Khi phụ phẩm nông nghiệp trở thành ý tưởng nghiên cứu

(Sóng trẻ) -  Từ những lá bắp cải bị bỏ lại sau mỗi mùa thu hoạch tại Lâm Đồng, Nguyễn Thùy Dương - cô sinh viên năm ba tại Trường Đại học Yersin Đà Lạt đã phát triển ý tưởng nghiên cứu bột chất xơ từ phụ phẩm nông nghiệp, với mong muốn góp phần giảm lãng phí thực phẩm và tạo thêm giá trị cho nông sản.

Phóng viên (PV): Điều gì đã khiến bạn lựa chọn theo đuổi ngành Công nghệ thực phẩm và nuôi dưỡng niềm đam mê với nghiên cứu khoa học?

Nguyễn Thùy Dương: Ban đầu mình chọn ngành Công nghệ thực phẩm vì thấy lĩnh vực này rất gần gũi và luôn cần thiết với đời sống. Đây cũng là ngành phù hợp với tổ hợp mình theo học ở bậc THPT. Trong quá trình học và làm thí nghiệm, mình dần nhận ra, nghiên cứu khoa học chính là cách để tìm ra giải pháp cho những vấn đề thực tế trong ngành thực phẩm. Từ đó mình bắt đầu thích việc tìm tòi và làm nghiên cứu. 

Mình bắt đầu tham gia các cuộc thi nghiên cứu khoa học và mình dần nhận ra những lợi ích mà khoa học đem lại. Trong quá trình nghiên cứu mình được học hỏi và biết thêm được nhiều kiến thức mới, biết cách phát triển một dự án hoàn chỉnh và hiểu rõ hơn kiến thức trên lớp học.

PV: Bạn đang đảm nhận vai trò lớp trưởng, học tập tốt và còn tham gia nhiều cuộc thi nghiên cứu. Bạn quản lý thời gian và áp lực như thế nào để giữ được sự cân bằng?

Nguyễn Thùy Dương: Thật ra, đôi khi, mình cũng thấy áp lực khi có quá nhiều việc phải làm trong một ngày. Để có thể đạt được kết quả tốt nhất, mình thường lập kế hoạch rõ ràng, sắp xếp theo mức độ ưu tiên và độ quan trọng của công việc. Thông qua đó, mình có thể theo dõi tiến độ công việc dễ dàng hơn. Bên cạnh đó mình cũng phải thống nhất chia đều lượng công việc giữa ban cán sự lớp và các thành viên trong nhóm nghiên cứu.

PV: Đề tài của bạn về vấn đề phát triển sản phẩm bột chất xơ từ nguồn phụ phẩm rau bắp cải tại Lâm Đồng xuất phát từ vấn đề thực tiễn nào trong đời sống hoặc trong ngành thực phẩm? 

Nguyễn Thùy Dương: Ý tưởng này đến từ một điều rất quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày của mình. Trên đường đi học từ kí túc xá đến trường, mình thường đi ngang qua rất nhiều vườn rau bắp cải. Vào mỗi đợt thu hoạch, người nông dân chủ yếu lấy phần lõi bắp cải bên trong, còn rất nhiều lá ngoài bị bỏ lại trên ruộng để chúng tự phân hủy gây ảnh hưởng đến môi trường.

Sau thời gian dài quan sát, mình quyết định dừng lại trò chuyện với bác nông dân. Bác cho biết phần lá ngoài có thể sử dụng được nhưng vì hơi già nên thương lái không thu mua. Trước đây, phần này còn được tận dụng làm thức ăn chăn nuôi, nhưng hiện nay đã có thức ăn chuyên dụng thay thế. Có thời gian rảnh sẽ nên dọn sau. Từ đó, mình bắt đầu đặt câu hỏi liệu những phụ phẩm này có thể được tận dụng để tạo ra một sản phẩm có giá trị hơn. Đó cũng là lý do mình bắt đầu nghiên cứu phát triển bột chất xơ từ phụ phẩm bắp cải.

PV: Khi bắt tay vào nghiên cứu, khó khăn lớn nhất bạn gặp phải là gì?

Nguyễn Thùy Dương: Khi bắt tay vào nghiên cứu, khó khăn lớn nhất đối với mình là tìm cách xử lý nguyên liệu phù hợp để sau quá trình sấy vẫn giữ được hàm lượng chất xơ cần thiết, nhưng vẫn đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm. Đây chính là công đoạn đòi hỏi sự chính xác và tỉ mỉ tuyệt đối. 

Trong những ngày tháng miệt mài tại phòng thí nghiệm, mình may mắn khi nhận được sự hỗ trợ từ các thầy cô trong quá trình nghiên cứu. Nhờ vậy, đề tài của mình chính thức hoàn thành trong năm 2025.

PV: Nếu phải mô tả hành trình nghiên cứu của mình bằng một thí nghiệm, bạn nghĩ mình đang ở giai đoạn nào? 

Nguyễn Thùy Dương: Nếu ví hành trình nghiên cứu như một thí nghiệm, mình nghĩ bản thân đang ở giai đoạn thiết kế và tối ưu thí nghiệm. Tức là liên tục thử nghiệm với nhiều điều kiện khác nhau, quan sát kết quả và điều chỉnh dần để tìm ra hướng phù hợp nhất. Đối với sinh viên, giai đoạn này đặc biệt quan trọng, bởi qua mỗi lần thử nghiệm ta sẽ học được cách đặt giả thuyết, xử lý dữ liệu và hiểu vấn đề sâu hơn. 

PV: Bạn cảm thấy các nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ thực phẩm có thể đóng góp như thế nào cho các vấn đề thực tiễn như bảo quản nông sản hay giảm lãng phí thực phẩm, đặc biệt là các nghiên cứu tới từ các bạn trẻ?

Nguyễn Thùy Dương: Theo mình, các nghiên cứu trong công nghệ thực phẩm có thể giúp giải quyết khá nhiều vấn đề như bảo quản nông sản tốt hơn, tận dụng phụ phẩm hoặc phát triển các sản phẩm mới tạo ra nhiều giá trị cho cuộc sống con người. Những thứ tưởng chừng bị bỏ đi trong nông nghiệp, nếu được nghiên cứu và xử lý đúng cách sẽ có thể trở thành nguyên liệu hữu ích, góp phần tạo ra giá trị kinh tế và hướng tới mô hình sản xuất mang tính tuần hoàn, bền vững hơn.

PV: Nhiều sinh viên cho rằng nghiên cứu khoa học là khó và xa vời. Từ trải nghiệm của mình, bạn nghĩ điều gì khiến sinh viên ngại bắt đầu nghiên cứu?

Nguyễn Thùy Dương: Đa số, các bạn sinh viên đều sẽ nghĩ nghiên cứu khoa học là một điều vô cùng khó khăn và chỉ dành cho những người giỏi, nên thường ngại bắt đầu. Nhưng thực ra, nghiên cứu khoa học nhiều khi bắt đầu từ những câu hỏi rất đơn giản trong cuộc sống. Chỉ cần bản thân có sự tò mò và muốn tìm hiểu sâu hơn về một vấn đề, điều đó sẽ trở thành bước đầu của hành trình nghiên cứu.

PV: Theo bạn, sinh viên Việt Nam cần làm gì để có thể tham gia nhiều hơn vào các nghiên cứu có giá trị cho xã hội?

Nguyễn Thùy Dương: Theo mình sinh viên nên bắt đầu từ những vấn đề thực tế xung quanh cuộc sống. Việt Nam có rất nhiều nguồn tài nguyên nông nghiệp và cũng có nhiều vấn đề cần giải quyết như bảo quản nông sản, giảm lãng phí thực phẩm hay phát triển sản phẩm mới. Nếu sinh viên chủ động tìm hiểu và mạnh dạn tham gia các đề tài nghiên cứu, mình tin rằng sẽ có nhiều ý tưởng có giá trị được phát triển.

Mình mong rằng các bạn đừng nghĩ nghiên cứu khoa học là điều gì quá xa vời và đừng ngại bắt đầu. Hãy bắt đầu từ sự tò mò của chính mình và đừng ngại thử sức. Trong quá trình nghiên cứu, chắc chắn sẽ có những khó khăn hoặc những lần thí nghiệm không như mong đợi, nhưng chính những trải nghiệm đó sẽ giúp mình học được nhiều điều và trưởng thành hơn trong học tập.

PV: Xin cảm ơn những chia sẻ đầy tâm huyết và truyền cảm hứng của Thùy Dương. Mong rằng trong tương lai bạn sẽ ngày càng phát triển hơn trong lĩnh vực của mình!