Na Uy chuyển đổi sang xe điện toàn diện, bài học cho Việt Nam

(Sóng trẻ) - Từ một quốc gia gắn liền với ngành dầu mỏ, Na Uy nay trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới với tỷ lệ sử dụng xe điện ngày càng cao. Thành công này không chỉ thúc đẩy quá trình chuyển đổi giao thông xanh mà còn mang đến nhiều kinh nghiệm đáng tham khảo cho Việt Nam.

Làn sóng xe điện tại Na Uy định hình lại thị trường giao thông và môi trường đô thị

Na Uy được đánh giá là một trong những quốc gia đi đầu trên thế giới trong quá trình chuyển đổi sang các phương tiện giao thông điện hóa. Năm 2017, nước này đặt ra mục tiêu đến năm 2025, 100% xe mới bán ra thị trường phải là các phương tiện không phát thải, chủ yếu là xe điện. Trong năm 2025, xe điện chạy pin (BEV) chiếm 95,9% tổng số xe mới bán ra tại Na Uy, trong khi xe sử dụng động cơ đốt trong (ICE) chỉ còn khoảng hơn 4% thị phần, cho thấy xu hướng chuyển dịch gần như hoàn toàn sang xe điện tại quốc gia này.

Kết quả này có được nhờ các chính sách khuyến khích mạnh mẽ của chính phủ, như miễn thuế giá trị gia tăng (VAT), miễn thuế nhập khẩu, giảm phí cầu đường và bãi đỗ xe, đồng thời đầu tư mở rộng hệ thống trạm sạc. Những ưu đãi này giúp xe điện trở nên dễ tiếp cận và cạnh tranh hơn so với các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Bên cạnh tác động đến thị trường, việc thúc đẩy xe điện cũng góp phần cải thiện môi trường. Do phần lớn điện năng của Na Uy được sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo, việc sử dụng xe điện giúp giảm lượng khí thải CO₂ và hạn chế ô nhiễm không khí tại các đô thị. Qua đó, giao thông điện hoá trở thành một phần trong định hướng phát triển giao thông bền vững của quốc gia này.

Bài học cho Việt Nam trong quá trình chuyển đổi sang giao thông điện hóa

Thành công của Na Uy trong quá trình chuyển đổi sang các phương tiện giao thông điện hóa mang lại nhiều gợi mở cho Việt Nam. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và yêu cầu giảm phát thải ngày càng cao, việc thúc đẩy các phương tiện giao thông thân thiện với môi trường đang trở thành một hướng đi quan trọng nhằm hướng tới phát triển giao thông bền vững và cải thiện chất lượng môi trường đô thị.

Thành công của Na Uy cho thấy vai trò then chốt cho một lộ trình chính sách dài hạn, rõ ràng và nhất quán. Quốc gia này đã duy trì định hướng phát triển xe điện trong nhiều năm với các mục tiêu cụ thể, qua đó tạo sự ổn định và niềm tin cho thị trường.

Hệ thống chính sách ưu đãi mạnh mẽ được xem là yếu tố thúc đẩy trực tiếp hành vi tiêu dùng. Việc miễn, giảm nhiều loại thuế và phí đối với xe điện, đồng thời áp dụng chi phí cao hơn cho phương tiện sử dụng nhiên liệu hoá thạch, đã tạo ra sự chênh lệch đủ lớn để khuyến khích người dân chuyển đổi.

Kinh nghiệm từ Na Uy cho thấy hạ tầng trạm sạc cần phát triển song hành, thậm chí đi trước một bước so với tốc độ gia tăng của xe điện. Mạng lưới trạm sạc rộng khắp và thuận tiện là điều kiện quan trọng giúp người dùng yên tâm sử dụng.

Yếu tố nhận thức xã hội cũng đóng vai trò đáng kể. Tại Na Uy, người dân có mức độ quan tâm cao đến vấn đề môi trường, kết hợp với truyền thông hiệu quả đã góp phần thúc đẩy xu hướng lựa chọn phương tiện ít phát thải.

Ông Đàm Hoàng Phúc, Phó trưởng bộ môn ô tô, Đại học Bách Khoa Hà Nội chia sẻ: “Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để thúc đẩy quá trình điện hóa phương tiện giao thông. Tuy nhiên, để xu hướng này phát triển bền vững cần có sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ của Nhà nước, sự đầu tư của các doanh nghiệp hơn hết là sự thay đổi trong thói quen sử dụng phương tiện của người dân”.

Đối với Việt Nam, kinh nghiệm của Na Uy cho thấy quá trình chuyển đổi sang các phương tiện giao thông thân thiện với môi trường cần được triển khai với lộ trình phù hợp và sự phối hợp giữa chính sách hạ tầng, nhận thức xã hội. Bài học này có thể trở thành cơ sở tham khảo quan trọng trong quá trình thúc đẩy giao thông xanh và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai.