Người trẻ chạm vào thanh âm truyền thống

(Sóng trẻ) - Từ sự tò mò ban đầu, nhiều bạn trẻ lựa chọn học nhạc cụ truyền thống để tiếp cận sâu hơn với âm nhạc dân tộc. Mỗi loại nhạc cụ mở ra những trải nghiệm mới, giúp người học hiểu thêm về giá trị văn hóa được lưu truyền qua thời gian.

Thanh âm xưa giữ chân người trẻ

Việc người trẻ tìm hiểu và học chơi nhạc cụ truyền thống đang mở ra cơ hội tiếp cận di sản thông qua những trải nghiệm trực tiếp. Mỗi nhạc cụ lưu giữ những dấu ấn lịch sử, văn hóa và bản sắc dân tộc qua âm sắc, giai điệu riêng. Khi những thanh âm ấy được tiếp nối bởi thế hệ trẻ, âm nhạc truyền thống có thêm cơ hội hiện diện trong đời sống đương đại.

Bạn Đồng Hiền Trang Anh, 19 tuổi, bén duyên với cây sáo trúc từ sự tò mò ban đầu và mong muốn được thử thách bản thân với một loại nhạc cụ mới. “Nhìn thì sáo trúc có vẻ đơn giản, chỉ là một ống sáo với những lỗ bấm, nhưng để thổi ra được âm thanh tròn, rõ và có cảm xúc thì không hề dễ”, Trang Anh chia sẻ về lý do khiến bạn muốn chinh phục được loại nhạc cụ này.

Bên cạnh việc chinh phục một nhạc cụ mới, Trang Anh còn xem đây là cơ hội khám phá sự đa dạng trong những thanh âm truyền thống. Là một người yêu âm nhạc, bạn muốn tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về đặc trưng âm nhạc của từng vùng miền, đặc biệt là cách người xưa đưa tiếng nói, phong tục và những câu chuyện đời thường vào âm nhạc. 

Cây sáo trúc không đơn giản là một loại nhạc cụ, đó còn là thứ giúp Trang Anh được thể hiện cá tính riêng của bản thân. “Chính cảm giác vừa được là mình, vừa được kết nối với những âm sắc đã hiện diện trong văn hóa Việt Nam từ lâu đời là điều khiến mình muốn tiếp tục gắn bó với sáo trúc”, Trang Anh bộc bạch. 

Đến với đàn tranh từ những năm lớp 10, chị Hoàng Hồng Sen (25 tuổi, Giáo viên tại lớp học Nhạc cụ Piano Home, Hà Nội) đã tiếp nối hành trình ấy bằng việc truyền lại kiến thức cho các bạn trẻ có đam mê. Với chị, việc giảng dạy không chỉ dừng lại ở hướng dẫn kỹ thuật chơi đàn mà còn là cơ hội để lan tỏa tình yêu âm nhạc dân tộc, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về những giá trị văn hóa truyền thống.

Theo chị Hồng Sen, việc giảng dạy đàn tranh không chỉ dừng lại ở kỹ thuật mà còn cần giúp học viên hiểu về giá trị văn hóa của nhạc cụ. “Khi tìm hiểu được những điều đó, các bạn sẽ biết mình không chỉ đang học, đang chơi một loại nhạc cụ mà còn đang tiếp xúc với một phần văn hóa truyền thống của dân tộc”, chị chia sẻ.

Để di sản ngân vang cùng thế hệ trẻ

Để nhạc cụ truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống, tình yêu và sự tò mò của người trẻ cần được nuôi dưỡng bằng cơ hội học tập, thực hành và biểu diễn. Bên cạnh nỗ lực của mỗi cá nhân, vai trò của những nghệ nhân, người trực tiếp gắn bó với di sản cũng rất quan trọng trong việc truyền lại kỹ năng và khơi gợi niềm yêu thích ở thế hệ tiếp nối.

Với Nghệ nhân Nhân dân Bùi Thế Kiên (76 tuổi, Chủ nhiệm CLB Ca trù Ngãi Cầu, xã An Khánh), hành trình gìn giữ âm nhạc truyền thống bắt đầu từ việc chủ động tìm tòi và khôi phục những giá trị từng có nguy cơ mai một. Từ quá trình học hỏi và thực hành, ông tiếp tục tham gia thành lập, duy trì câu lạc bộ nhằm tạo nơi sinh hoạt, biểu diễn và truyền dạy cho những người yêu thích loại hình âm nhạc thính phòng cổ này.

Trong một canh hát ca trù, ông đảm nhiệm vai trò kép đàn, sử dụng đàn đáy, loại nhạc cụ độc nhất vô nhị của nền âm nhạc cổ truyền Việt Nam, hòa điệu cùng tiếng hát và tiếng phách. Chia sẻ về cây đàn đáy đầu tiên do chính tay ông tự đóng năm 1993, ông Kiên cho biết: “Cây đàn không đơn thuần là nhạc cụ biểu diễn, mà nó còn gắn với hành trình tìm hiểu, thực hành và gìn giữ một loại hình nghệ thuật truyền thống”. 

Việc trao truyền lại những giá trị văn hóa nghệ thuật cho thế hệ trẻ cần sự kiên trì từ cả người dạy lẫn người học. “Muốn giữ được những giá trị âm nhạc truyền thống thì phải có người tiếp tục học và thực hành. Người đi trước cần có trách nhiệm truyền lại những gì mình biết, còn người trẻ phải thực sự yêu thích, kiên trì theo đuổi. Chỉ khi có sự tiếp nối giữa các thế hệ, những thanh âm này mới có thể tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay”, Nghệ nhân Bùi Thế Kiên bày tỏ.

Ngoài ra, sự phát triển của các nền tảng mạng xã hội đang mở ra nhiều cơ hội để giới trẻ tiếp cận với nhạc cụ truyền thống. Thông qua những video biểu diễn, chia sẻ kiến thức và trải nghiệm âm nhạc, các giá trị nghệ thuật dân tộc dần được truyền tải theo cách gần gũi, sinh động hơn. Từ những lần tình cờ bắt gặp trên mạng xã hội, không ít bạn trẻ đã nảy sinh niềm yêu thích và mong muốn tìm hiểu, trải nghiệm các loại nhạc cụ truyền thống.

Với bạn Trần Thị Diễm Quỳnh (20 tuổi, Học viên tại lớp học Piano Home, Hà Nội) mạng xã hội chính là cầu nối đưa bạn đến gần hơn với âm nhạc truyền thống. “Sau khi xem được một video của nghệ nhân chơi đàn tranh, mình đã ấp ủ mong muốn được tìm hiểu về loại hình này sâu hơn. Những giai điệu nhẹ nhàng, mang đậm âm hưởng dân tộc khiến mình cảm thấy vô cùng thích thú”, Diễm Quỳnh chia sẻ.

Sức sống của âm nhạc truyền thống không chỉ được duy trì qua những giá trị đã có, mà còn phụ thuộc vào cách mỗi thế hệ tiếp nhận và trao truyền. Khi người trẻ chủ động tìm hiểu, thực hành và đưa nhạc cụ dân tộc vào đời sống, những thanh âm được lưu giữ qua nhiều thế hệ sẽ có thêm cơ hội vang lên trong bối cảnh hôm nay.