Tọa đàm ‘Lửa trên đường ray’: Ký ức về những người hùng trên xe lửa

(Sóng trẻ) - Sáng 10/9, tọa đàm “Lửa trên đường ray” diễn ra tại phường Từ Liêm, Hà Nội. Sự kiện là dịp gặp gỡ, đối thoại với những nhân chứng và người làm đường sắt trong thời kỳ chiến tranh. 

Nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh 2/9, Bảo tàng Hà Nội tổ chức chương trình tọa đàm với chủ đề “Lửa trên đường ray”. Chương trình tái hiện những câu chuyện về đầu máy xe lửa hơi nước 141 - 179 qua ký ức của các cán bộ, công nhân và lái tàu từng gắn bó với tuyến đường sắt trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Buổi tọa đàm có sự tham gia của ông Nguyễn Quang Thắng - Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Xe lửa Gia Lâm; ông Nguyễn Tiến Đà - Giám đốc Bảo tàng Hà Nội; ông Nguyễn Quang Hòa - Phó Giám đốc Trung tâm Sản xuất Chương trình, Tổng Công ty Truyền hình VTVCab; ông Phạm Lê Trung - Giảng viên Khoa Văn hóa Du lịch, Đại học Văn hóa Hà Nội cùng Tổ lái đầu máy 424 Anh hùng, cán bộ, nhân viên ngành đường sắt và đông đảo sinh viên.

Chương trình diễn ra với 3 phần: thực cảnh về câu chuyện người lái tàu thời chiến; tọa đàm “Lửa trên đường ray” với ba tuyến nội dung “Người lái đầu máy - Người giữ đường - Người giữ ký ức” và tri ân các cán bộ ngành Đường sắt có đóng góp trong quá trình đưa đầu máy xe lửa hơi nước 141 - 179 về Ga di sản Bảo tàng Hà Nội.

Mở đầu phần tọa đàm, ông Phạm Văn Cung (86 tuổi), nguyên Phân đoàn trưởng phụ trách kỹ thuật xí nghiệp đầu máy Hà Nội chia sẻ: “Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, tôi được học tập về ngành đường sắt và làm việc trên những đầu máy hơi nước 17 năm từ 1958 - 1975. Khó khăn từ những ngày đầu theo học tại Tổng cục Đường sắt đã dạy tôi biết trân quý mọi khoảnh khắc làm nghề”.

Khi được hỏi về biệt danh “Dũng sĩ lái tàu 50.000 km an toàn”, ông Phạm Văn Cung khiêm tốn không nhận công lao về bản thân. Những đợt thi đua chạy tàu ở xí nghiệp giúp ông và đồng đội tôi rèn được kỹ năng của mình, đảm bảo làm tốt nhiệm vụ được giao. Đồng thời, ông nhấn mạnh sự phối hợp ăn ý, nhịp nhàng của mọi thành viên trong tổ lái mới tạo nên một chuyến tàu an toàn.

Tiếp nối lời chia sẻ của ông Phạm Văn Cung, ông Bùi Đình Lục (78 tuổi), thành viên Tổ lái đầu máy xe lửa 424 Anh hùng nhớ lại: “Trước khi nghỉ hưu năm 2004, tôi có gần 40 năm công tác lái tàu tại xí nghiệp đầu máy Hà Nội. Chặng đường làm nghề của tôi gắn liền với nhiều cột mốc lớn trong cuộc kháng chiến của cả dân tộc, đặc biệt là chuyến tàu thống nhất Bắc Nam đầu tiên”.

Hồi tưởng về chuyến tàu thống nhất 2 miền, ông Bùi Đình Lục tự hào là một trong những thanh niên được lái chuyến xe lửa đầu tiên sau khi non sông liền một dải. “Tàu dừng tại Ga Hà Nội, tôi bồi hồi bước ra sân ga giữa vòng tay chào đón của đồng bào. Khoảnh khắc sum họp toàn dân đã đánh dấu một cột mốc quan trọng trong sự nghiệp của tôi”, ông Lục kể lại.

Bên cạnh tọa đàm, sự kiện còn có không gian trưng bày tư liệu, hình ảnh về lịch sử ngành đường sắt. Thông qua câu chuyện và ký ức của các nhân chứng, công chúng càng thêm trân trọng sự dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và đóng góp thầm lặng của lớp cán bộ, công nhân ngành đường sắt trong những năm tháng gian khó. 

Lắng nghe lời kể của các nhân chứng, bạn Mai Linh (19 tuổi), sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho biết buổi giao lưu đã giúp biết thêm những người hùng làm cầu nối giữa hậu phương và tiền tuyến. "Hành trình làm nghề của các bác là nguồn tư liệu vô giá để người trẻ hiểu sâu hơn về nền hòa bình của đất nước ngày nay", nữ sinh viên chia sẻ. 

Từ những tư liệu tại bảo tàng đến câu chuyện của người từng làm việc trên đường ray, tọa đàm mở ra cách tiếp cận lịch sử gần gũi, chân thật. Qua đó, chương trình hướng tới tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng và ý chí vượt qua gian khổ của các thế hệ đi trước. Đồng thời, sự kiện khơi dậy ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ.