Người một lòng gìn giữ thanh âm Quan họ

(Sóng trẻ) - Dẫu đứng trước nhiều thách thức của thời cuộc, Khu bảo tồn văn hoá nghệ thuật dân gian Luy Lâu vẫn mạnh mẽ phát triển nhờ tâm huyết của người giữ lửa. 

Dân ca Quan họ từ lâu đã trở thành niềm tự hào của người dân Bắc Bộ nói chung và vùng đất Kinh Bắc nói riêng. Trải qua bao thăng trầm, biến thiên của lịch sử, loại hình nghệ thuật này không chỉ giữ vững giá trị cốt lõi mà còn trở thành biểu tượng văn hóa, in sâu vào tâm thức người Việt suốt bao thế kỷ qua. Nắm bắt tinh thần ấy, Khu bảo tồn văn hóa dân gian Luy Lâu ra đời với sứ mệnh gìn giữ và lan tỏa vẻ đẹp đó của Dân ca Quan họ nói riêng và nghệ thuật truyền thống nói chung.

Thế nhưng, trong bối cảnh văn hoá du nhập phát triển và xuất hiện nhiều loại hình nghệ thuật hiện đại, làm thế nào để những giá trị nghệ thuật xưa không bị mai một mà vẫn có thể tiếp tục sống trong đời sống đương đại? Đó là bài toán khó đặt ra cho những người “giữ lửa” văn hóa, trong đó có ông Nguyễn Thành Lai, giám đốc Khu bảo tồn văn hoá dân gian Luy Lâu, người đã tìm ra hướng đi riêng để gìn giữ và phát triển nghệ thuật truyền thống giữa dòng chảy thời đại.

Khi được hỏi về những khó khăn trong quá trình xây dựng cũng như vận hành khu bảo tồn, ông Nguyễn Thành Lai chia sẻ: “Ngay từ khi bắt đầu, chúng tôi cũng gặp vô số trở ngại. Khó khăn lớn nhất chính là nguồn lực, cả về con người lẫn tài chính. Nghệ nhân giỏi thì ngày một hiếm, trong khi giới trẻ lại ít mặn mà với những loại hình nghệ thuật truyền thống này. Chưa kể, để vận hành một khu bảo tồn cần rất nhiều kinh phí, từ việc duy trì không gian biểu diễn đến tổ chức các hoạt động thường niên”. 

Không dừng lại ở đó, vấn đề lớn tiếp theo đặt ra cho những người vận hành đó là việc thu hút khán giả. “Quan họ, múa rối nước, những thứ từng là tinh hoa của làng quê Bắc Bộ nay dường như trở thành thứ gì đó xa lạ với không ít người trẻ. Chúng tôi phải đối diện với câu hỏi: Làm sao để nghệ thuật truyền thống không bị lãng quên?”.

Trước những thách thức đó, với vai trò là người đứng đầu, ông Nguyễn Thành Lai đã tìm ra những hướng đi riêng để đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng. Và theo ông, một trong những chìa khóa quan trọng nhất chính là kết hợp giữa bảo tồn và sáng tạo: “Chúng tôi không thay đổi bản chất của Quan họ, nhưng phải có một cách tiếp cận mới để khán giả dễ dàng đón nhận. Vì thế, chúng tôi chú trọng đến việc nâng cao chất lượng trình diễn, kết hợp hệ thống âm thanh, ánh sáng phù hợp để làm nổi bật vẻ đẹp của làn điệu cổ mà không làm mất đi tinh thần nguyên bản”.

Tuy nhiên, để thực sự thành công trong việc phát triển Khu bảo tồn văn hoá dân gian Luy Lâu và bảo tồn Quan họ một cách bền vững, trước tiên phải khiến nó trở nên gần gũi với công chúng. Giám đốc khu bảo tồn cho biết: “Tôi không muốn Quan họ chỉ nằm trên sân khấu hay trong những cuộc hội hè, mà phải thực sự đi vào đời sống. Bên cạnh các hoạt động thường niên, khu bảo tồn còn tổ chức các lớp học trải nghiệm, tạo cơ hội cho du khách không chỉ nghe mà còn trực tiếp tham gia, cảm nhận cái hay, cái đẹp của nghệ thuật truyền thống”.

Cùng với đó, làm sao để giới trẻ quan tâm nhiều hơn đến văn hoá truyền thống nói chung và Dân ca Quan họ nói riêng cũng là một vấn đề cấp thiết. Ông cho rằng điều quan trọng chính là giáo dục ngay trong hệ thống các nghệ sĩ. “Mình muốn mọi người hiểu và yêu thêm dân ca quan họ quê hương cũng như là cái văn hóa truyền thống của nước nhà thì những người nghệ sĩ, những người nghệ nhân phải yêu nó trước, phải đam mê nó trước thì mình mới lan tỏa đến công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ”, ông chia sẻ. 

Trong bối cảnh xã hội không ngừng đổi thay, khi nhiều giá trị truyền thống có nguy cơ bị mai một, Quan họ vẫn giữ được vị thế của mình nhờ những người dày công gìn giữ. Và thành công của Khu bảo tồn văn hoá dân gian Luy Lâu không chỉ đến từ những kế hoạch bài bản hay sự đầu tư quy mô, mà quan trọng hơn cả là tầm nhìn và nỗ lực không ngừng nghỉ của một người đứng đầu đầy tâm huyết - ông Nguyễn Thành Lai.

“Tôi luôn tin rằng, để gìn giữ một giá trị văn hóa, ta không thể chỉ giữ khư khư những gì đã có mà phải tìm cách để nó tiếp tục sống trong đời sống hiện đại. Quan họ không phải là một thứ chỉ để hoài niệm, để nhớ về mà cần trở thành một phần của hôm nay và mai sau”, ông khẳng định.

Với sự dẫn dắt của ông Nguyễn Thành Lai, Khu bảo tồn văn hoá dân gian Luy Lâu hứa hẹn sẽ ngày càng phát triển, đưa Quan họ chạm đến nhiều thế hệ khán giả hơn. Những điệu ví câu hò tha thiết sẽ tiếp tục được cất lên, giữ trọn hồn cốt Kinh Bắc trong lòng người yêu nghệ thuật.