Sức hút của đồ si với người trẻ

(Sóng trẻ) - Những chiếc áo treo sát nhau, quần áo chất thành từng đống, người mua liên tục cúi xuống lật tìm. Ở chợ đồ si, một buổi mua sắm có thể kéo dài hàng giờ với những lần cầm lên rồi đặt xuống. Đằng sau mỗi lựa chọn là sự cân nhắc giữa chi phí, sở thích cá nhân và giá trị sử dụng của quần áo secondhand.

Nơi người trẻ tìm kiếm những món đồ độc đáo

Cứ mỗi buổi chiều cuối tuần, đâu đó tại khu chợ đồ cũ quen thuộc của giới trẻ Hà thành đã sớm rộn ràng tiếng bước chân. Khác với không gian gọn gàng, tối giản của các cửa hàng thời trang hiện đại, không khí ở chợ đồ si đặc trưng bởi mùi vải cũ len lỏi trong từng gian hàng nhỏ hẹp. Giữa những sạp quần áo nằm san sát nhau tại chợ Đông Tác, Quỳnh Phương (21 tuổi) bắt đầu hành trình tìm kiếm những món đồ ưng ý. Nhìn những chồng vải cũ mới lẫn lộn chất cao thành núi trên bạt nilon hay một sạp hàng ngập tràn quần áo, có lẽ sẽ khiến không ít người mới tới lần đầu cảm thấy rối bời. Thế nhưng với Phương, người thường xuyên mua sắm tại đây, khung cảnh quần áo được treo kín trên các giá hoặc chất thành từng đống lớn đã trở nên vô cùng quen thuộc.

Chia sẻ về quá trình tìm kiếm của mình, Phương cho biết: “Khi vào một cửa hàng, điều đầu tiên mình để ý là những món đồ mang phong cách độc đáo, lạ lẫm”. Đó không chỉ là màu sắc rực rỡ hay những kiểu dáng bắt mắt, mà bao gồm cả bề mặt, chất liệu. “Sự ấn tượng của mình thường sẽ rơi vào những gam màu độc lạ hay những họa tiết có đôi chút kì quặc, đặc biệt nếu thấy chất vải mềm mại, sờ mát tay sẽ khiến mình chú ý ngay lập tức”, Phương nói.

Trình tự tìm kiếm của Phương khá rõ ràng. Đầu tiên dạo một vòng qua các sạp treo đồ tuyển chọn bên ngoài trước, sau đó mới tiến sâu vào những gian hàng xả bao, xả đống. Tại mỗi sạp, Phương nhanh tay lật mở từng món đồ. Tiêu chí lựa chọn của cô gái 21 tuổi là sự tổng hòa giữa độ độc đáo về kiểu dáng, tình trạng vải còn mới và quan trọng nhất là tính ứng dụng khi phối với tủ đồ ở nhà.

Những sạp hàng chất đầy quần áo cao như núi là nơi diễn ra hành trình săn si đầy kiên nhẫn của các tín đồ mê hàng cũ, ai nấy cũng đều sẵn sàng cúi gập người hàng giờ để lật mở từng chiếc áo, chiếc quần. “Có đôi khi sẽ bới được những món đồ vô cùng ưng ý, thế nhưng lại tốn không ít thời gian để cân nhắc xem liệu mình có thật sự nên lấy món này không. Vì không phải cái gì đúng sở thích cũng sẽ phù hợp với mình”, Phương thổ lộ. 

Ngoái nhìn lại gian hàng trước khi rời đi, Phương cho biết bản thân mất nhiều thời gian cân nhắc nhất trong buổi chiều ngày hôm nay là một chiếc áo 2 dây sở hữu form dáng khá lạ mắt, chất vải vẫn còn mới và dày dặn nhưng lại có một vết rách nhỏ ở phần gấu áo, kèm mức giá chủ sạp đưa ra cao hơn so với ngân sách dự định ban đầu. “Khi gặp một món đồ khiến mình phân vân, lý do thường là kiểu dáng mình rất thích nhưng giá hơi cao hoặc có lỗi. Nếu giá cao hơn dự tính, mình sẽ suy nghĩ xem liệu chiếc áo này có thực sự mặc được nhiều lần không? Nếu cảm thấy tính ứng dụng không cao hay bản thân không hợp với phong cách này thì mình đành bỏ lại”, Phương ngẫm nghĩ một lúc rồi đưa ra câu trả lời.

Kết thúc buổi săn đồ kéo dài gần 2 tiếng rưỡi, Phương đã chọn qua gần 30 món đồ khác nhau và chọn được 4 sản phẩm ưng ý (gồm 2 áo sơ mi, 1 váy hai dây họa tiết hoa nhí và 1 áo khoác lửng) với tổng chi phí chỉ vỏn vẹn 50.000 đồng.

“Một buổi săn đồ thường mất từ 2 đến 3 tiếng. Một số người có thể thấy mệt mỏi và tốn thời gian, nhưng với mình thì thời gian bỏ ra hoàn toàn xứng đáng. Tuy đau lưng và người dính đầy bụi vải nhưng cảm giác tự tay bới tìm và phát hiện ra một món đồ độc lạ, chất lượng với giá cả phải chăng mang lại sự hào hứng rất đặc biệt”, Phương chia sẻ trước khi ra về.

Từ một buổi săn đồ của Phương, câu hỏi đặt ra là điều gì thực sự khiến người trẻ dành thời gian tìm kiếm giữa những chồng quần áo cũ: mức giá tiết kiệm, mong muốn sở hữu món đồ khác biệt hay cả hai?

Khi giá rẻ không còn là lý do duy nhất

Giữa những sạp quần áo chất đầy, mỗi người trẻ lại có cách lựa chọn riêng. Có người tìm đến chợ đồ si để tiết kiệm chi tiêu, người khác muốn tìm kiếm những kiểu dáng ít xuất hiện tại các cửa hàng thời trang thông thường. Với không ít người, mức giá hấp dẫn và sở thích cá nhân có thể cùng quyết định việc một món đồ được lựa chọn hay đặt trở lại sạp.

Bùi Trung Thông (21 tuổi) có thể là trường hợp cho thấy sự thay đổi trong động cơ mua sắm. Từ việc ban đầu quan tâm đến những món quần áo có giá rẻ, Thông dần chú ý hơn tới kiểu dáng, chất liệu và khả năng phối hợp với trang phục sẵn có. Thay vì chỉ lựa chọn dựa trên giá tiền, một món đồ phải thực sự phù hợp với sở thích mới đáng để mang về. “Lúc đầu mình tìm đến đồ si chủ yếu vì giá rẻ. Nhưng đi nhiều rồi thì mình lại thích cảm giác tìm được những món đồ có kiểu dáng lạ, không dễ bắt gặp ở ngoài. Dù vậy, mình vẫn cân nhắc giá và xem đồ có thực sự mặc được nhiều lần không”, Thông chia sẻ.

Với những người đã quen săn đồ cũ, việc tìm được món đồ ưng ý đôi khi đòi hỏi khá nhiều thời gian. Không phải chiếc áo nào có mẫu mã bắt mắt cũng phù hợp, và không phải cứ rẻ là đáng mua. Người mua còn phải xem xét tình trạng vải, đường may, kích cỡ trước khi quyết định.

Trong khi đó, Lê Minh (24 tuổi) có thể mang đến góc nhìn của người ưu tiên sự tiết kiệm. Thay vì dành nhiều thời gian tìm kiếm những món đồ đặc biệt, Minh chú trọng đến mức giá, chất lượng và khả năng sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày. Một chiếc áo có giá vừa phải, còn tốt và dễ phối đồ có thể hấp dẫn hơn món đồ độc đáo nhưng khó mặc. “Mình không nhất thiết phải tìm được đồ độc lạ. Quan trọng là giá hợp lý, quần áo còn tốt và có thể mặc thường xuyên. Nếu mua đồ cũ mà giá gần bằng đồ mới thì mình cũng sẽ cân nhắc lại”, Minh nói.

Bên cạnh đó, những hình ảnh phối đồ, video săn đồ si và lời giới thiệu từ bạn bè trên mạng xã hội có thể khiến người trẻ tò mò, muốn trực tiếp trải nghiệm việc tìm kiếm quần áo cũ. Tuy nhiên, việc họ có tiếp tục mua sắm hay không vẫn phụ thuộc vào những gì thực tế tìm được tại các sạp hàng.

Chuyện phía sau những đống quần áo cũ

Giữa khu chợ, gian hàng của cô Nguyễn Thị Hồng gây ấn tượng bởi những đống quần áo cao ngất, có nơi chất sát trần nhà. Người phụ nữ có dáng người mảnh khảnh thường ngồi ngay trên những chồng hàng để trò chuyện, trao đổi mua bán với khách. Cửa hàng gồm ba phòng chính, mỗi phòng cao khoảng 3m, gần như được tận dụng tối đa để chứa quần áo. Người mua muốn tìm được món đồ ưng ý phải tự tay lật giở, lựa chọn giữa hàng nghìn sản phẩm. Nhiều người thậm chí ngồi lựa mất cả buổi chiều, thậm chí là cả ngày để chọn được món mình ưng ý.

Điểm thu hút tại cửa hàng là mức giá chỉ từ 10.000 đồng/sản phẩm. Chỉ với vài chục nghìn đồng, khách có thể mang về nhiều món đồ khác nhau, từ những trang phục đơn giản đến các kiểu dáng phù hợp với sở thích cá nhân. Tuy nhiên, giá rẻ không đồng nghĩa với việc món đồ nào cũng được lựa chọn. Người mua vẫn phải dành thời gian kiểm tra chất liệu, kích cỡ và tình trạng quần áo trước khi quyết định.

Theo cô Hồng, vào mỗi dịp cuối tuần, hàng hóa tại cửa hàng lại được thay mới toàn bộ. Những lô hàng cũ chưa bán hết thường được mang đi làm từ thiện hoặc chia sẻ tới những hoàn cảnh khó khăn. Cách luân chuyển này giúp cửa hàng có thêm hàng hóa mới phục vụ khách, đồng thời tìm đầu ra cho những sản phẩm còn tồn lại sau mỗi đợt bán.

Không chỉ bán quần áo với mức giá bình dân, cửa hàng cô Hồng còn mang đến trải nghiệm tự tìm kiếm giữa vô số lựa chọn. Khách có thể mất khá nhiều thời gian mà vẫn chưa tìm được món đồ phù hợp, nhưng cũng có thể bất ngờ bắt gặp một chiếc áo đúng sở thích với giá trên dưới 10.000 đồng. Chính sự kết hợp giữa mức giá dễ tiếp cận và cảm giác khám phá đã tạo nên nét riêng trong cách mua bán tại đây.

Từ góc nhìn người bán, việc thường xuyên thay đổi hàng hóa cũng đặt ra yêu cầu về khả năng tiêu thụ và xử lý hàng tồn. Còn với người mua, mức giá thấp là một lợi thế, nhưng quyết định lựa chọn sau cùng vẫn phụ thuộc vào việc món đồ có đáp ứng được nhu cầu sử dụng hay không.

Mặt trái và giới hạn phía sau những cuộc săn đồ si

Dù mang lại cảm giác phấn khích khi tìm được những món đồ độc đáo với giá rẻ, việc săn đồ secondhand không hoàn toàn là một trải nghiệm màu hồng. Phía sau những chiến lợi phẩm được khoe trên mạng xã hội là không ít lần người mua phải đối mặt với thất bại, sự lãng phí và những khâu xử lý phiền phức sau khi mua. Không ít bạn trẻ từng dành 2-3 tiếng đồng hồ chen chúc giữa các sạp hàng, chịu đựng bầu không khí bí bách và bụi vải cũ nhưng cuối cùng vẫn phải ra về tay trắng.

Thế nhưng, tệ hơn cả những chuyến đi tay trắng là những lần trót mua nhầm, mua lố vì mải mê với mức giá rẻ hay tiếc công sức tìm kiếm cả buổi mà quyết định chọn mua bừa một thứ để mang về. “Có những lần ngồi bới đồ say mê từ sáng đến chiều, càng lấy nhiều càng được giảm giá sâu nên tiện mua luôn gần chục cái. Cuối cùng không những chẳng phối được với đồ ở nhà, lại còn phải đem bỏ đi không ít”, Kiên (23 tuổi) thường xuyên mua quần áo tại các chợ đồ cũ chia sẻ.

Xét trên phương diện kinh tế, đồ si vẫn giữ vị thế hấp dẫn đối với nhiều người. Nếu như mua một chiếc áo phông hoặc sơ mi mới có giá dao động từ 200.000 đến 500.000 đồng, thì tại các chợ đồ cũ, một chiếc áo chỉ nằm trong khoảng 10.000 đến 80.000 đồng ở phân khúc bình dân, hoặc 100.000 đến 250.000 đồng cho những món đồ sở hữu màu sắc độc lạ, có họa tiết handmade độc đáo, chất liệu cao cấp hay thuộc một thương hiệu nổi tiếng trong cộng đồng. Điều này tạo nên sức hút lớn đối với nhóm học sinh, sinh viên hoặc những người muốn tối ưu hóa chi phí sinh hoạt mà vẫn thỏa mãn nhu cầu mua sắm. Tuy nhiên, bên cạnh những món đồ giá hời, người chơi đồ si còn phải tính đến các chi phí phát sinh sau khi mua như tiền giặt, xử lý mùi/khử trùng (dao động từ 20.000 - 50.000 đồng/món) tiền sửa đồ, thay chun hay cắt gấu để vừa vặn với cơ thể.

Đặc biệt, thời trang secondhand thường được gắn liền với thông điệp như bảo vệ môi trường và tiêu dùng xanh. Nhưng trên thực tế thì đây không hẳn là động lực cốt lõi khiến người trẻ tìm đến chợ đồ cũ khi giá rẻ và tính độc lạ vẫn là hai yếu tố chi phối lớn nhất. Thậm chí, việc mua sắm đồ quá đà do giá rẻ còn dẫn đến lối sống sa đà vào chủ nghĩa tiêu dùng. Thay vì giảm thải, người mua lại tích trữ quá nhiều quần áo cũ không dùng đến trong tủ đồ, để rồi sau một thời gian lại tiếp tục vứt bỏ, tạo nên một vòng lặp rác thải thời trang nhanh.

Rời chợ đồ si Đông Tác, giữa dòng người mang theo những túi quần áo vừa mua, thời trang secondhand hiện lên với hai mặt: vừa mở ra cơ hội mua sắm tiết kiệm, thể hiện cá tính, vừa tiềm ẩn nguy cơ lãng phí khi người mua chạy theo giá rẻ và cảm giác săn đồ. Sau cùng, giá trị của một món đồ cũ không chỉ nằm ở số tiền bỏ ra, mà còn ở cách người ta sử dụng và trân trọng nó.