và dày”, bà Lan tâm sự.

Trước chi phí đầu tư ngày càng tăng, người trồng lá dong ở Tràng Cát phải chủ động điều chỉnh phương thức canh tác để giảm rủi ro. Để tránh dồn hàng và bảo toàn lợi nhuận, nhiều hộ dân lựa chọn phân chia diện tích trồng, sắp xếp thời điểm thu hoạch và kiểm soát độ non của lá.

Hiện nay, nghề trồng lá Tràng Cát vẫn đang nuôi sống nhiều hộ dân, nhưng sự thay đổi của thời tiết, chi phí và đầu ra khiến thu nhập khó ổn định. Những rủi ro này không chỉ tác động đến hiệu quả kinh tế trước mắt mà còn khiến sinh kế của người trồng trở nên bấp bênh hơn khi thị trường liên tục thay đổi.

Thị trường lá dong vào mùa cao điểm

Vào giai đoạn cao điểm dịp sát Tết, việc thu hoạch đồng loạt tạo ra áp lực cung ứng lớn, mặt bằng giá chung ít biến động nhưng vẫn có sự phân hoá theo chất lượng thương phẩm. Sự phân hoá này chủ yếu xuất phát từ các quy chuẩn phân loại khác nhau về kích cỡ và độ dày của lá đến từ phía thương lái.

Lá thường được chia thành ba loại khác nhau, với các mức giá chênh lệch khoảng 5-10.000 đồng/bó. Loại 1 là những lá bản rộng, đều và đẹp sẽ có mức giá cao nhất, lá loại 2 và 3 thường có kích thước nhỏ hoặc có khuyết điểm như rách, bị sâu ăn nên có giá thấp hơn.

Nhìn chung, đầu ra thị trường vẫn quyết định giá trị của lá dong và thu nhập người trồng. Tuy nhiên, biến động không chỉ nằm ở giá cả hay kênh phân phối, mà còn nhu cầu mua của người tiêu dùng. Thị trường cuối vụ vì thế ghi nhận sự phân hóa rõ rệt về sức mua giữa các nhóm khách hàng.

Sắc lá dong giữ vị Tết

Thói quen tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán có nhiều thay đổi trong những năm gần đây, kéo theo sự điều chỉnh nhất định về sức mua lá dong tại các chợ truyền thống. Dù lượng khách mua lẻ không còn sôi động như trước, thị trường lá dong vẫn giữ được vị thế khi nhu cầu tự gói bánh để duy trì không khí Tết vẫn còn ở nhiều hộ gia đình.

Ngoài giá cả, người mua đặc biệt quan tâm đến chất lượng của lá. Nhiều khách hàng sẵn sàng mua giá cao để có lá đẹp, bởi đây là yếu tố quyết định bánh sau khi luộc giữ được màu sắc, khuôn dáng và độ bền. Bên cạnh đó, thời điểm thu hoạch cũng được cân nhắc kỹ, nhằm đảm bảo lá đủ tươi, đáp ứng yêu cầu của người mua trong mùa Tết.

Không chỉ là nguyên liệu gói bánh, lá dong còn gắn với ký ức và nếp sinh hoạt ngày Tết của nhiều gia đình. Bánh chưng, với lớp lá dong xanh bao bọc bên ngoài, tượng trưng cho sự sum vầy và trọn vẹn trong mâm cỗ đầu năm. Vì thế, việc tự tay lựa lá, gói bánh không đơn thuần là chuẩn bị thực phẩm, mà còn là cách gìn giữ phong tục truyền thống.

Dù vẫn còn những gia đình tự gói bánh chưng từ những công đoạn nhỏ nhất, nhưng số lượng ấy đang dần thưa đi khi nhiều người lựa chọn mua bánh làm sẵn để tiết kiệm thời gian. Thị trường lá dong phản chiếu sự chuyển dịch trong đời sống Tết. Trước sự thay đổi nhanh chóng, nghề trồng lá dong cũng đứng trước yêu cầu phải thích nghi để tiếp tục tồn tại cùng thời đại.