Độc đáo lễ hội rước 'ông lợn' tại làng La Phù

(Sóng trẻ) - Sáng 1/3, làng La Phù (xã An Khánh, Hà Nội) tưng bừng tổ chức lễ hội rước “ông lợn” nhằm tưởng nhớ công ơn Thành hoàng làng Tĩnh Quốc Tam Lang, thu hút hàng nghìn người dân và du khách tham dự.

Từ sáng sớm, khu vực đình làng La Phù (xã An Khánh, Hà Nội) đông kín người về dự ngày chính hội. Năm nay, lễ hội có 11 xóm với 17 “ông lợn” tham gia rước về đình. Năm 2025, lễ hội rước “ông lợn” La Phù được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự khẳng định giá trị lịch sử - văn hóa và vai trò gắn kết cộng đồng của nghi lễ được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Từ đầu giờ chiều, các xóm tập trung tại đình để làm lễ trình Thành hoàng làng, báo cáo việc tổ chức rước lợn cho buổi tối. Phần lễ diễn ra trang trọng, xen kẽ là các tiết mục văn nghệ truyền thống do chính người dân địa phương biểu diễn. Chị Nguyễn Thị Ngọc Lan (phường Ba Đình, Hà Nội) chia sẻ: “Tôi có mặt từ đầu giờ chiều để theo dõi lễ hội. Lúc đó sân đình đã khá đông, càng về sau lượng người đổ về càng nhiều. Ai cũng háo hức chờ đến giờ rước chính thức”.

Các đoàn lễ rước “ông lợn” xuất phát từ các xóm, nối đuôi nhau tạo thành dòng người tiến về đình làng. Đúng 21 giờ, 17 “ông lợn” trên kiệu hoa lần lượt được rước vào đình trong sự điều phối của ban tổ chức và các cụ cao niên. Các kiệu được sắp đặt quay ngang trước cửa hậu cung để chờ làm lễ và chấm giải. 

Nghi thức tế Thành hoàng làng bắt đầu diễn ra từ giữa đêm (0 giờ - 2 giờ), do các bậc cao niên chủ trì. Kết thúc phần lễ, các xóm rước “ông lợn” trở về, chia lộc cho từng gia đình, khép lại ngày chính hội với sự thành kính và tinh thần gắn kết cộng đồng.

Ở La Phù, có bao nhiêu xóm thì có bấy nhiêu “ông lợn”, xóm lớn có thể rước hai “ông”. Lợn được chọn phải là lợn đực, đạt tiêu chuẩn “tai lá mít, đít lồng bàn, lưng thẳng như đòn gánh, thân trắng hồng”, tuyệt nhiên không có đốm đen hay vết xám, thần thái oai vệ. Theo quan niệm, nếu lợn đạt tiêu chuẩn thì cả năm mới hanh thông, buôn bán thuận lợi, con cháu học hành tấn tới. 

Ngay sau khi được giao nuôi, “ông lợn” bước vào một chế độ chăm sóc đặc biệt suốt cả năm. Mỗi ngày đều được tắm rửa, mắc màn chống muỗi, lắp quạt khi trời nóng, mùa đông dùng nước ấm, trời lạnh quá phải đốt lò than sưởi. 

Ông Nguyễn Phan Nghiêm (thôn Độc Lập, xã An Khánh) là người nuôi 9 “ông lợn” cho các xóm năm nay, ông chia sẻ: “Nuôi lợn thường đã vất vả, nuôi ‘ông lợn’ còn cầu kỳ hơn nhiều. Từ bữa ăn, giấc ngủ đến vệ sinh chuồng trại đều phải cẩn thận. Mình nuôi không chỉ để đạt trọng lượng mà còn phải giữ da hồng hào, dáng đứng đẹp. Đó là trách nhiệm và cũng là niềm tự hào của gia đình khi được bà con tin tưởng giao phó”. 

Trước giờ rước, “ông lợn” được làm sạch lông, giữ nguyên dáng vẻ tự nhiên. Khi mổ, người thực hiện không dùng dây trói mà giữ bằng tay, thể hiện sự trân trọng. Thân lợn được đặt lên kiệu, tạo thế như lúc còn sống. Lớp mỡ được bóc khéo léo, phủ lên thân như một “áo choàng”, tượng trưng cho sự đầy đặn, viên mãn. Phần lòng, nội tạng được luộc chín, sắp xếp gọn gàng, bảo đảm tính toàn vẹn và trang nghiêm.

Giữa nhịp sống hiện đại, lễ hội rước “ông lợn” làng La Phù vẫn giữ nguyên sức sống bền bỉ. Không chỉ là nghi lễ tâm linh, đây còn là ký ức tập thể, sợi dây gắn kết các thế hệ, để mỗi mùa xuân về, người dân lại cùng nhau tái hiện một truyền thống đã in sâu trong tâm thức làng quê.