Thuyền nan Nội Lễ - chỉ còn vang bóng

(Sóng Trẻ) - Giống như thực trạng của nhiều làng nghề truyền thống hiện nay, nghề đan thuyền nan của thôn Nội Lễ, xã An Viên huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên đang dần mai một và đứng trước nguy cơ thất truyền.

Thuyền nan thuở ấy…

Thôn Nội Lễ với gần 500 hộ dân từ lâu đã nổi tiếng với nghề đan thuyền nan. Công đoạn làm thuyền nan khá phức tạp và đòi hỏi có tay nghề vững. Để tránh bị thanh tre cứa, người thôn Nội Lễ thường lấy lốp xe cắt thành miếng để làm bao tay. Vì vậy, trong gia đình, việc đan thuyền thường dành cho đàn ông, phụ nữ chỉ phụ đan rổ, giá… đem đi bán thêm.

Một chiếc thuyền nan nặng tầm 50kg, người dân thường phải vác đi xa để bán. Thuyền bán tốt nhất khi vào vụ gặt lúa. Người dân thường bắt đầu làm từ tháng 2, tháng 3… đến tháng 5 sẽ mang đi bán.Thuyền nan 3 thang được dùng để gặt lúa, thuyền 2 thang để kéo lưới.

Nghề đan thuyền nan có từ xa xưa. (Internet)

Thật lạ lùng vì chẳng ai biết nghề đan thuyền nan truyền thống ra đời từ khi nào. Các cụ cao tuổi nhất trong làng kể lại rằng ngay từ khi còn nhỏ, họ đã được cha mẹ dạy làm thuyền nan. Ông Phạm Văn Mí - Trưởng thôn Nội Lễ bồi hồi nhớ lại: “Tôi theo bố mẹ học làm thuyền từ lúc 7 tuổi. Hồi ấy nhà nào cũng đan thuyền, cả làng tụ tập làm vui lắm. Cả những đứa trẻ như tôi cũng háo hức và thầm nghĩ sẽ nối nghiệp làm thuyền nan này.” Tuy chỉ là nghề phụ trong những lúc nông nhàn của những người dân Nội Lễ, nhưng nó đã trở thành một kỷ niệm đẹp trong lòng mỗi người con của vùng đất này.

Thuyền nan nay còn đâu…

Nếu đến thôn Nội Lễ, xã An Viên, huyện Tiên Lữ trong khoảng 10 năm trở lại đây, sẽ rất khó để nhận ra đây từng là làng nghề đan thuyền truyền thống. Hiếm lắm ta mới có thể gặp được một gia đình còn giữ nghề. Bác Phạm Văn Miền - người cuối cùng còn theo đuổi nghề đan thuyền đến tận bây giờ chia sẻ: “Thời buổi này thuyền nan không còn được ưa chuộng nữa vì xuất hiện rất nhiều thuyền tôn, thuyền bê tông. Các kênh máng cũng bị san lấp, chẳng còn nghề lứa cá. Còn khi chở lúa, người ta dùng bạt túm vừa nhẹ vừa rẻ, không ai dùng thuyền làm gì. Làm thuyền bây giờ ngày công cũng chỉ tầm 50-70 nghìn, nhưng hiếm người mua lắm.”

Ông Phạm Văn Miền - người lưu giữ lại truyền thống (Internet).

Từ đan thuyền nan, người dân thôn Nội Lễ nay chuyển sang nghề vận tải thủy. Cứ 10 nhà thì 8 nhà vay tiền để mua thuyền. Thời gian đầu, cả làng có gần 200 con tàu, nhưng nghề này không duy trì được lâu. Bởi một con tàu nhỏ có giá tầm 1 tỉ đồng, tiền lãi trả ngân hàng quá lớn, người nông dân không kham nổi. Vì vậy hiện giờ chỉ còn lại khoảng một phần ba số tàu còn hoạt động ở Quảng Ninh, Hải Phòng,Thái Bình, Nam Định.

Sự thay đổi của thị trường, sự phát triển của công nghệ đã gần như “xóa sổ” một làng nghề truyền thống và buộc họ phải tìm những cách sinh nhai mới. Đây không chỉ là vấn đề riêng của thôn Nội Vũ, mà còn là vấn đề đặt ra đối với việc lưu giữ và phát triển các ngành nghề truyền thống tại Hưng Yên nói riêng và các địa phương khác nói chung.

Nguyễn Trang