‘Tập hiểu’ tiếng trẻ

(Sóng trẻ) - Ngôn ngữ mạng ngày càng phổ biến trong giao tiếp của giới trẻ, đôi khi tạo khoảng cách giữa các thế hệ. Để thấu hiểu con trẻ, nhiều người lớn bắt đầu cập nhật những cách nói thịnh hành trên mạng xã hội.

“Bá khí”, “đỉnh nóc kịch trần”, “hồng hài nhi” hay “8386”,... là những cách diễn đạt được lan truyền trên mạng xã hội. Ngôn ngữ mạng hiện nay không chỉ giới hạn ở những từ viết tắt, mà còn bao gồm tiếng lóng, cách kết hợp tiếng Việt với tiếng Anh và những câu nói bắt nguồn từ các xu hướng trên mạng xã hội.

Nhờ khả năng chia sẻ nhanh chóng của các nền tảng số, những cách diễn đạt này được sử dụng trong nhiều cuộc trò chuyện với mục đích thể hiện cảm xúc, tạo sự hài hước hoặc bắt nhịp với cộng đồng. Những cách diễn đạt này không chỉ đơn thuần là sự thay đổi trong cách sử dụng từ ngữ, mà còn phản ánh xu hướng giao tiếp của người trẻ trong môi trường số, nơi các trào lưu có thể được tiếp nhận và biến đổi chỉ sau một thời gian ngắn.

Tiếng lóng trong những cuộc trò chuyện của người trẻ

“Trong những cuộc trò chuyện hằng ngày với bạn bè, chúng mình thường sử dụng những cách nói đang thịnh hành trên mạng xã hội để câu chuyện thêm thú vị. Chẳng hạn, thay vì nói “quê mùa”, chúng mình có thể đùa bằng những câu như “mời đoàn mình di chuyển lên núi giúp em” hay dùng cụm từ “cộng điểm vùng”. Mình thấy những cách nói này khiến cuộc trò chuyện trở nên hài hước, gần gũi hơn” - Nguyễn Yến Nhi, học sinh Trường THPT Trần Hưng Đạo chia sẻ.

Không chỉ xuất hiện trong những cuộc trò chuyện trực tiếp, các cách nói thịnh hành còn được người trẻ tiếp nhận và lan truyền chủ yếu thông qua mạng xã hội.

Theo bạn Hoàng Vũ Bảo Ngân (19 tuổi), sinh viên Trường Đại học Thương Mại, TikTok góp phần đưa nhiều cách nói mới đến với người trẻ. Khi một cụm từ trở thành xu hướng, nó có thể nhanh chóng được lan truyền và lặp lại trong các cuộc trò chuyện hằng ngày. Với Ngân, việc sử dụng tiếng lóng khiến những cuộc trò chuyện giữa bạn bè trở nên thoải mái, vui vẻ hơn.

Tuy nhiên, Ngân không thường sử dụng tiếng lóng khi trò chuyện với gia đình hay người lớn tuổi, bởi nhận thức được sự khác biệt trong cách tiếp nhận thông tin và khiếu hài hước giữa các thế hệ. Theo Ngân, việc sử dụng tiếng lóng không nhất thiết tạo ra khoảng cách trong giao tiếp. Nếu người lớn cũng thường xuyên tiếp xúc với các nội dung giải trí trên TikTok và cập nhật những xu hướng mới, những cách nói này đôi khi còn giúp cuộc trò chuyện trở nên gần gũi hơn.

Có thể thấy, tiếng lóng không đơn thuần là cách thay thế từ ngữ thông thường, mà còn góp phần tạo nên sự gần gũi và đồng điệu trong giao tiếp giữa bạn bè. Trên mạng xã hội, một cách nói có thể nhanh chóng được tiếp nhận, lan truyền và trở thành một phần trong những cuộc trò chuyện hằng ngày. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu những cách diễn đạt ấy theo cùng một cách. Sự khác biệt về độ tuổi, trải nghiệm và thói quen tiếp nhận thông tin đôi khi khiến các thế hệ khó nắm bắt ý của nhau, đặc biệt khi những cách nói vốn phổ biến trên không gian mạng được đưa vào giao tiếp ngoài đời thực.

Khi người lớn tập hiểu tiếng trẻ

Mặc dù mang lại sự mới mẻ và thú vị trong giao tiếp giữa những người cùng thế hệ, tiếng lóng trên mạng xã hội đôi khi lại khiến người lớn khó nắm bắt nội dung câu chuyện của con trẻ. Sự khác biệt trong cách sử dụng ngôn ngữ không chỉ nằm ở vốn từ, mà còn bắt nguồn từ những xu hướng và môi trường tiếp nhận thông tin khác nhau giữa các thế hệ.

Với hơn 20 năm đứng lớp, cô Trần Thị Loan, giáo viên trường THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông cho biết ngôn ngữ của học sinh thay đổi rất nhanh. Những cách nói như “flex”, “mãi keo” hay “khum” đôi khi khiến cô phải dừng lại để hiểu đúng sắc thái và ngữ cảnh. Tuy nhiên, điều khiến cô suy ngẫm không chỉ nằm ở sự mới lạ của từ ngữ, mà còn ở cách học sinh thể hiện cảm xúc, cá tính và thế giới riêng qua ngôn ngữ. Theo cô, muốn thấu hiểu học trò, người giáo viên trước hết cần lắng nghe và cập nhật cách các em giao tiếp.

Theo cô Loan, ngôn ngữ giao tiếp của học sinh hiện nay có ba điểm nổi bật: nhanh, ngắn gọn và giàu tính sáng tạo. Nếu trước đây giao tiếp chủ yếu diễn ra trực tiếp, thì ngày nay không gian số có ảnh hưởng rất lớn đến cách sử dụng ngôn ngữ. Tuy nhiên, bên cạnh sự linh hoạt, một số học sinh còn nhầm lẫn giữa ngôn ngữ giao tiếp thân mật với ngôn ngữ học đường, dẫn đến cách diễn đạt thiếu chuẩn mực trong những hoàn cảnh cần sự trang trọng.

“Ngôn ngữ luôn vận động, và cách học sinh sáng tạo từ ngữ phản ánh sự năng động của thế hệ trẻ. Chúng ta không nên phủ nhận hay áp đặt, mà cần hướng dẫn các em biết lựa chọn ngôn ngữ phù hợp với đối tượng, hoàn cảnh và mục đích giao tiếp”, cô Loan chia sẻ. 

“Tập hiểu” tiếng trẻ không có nghĩa là người lớn phải chạy theo mọi xu hướng trên mạng xã hội, cũng không đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi cách diễn đạt. Đó là quá trình lắng nghe để hiểu hơn về thế giới của người trẻ, đồng thời giúp các em nhận biết giới hạn giữa ngôn ngữ thân mật và cách diễn đạt chuẩn mực. Bởi ngôn ngữ không chỉ là phương tiện truyền tải thông tin, mà còn là cầu nối giữa con người với con người. Khi mỗi thế hệ sẵn sàng lắng nghe và tôn trọng sự khác biệt, những cách nói tưởng chừng xa lạ cũng có thể trở thành điểm khởi đầu cho sự kết nối.